Xét nghiệm chẩn đoán HIV bằng phương pháp huyết thanh học
4/1/2019 4:10:06 PM
CN. Phùng Thị Hà, PGS.TS. Lê Văn Phủng – Trung tâm Xét nghiệm, Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC
0

HIV (Human Immuno Deficiency Virus): Virus gây suy giảm miễn dịch ở người, là tác nhân nguy hiểm lây truyền qua đường máu, qua quan hệ tình dục và lây truyền từ mẹ sang con. Xét nghiệm là phương pháp duy nhất để chẩn đoán xác định tình trạng nhiễm HIV của bệnh nhân. Phương pháp xét nghiệm huyết thanh học để phát hiện sự hiện diện của kháng thể kháng HIV và/hoặc kháng nguyên HIV trong máu hoặc các dịch tiết để xác định tình trạng nhiễm HIV ở người lớn và trẻ em trên 18 tháng tuổi. Chẩn đoán HIV sớm giúp cho bệnh nhân được tiếp cận dịch vụ điều trị, chăm sóc và dự phòng lây nhiễm HIV.

1. Những đối tượng cần được xét nghiệm HIV

- Người sử dụng ma túy, phụ nữ bán dâm, người có hành vi nguy cơ cao.

- Người mắc bệnh lao.

- Người mắc các nhiễm trùng lây truyền qua đường tình dục.

- Người nhiễm viêm gan virus C

- Phụ nữ mang thai.

- Vợ/chồng/bạn tình/con của người nhiễm HIV.

- Người phơi nhiễm với HIV.

- Người bệnh đã được khám lâm sàng và xét nghiệm cận lâm sàng, nhưng không phát hiện được nguyên nhân gây bệnh hoặc có các triệu chứng gợi ý nhiễm HIV từ giai đọan lâm sàng 2 đến giai đoạn lâm sàng 4 của người lớn và trẻ em.

- Người có nguyện vọng xét nghiệm HIV do nhận thấy từng có nguy cơ như quan hệ tình dục không dùng bao cao su với bạn tình mà không biết tình trạng nhiễm HIV của người đó.

- Người có nhu cầu kiểm tra sức khỏe trước hôn nhân.

2. Quy trình chẩn đoán nhiễm HIV ở người lớn và trẻ em trên 18 tháng tuổi

- Bước 1: Tư vấn/cung cấp thông tin trước xét nghiệm HIV.

- Bước 2: Người được tư vấn đồng ý xét nghiệm HIV và được lấy mẫu nghiệm phẩm (máu) để xét nghiệm HIV.

- Bước 3: Thực hiện xét nghiệm chẩn đoán nhiễm HIV, bao gồm:

+ Xét nghiệm sàng lọc HIV (xét nghiệm ban đầu): là cơ sở để phát hiện mẫu bệnh phẩm có phản ứng/nghi ngờ nhiễm HIV. Sinh phẩm sử dụng trong xét nghiệm sàng lọc cần có độ nhạy cao.

+ Xét nghiệm khẳng định (xét nghiệm bổ sung): để khẳng định một mẫu có dương tính HIV hay không. Sinh phẩm sử dụng trong xét nghiệm khẳng định cần có độ đặc hiệu cao Xét nghiệm khẳng định nhiễm HIV chỉ thực hiện tại các đơn vị được phép của Bộ Y tế về khẳng định các trường hợp HIV dương tính.

- Bước 4: Tư vấn sau xét nghiệm (đối với trường hợp HIV dương tính cần được tư vấn bởi các bác sĩ có chứng chỉ tư vấn kết quả xét nghiệm HIV).

3. Phương cách xét nghiệm

Phương cách xét nghiệm là tổ hợp và thứ tự thực hiện xét nghiệm bằng các sinh phẩm cụ thể đã được lựa chọn theo từng chiến lược xét nghiệm.

Hiện nay, các phòng xét nghiệm sàng lọc hay khẳng định đều áp dụng chiến lược III (áp dụng cho chẩn đoán nhiễm HIV): Mẫu được coi là dương tính với chiến lược III khi mẫu đó có phản ứng với cả ba loại sinh phẩm có nguyên lý hoặc chuẩn bị kháng nguyên khác nhau.

Thứ tự thực hiện xét nghiệm bằng các sinh phẩm được lựa chọn trong một phương cách xét nghiệm cần bảo đảm nguyên tắc: sinh phẩm sàng lọc đầu tiên phải có độ nhạy cao, các sinh phẩm bổ sung phải có độ đặc hiệu cao ưu tiên các sinh phẩm có độ nhạy cao, tránh lựa chọn các sinh phẩm có cùng nhược điểm như âm tính giả hoặc dương tính giả trong cùng một phương cách.

4. Ý nghĩa của kết quả xét nghiệm HIV

- Kết quả xét nghiệm HIV âm tính: Bệnh nhân không bị nhiễm HIV tại thời điểm xét nghiệm. Tuy nhiên cần lưu ý cần khai thác kỹ tiền sử nguy cơ để loại trừ giai đoạn cửa sổ.

- Kết quả xét nghiệm sàng lọc HIV dương tính: lúc này chưa được phép đưa ra kết luận về tình trạng nhiễm HIV của bệnh nhân. Mẫu bệnh phẩm được xét nghiệm tiếp với 02 sinh phẩm khác trong phương cách để khẳng định tình trạng nhiễm, hoặc gửi mẫu lên phòng xét nghiệm khẳng định.

- Kết quả xét nghiệm khẳng định dương tính (theo chiến lược III): bệnh nhân bị nhiễm HIV. Chỉ phòng xét nghiệm được Bộ Y tế cấp phép làm xét nghiệm khẳng định HIV thì kết quả dương tính theo chiến lược III mới có giá trị.

- Kết quả xét nghiệm không xác định: chưa xác định được sự có mặt của kháng thể/kháng nguyên HIV trong máu, có thể không nhiễm HIV hoặc đã nhiễm HIV ở giai đoạn cửa sổ. Tư vấn hẹn bệnh nhân đến lấy mẫu xét nghiệm lại sau 14 ngày theo quy định.

- Ý nghĩa của xét nghiệm chẩn đoán HIV:

+ Giúp cho bệnh nhân có thể chủ động có kế hoạch phù hợp cho bản thân: điều chỉnh lối sống để phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng cơ hội, chủ động áp dụng các biện pháp hiệu quả để phòng tránh việc lây nhiễm HIV cho những người thân và cho xã hội.

+ Một người phụ nữ được chẩn đoán nhiễm HIV sẽ chủ động trong việc quyết định mang thai hay không, hay có thể chủ động trong việc điều trị dự phòng lây truyền HIV từ mẹ sang con.

5. Cách lấy mẫu bệnh phẩm

- Bệnh phẩm sử dụng là huyết thanh hoặc huyết tương chống đông heparin, EDTA.

- Mẫu được lấy bằng phương pháp lấy máu tĩnh mạch và được đựng trong ống lấy máu chuyên dụng (ống không chứa chất chống đông, ống có chất chống đông EDTA, Heparin).

- Sau khi lấy mẫu, ống lấy máu sẽ được bảo quản theo đúng nguyên tắc an toàn sinh học ở 2-8⁰C và chuyển ngay đến phòng xét nghiệm.

- Mẫu bệnh phẩm dương tính với HIV sẽ được lưu tối thiểu 2 năm ở điều kiện -20⁰C.

6. Thời gian trả kết quả

- Kết quả xét nghiệm sàng lọc HIV được trả sau 1,5h kể từ khi nhận mẫu tại phòng xét nghiệm HIV.

- Kết quả xét nghiệm HIV khẳng định được trả trong vòng 24h kể từ khi nhận mẫu tại phòng xét nghiệm HIV. Bệnh nhân sẽ nhận được một phiếu kết quả xét nghiệm có đầy đủ thủ tục pháp lý, dấu đỏ của bệnh viện MEDLATEC. Phiếu kết quả được đóng kín trong phong bì kết quả xét nghiệm, đảm bảo tính bảo mật thông tin cho bệnh nhân.

Xét nghiệm “HIV khẳng định” tại MEDLATEC

Hiện nay, tại Việt Nam có nhiều phòng xét nghiệm đủ tiêu chuẩn để được cấp chứng nhận là phòng xét nghiệm “HIV khẳng định”. Tuy nhiên, phòng xét nghiệm HIV thuộc Bệnh viện đa khoa MEDLATEC là đơn vị y tế tư nhân duy nhất được Bộ Y tế cấp giấy phép thực hiện xét nghiệm khẳng định HIV.

Xét nghiệm “HIV khẳng định” tại MEDLATEC với phương cách xét nghiệm sử dụng 3 loại sinh phẩm với kĩ thuật khác nhau bao gồm: kỹ thuật hóa phát quang, kỹ thuật điện hóa phát quang và kỹ thuật xét nghiệm nhanh. Trong đó, 2 kỹ thuật hóa phát quang và điện hóa phát quang được thực hiện trên hệ thống xét nghiệm tự động hoàn toàn và hiện đại nhất hiện nay của hãng Abbott và Cobas, với những sinh phẩm thuộc thế hệ thứ tư cho phép phát hiện đồng thời kháng nguyên P24 của HIV-1 và kháng thể HIV-1, HIV-2 có trong mẫu thử. Từ đó, rút ngắn thời gian cửa sổ giúp phát hiện sớm tình trạng nhiễm HIV của bệnh nhân.

Sự an tâm của khách hàng chính là món quà vô giá mà MEDLATEC vẫn luôn trân trọng và giữ gìn suốt 23 năm kể từ ngày thành lập và sẽ luôn là một trong những đơn vị y tế đi đầu vì sức khỏe của người dân.

Tài liệu tham khảo

1. “Xét nghiệm khẳng định nhiễm HIV/AIDS bằng kỹ thuật huyết thanh học” - Viện Vệ Sinh Dịch Tễ Trung Ương - 2017.

2. Quyết định 2674/QĐ-BYT 27/04/2018 “Ban hành hướng dẫn quốc gia xét nghiệm HIV” do Bộ Y Tế ban hành – 2018.

3. Dương Công Thành. Xét nghiệm chẩn đoán nhiễm HIV, < http://nihe.org.vn/vn/khoa-chuyen-mon/khoa-hivaids/xet-nghiem-chan-doan-nhiem-hiv-c12392i17478.htm>,

 

Mọi chi tiết, Quý vị vui lòng liên hệ:

Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC  

Địa chỉ: 42 Nghĩa Dũng, Ba Đình, Hà Nội  | 99 Trích Sài, Tây Hồ, Hà Nội

Tổng đài: 1900 56 56 56

Website: www.medlatec.vn