Xét nghiệm Bilirubin phát hiện được bệnh lý nào? | Medlatec

Xét nghiệm Bilirubin phát hiện được bệnh lý nào?

Ngày 22/05/2020 CN Lê Thị Việt Hà - Trung tâm xét nghiệm

Bilirubin hay sắc tố mật là một chất có màu vàng cam được sản xuất ra trong quá trình phá hủy các nhân Hem - thành phần của nhiều loại protein quan trọng, đặc biệt là huyết sắc tố hemoglobin có trong tế bào hồng cầu. Xét nghiệm bilirubin được thực hiện nhằm đánh giá tình trạng sức khỏe, hỗ trợ chẩn đoán các bệnh lý về gan mật và tình trạng tan máu ở người bệnh.


13/02/2020 | Bilirubin là gì? Các hình thức xét nghiệm bilirubin phổ biến
06/01/2020 | Xét nghiệm Bilirubin là gì và ý nghĩa của nó trong y học
08/10/2015 | Xét nghiệm Bilirubin máu

1. Quá trình tạo ra bilirubin

Bilirubin (sắc tố mật) được tạo ra chủ yếu từ quá trình phá hủy các hồng cầu và với một lượng nhỏ từ các cytochrome và myoglobin. Một hồng cầu trung bình sống được khoảng 120 ngày. Sau thời gian đó, các hồng cầu già sẽ được phá hủy tại tủy xương, trong máu hoặc tại lách.

Hình 1: Bilirubin được tạo ra chủ yếu từ quá trình phá hủy hồng cầu và tạo thành các dạng bilirubin khác nhau

Hình 1: Bilirubin được tạo ra chủ yếu từ quá trình phá hủy hồng cầu và tạo thành các dạng bilirubin khác nhau

Khi các hồng cầu vỡ sẽ giải phóng hemoglobin, chất này tạo ra hem, sắt và globin. Hem sẽ được chuyển thành biliverdin nhờ enzyme oxygenase sau đó dưới tác dụng của enzyme biliverdin reductase thành bilirubin.

Bilirubin toàn phần trong huyết thanh gồm bilirubin gián tiếp (hay là bilirubin không lên hợp) và bilirubin trực tiếp (bilirubin liên hợp). Trước khi tới gan bilirubin ở dạng bilirubin gián tiếp, khi tới gan chúng sẽ kết hợp với một chất nhất định tạo thành dạng hòa tan là bilirubin trực tiếp.

- Bilirubin gián tiếp chiếm 80% tổng lượng bilirubin trong máu. Là một chất độc, không tan trong nước và không được lọc qua thận. Do phải phối hợp thêm với một cơ chất khác để gia tăng tốc độ phản ứng nên được gọi là bilirubin gián tiếp.

- Bilirubin trực tiếp chiếm 20% bilirubin toàn phần trong máu, là một chất không độc. Nó có thể gắn với protein, hòa tan trong nước và được lọc qua thận.

2. Kết quả xét nghiệm bilirubin bình thường là bao nhiêu?

Xét nghiệm tiến hành phân tích bằng mẫu huyết thanh của bệnh nhân. Xét nghiệm này yêu cầu người bệnh nhịn ăn 8 - 12 tiếng trước khi lấy máu xét nghiệm.

Thông thường sẽ thực hiện đo nồng độ bilirubin trực tiếp sau đó lấy tổng lượng bilirubin của cơ thể trừ đi lượng bilirubin trực tiếp sẽ ra được lượng bilirubin gián tiếp.

Hình 2: Xét nghiệm bilirubin máu

Hình 2: Xét nghiệm bilirubin máu

- Khoảng tham chiếu bình thường của bilirubin toàn phần là: 

+ Trẻ sơ sinh: < 171 µmol/l.

+ Trẻ trên 1 tháng tuổi: < 17 µmol/l.

+ Người lớn: < 21 µmol/l.

- Chỉ số bình thường bilirubin trực tiếp: 0 - 5 µmol/l.

- Chỉ số bilirubin gián tiếp: 0 - 16 µmol/l.

- Tỷ lệ bilirubin trực tiếp / bilirubin toàn phần khoảng 20%.

Cần lưu ý không được để máu vỡ hồng cầu và không để bệnh phẩm tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng để tránh gây sai lệch kết quả.

3. Ý nghĩa xét nghiệm bilirubin máu

Xét nghiệm bilirubin có ý nghĩa trong theo dõi, đánh giá tình trạng sức khỏe của con người.

- Với trẻ sơ sinh:

+ Chẩn đoán hiện tượng vàng da bệnh lý: Đối với trẻ sinh đủ tháng, theo dõi xuất hiện vàng da sớm trong vòng 24 giờ sau sinh và kéo dài trên 7 ngày.  Đối với trẻ sinh thiếu tháng, theo dõi chẩn đoán trên 2 tuần. 

Nguyên nhân có thể do bất đồng nhóm máu mẹ con hoặc do một tình trạng bệnh lý nào đó (bệnh lý tan máu, bệnh lý gan mật,…). Xét nghiệm bilirubin máu thấy tăng cao hơn bình thường.

+ Hiện tượng thâm tím nặng sau khi sinh.

+ Xét nghiệm giúp bác sĩ đánh giá được tình trạng vàng da nhân ở trẻ và có phương pháp điều trị kịp thời. Tình trạng này xảy ra sẽ làm trẻ chậm phát triển về trí tuệ, nhận thức,… có thể dẫn đến tử vong.

Hình 3: Xét nghiệm cho phép chẩn đoán hiện tượng vàng da bệnh lý ở trẻ sơ sinh

Hình 3: Xét nghiệm cho phép chẩn đoán hiện tượng vàng da bệnh lý ở trẻ sơ sinh

- Với người lớn: 

+ Chẩn đoán, đánh giá mức độ bệnh và theo dõi các bệnh lý về gan - mật như xơ gan, viêm gan, sỏi mật,…

+ Phát hiện bệnh di truyền Gilbert: là bệnh di truyền về gan, gan không thể xử lý hết lượng bilirubin có trong máu dẫn đến tăng đơn lẻ và từng lúc bilirubin gián tiếp mà không có các dấu hiệu tan máu.

+ Đánh giá tình trạng các bệnh lý về máu: hồng cầu hình liềm, bệnh lý gây thiếu máu huyết tán,...

- Xét nghiệm hữu ích để thăm dò các thiếu máu khi kết hợp với các xét nghiệm khác như hồng cầu lưới, sắt huyết thanh,… để xác định căn nguyên do tan máu hay do tạo hồng cầu không hiệu quả.

- Thăm dò các tắc mật: trong vàng da tắc mật nguyên nhân tại gan tỷ lệ bilirubin trực tiếp/bilirubin toàn phần tăng lên 20 - 40%, tăng > 60% bilirubin trực tiếp trong tắc mật do nguyên nhân sau gan.

- Theo dõi bệnh nhân điều trị bằng thuốc kháng lao INH,…

4. Nguyên nhân gây thay đổi kết quả xét nghiệm bilirubin

Có nhiều nguyên nhân làm tăng giá trị xét nghiệm, một số nguyên nhân chính hay gặp đó là:

- Tăng bilirubin toàn phần gặp trong:

Phụ nữ có thai.

Trẻ mới sinh và trẻ đẻ thiếu tháng.

Sau hoạt động gắng sức hoặc luyện tập cường độ cao.

Tăng phá hủy hồng cầu quá mức gặp trong các bệnh lý mắc phải.

Các bệnh lý về gan - mật.

Sử dụng một số loại thuốc như: adrenalin, vitamin C, codein, thuốc lợi tiểu, morphin, thuốc uống tránh thai, streptomycin,…

Hình 4: Các bệnh lý về gan - mật sẽ làm thay đổi nồng độ bilirubin máu  

Hình 4: Các bệnh lý về gan - mật sẽ làm thay đổi nồng độ bilirubin máu

- Tăng bilirubin gián tiếp gặp trong các nguyên nhân chính sau:

Bệnh lý phá hủy hồng cầu quá mức: tan máu (sốt rét, bất đồng nhóm máu Rh), bệnh cường lách, tạo hồng cầu không hiệu quả.

Suy tim mất bù.

Bệnh Gilbert.

- Tăng nồng độ bilirubin trực tiếp thường gặp trong:

Bệnh lý về gan: viêm gan virus, viêm gan do thuốc (rifampicin, paracetamol, salicylat, INH,…), viêm gan nhiễm độc, xơ gan, u gan.

Suy tim mất bù.

Rối loạn quá trình bài xuất bilirubin.

Bệnh tắc mật nguyên nhân tại gan: xơ gan, viêm đường mật xơ hóa, sử dụng thuốc (erythromycin,testosterone,…). Nguyên nhân ngoài gan: sỏi mật, viêm tụy, ung thư tụy, nang giả tụy, ung thư biểu mô đường mật.

Xét nghiệm bilirubin được thực hiện phổ biến trong quá trình khám sức khỏe tổng quát và để theo dõi, đánh giá tình trạng bệnh lý mắc phải. Bạn nên thực hiện xét nghiệm tại cơ sở khám chữa bệnh uy tín để được tư vấn, giải thích chính xác về tình trạng sức khỏe.

Hình 5: Đăng ký dịch vụ khám chữa bệnh tại Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC

Hình 5: Đăng ký dịch vụ khám chữa bệnh tại Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC

Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC với hơn 24 năm kinh nghiệm, đội ngũ bác sĩ chuyên môn cao giàu kinh nghiệm, quy trình khám chữa bệnh nhanh chóng, cơ sở vật chất hiện đại, chi phí khám chữa bệnh hợp lý. Tất cả sẽ đem lại sự hài lòng và an tâm nhất khi bạn lựa chọn MEDLATEC là địa chỉ chăm sóc sức khỏe.

Để giải đáp những vấn đề còn vướng mắc hoặc để đăng ký khám chữa bệnh tại MEDLATEC khách hàng vui lòng liên hệ đến số tổng đài 1900565656

Đăng ký khám, tư vấn

Tại sao nên chọn bệnh viện đa khoa MEDLATEC

Bệnh viện đa khoa nhiều năm kinh nghiệm.
Đội ngũ giáo sư, bác sĩ đầu ngành
Đội ngũ giáo sư, bác sĩ đầu ngành
Cơ sở vật chất hiện đại
Áp dụng thanh toán bảo hiểm y tế lên tới 100%
Quy trình khám chữa bệnh nhanh chóng
Chi phí khám chữa bệnh hợp lý.

Tin cùng chuyên mục

Bệnh lao màng não đáng sợ đến mức nào?

Bệnh lao màng não đáng sợ đến mức nào?

Hiện nay bệnh lao không còn xa lạ do chúng có mức độ ngày càng phổ biến. Bệnh lao có thể diễn ra ở nhiều bộ phận của cơ thể trong đó có màng não. Bệnh lao màng não có tỉ lệ xảy ra khá thấp thế nhưng mức độ nguy hiểm mà chúng mang lại là rất lớn. Đây là căn bệnh cần phải cảnh giác cao độ không được chủ quan.
Ngày 01/08/2020
Những lợi ích khi làm xét nghiệm HPV

Những lợi ích khi làm xét nghiệm HPV

Ung thư cổ tử cung là một trong những căn bệnh nguy hiểm và thực sự đáng sợ đối với phụ nữ. Một trong những nguyên nhân phổ biến được nhắc đến nhiều đó là virus Human Papillomavirus (HPV) gây ra ung thư cổ tử cung và các bệnh lý khác tại cơ quan sinh dục. Vậy xét nghiệm này thực hiện tốt nhất vào thời gian nào? Những lợi ích mà nó mang lại là gì? Hãy cùng đi tìm câu trả lời ở bài viết dưới đây nhé.
Ngày 15/07/2020
eGFR - xét nghiệm quan trọng trong chẩn đoán bệnh thận sớm

eGFR - xét nghiệm quan trọng trong chẩn đoán bệnh thận sớm

Hầu hết mọi người đều biết rằng nồng độ cao cholesterol trong máu có vai trò rất quan trọng trong việc nhận biết các nguy cơ về tim và các bệnh mạch máu. Nhưng ít người biết được vai trò của mức lọc cầu thận được ước tính (eGFR). Đây một trong những chỉ số  thể hiện sức khỏe của thận. Vậy xét nghiệm eGFR là gì, nó quan trọng như thế nào? Bài viết dưới đây sẽ giúp bạn giải đáp những thắc mắc này.
Ngày 15/07/2020
Ý nghĩa quan trọng của xét nghiệm chì, bạn có biết?

Ý nghĩa quan trọng của xét nghiệm chì, bạn có biết?

Chì là một kim loại phổ biến và được ứng dụng nhiều trong cuộc sống. Tuy nhiên đây cũng là một kim loại rất nguy hiểm có khả năng gây ngộ độc cao, đặc biệt là ở trẻ em và phụ nữ mang thai. Phương pháp để phát hiện một người có bị nhiễm độc chì hay không đó là xét nghiệm chì trong máu hoặc có thể nước tiểu. Vậy ý nghĩa của xét nghiệm này như thế nào? Chúng ta hãy cùng tìm hiểu nhé.
Ngày 15/07/2020
hotline 1900 5656561900 565656