Tin tức

DHEAS là gì? Phân tích ý nghĩa định lượng DHEAS máu

Ngày 18/07/2023
Tham vấn y khoa: BSCKI. Vũ Thanh Tuấn
DHEAS là một loại hormone sinh dục nam tham gia vào quá trình phát triển các tính dục nam thứ phát khi nam giới bước sang tuổi dậy thì. DHEAS có thể chuyển hóa thành androgen với tính chất mạnh hơn Androstenedione và Testosterone, hoặc chuyển thành Estrogen (hormone sinh dục nữ) ở nữ giới. Ý nghĩa định lượng DHEAS giúp phản ánh tình trạng chức năng tuyến thượng thận cùng nhiều vấn đề sức khỏe khác ở cả nam giới và nữ giới.

1. DHEAS là gì? 

DHEAS là viết tắt của cụm từ Dehydroepiandrosterone-sulfate, một loại hormone giới tính do vỏ thượng thận tiết ra. Hormone này hoạt động như một chất xúc tác hình thành nên Testosterone (hormone sinh dục nam) và Estrogen (hormone sinh dục nữ). 

DHEAS là hormone do vỏ thượng thận tiết ra

DHEAS là hormone do vỏ thượng thận tiết ra

Trẻ sơ sinh có hàm lượng DHEAS khá cao trong máu, sau đó nồng độ hormone này sẽ dần giảm xuống. Khi trẻ bước sang tuổi dậy thì, DHEAS lại một lần nữa tăng cao trở lại nhằm thực hiện chức năng kích thích các đặc tính sinh dục phát triển, bao gồm sự hình thành và xuất hiện của lông nách, lông mu ở cả hai giới. 

2. Ý nghĩa định lượng DHEAS máu

2.1. Mục đích thực hiện xét nghiệm DHEAS

Xét nghiệm DHEAS thường được chỉ định đồng thời với các loại xét nghiệm nội tiết tố khác (xét nghiệm testosterone hay các hormone nam khác) nhằm:

  • Phân biệt hay loại trừ các bệnh lý ở tinh hoàn của nam giới, buồng trứng ở nữ giới;
  • Chẩn đoán các bệnh lý xảy ra tại tuyến yên vì đây là bộ phận kiểm soát định lượng hormone DHEAS;
  • Kiểm tra, đánh giá tình trạng hoạt động của tuyến thượng thận hay các vấn đề bệnh lý khác tại cơ quan này như u vỏ thượng thận, khối u thượng thận, nguy cơ quá sản thượng thận bẩm sinh, tình trạng khởi phát quá sản thượng thận được phát hiện ở những người trưởng thành;
  • Xác định tình trạng dậy thì sớm ở trẻ nam hoặc chẩn đoán các đặc điểm nam tính ở những bé gái;
  • Phối hợp với các loại xét nghiệm hormone khác (LH, FSH, Estrogen, Prolactin, Testosterone,...) ở nữ giới nhằm phục vụ cho mục đích chẩn đoán bệnh buồng trứng đa nang, phân biệt với các nguyên nhân gây vô kinh, vô sinh hay chứng rậm lông.

Định lượng DHEAS giúp chẩn đoán các bệnh lý về thận

Định lượng DHEAS giúp chẩn đoán các bệnh lý về thận

2.2. Ý nghĩa định lượng DHEAS máu

Kết quả của định lượng DHEAS máu hàm chứa nhiều ý nghĩa khác nhau. Nếu nồng độ DHEAS ở trong mức bình thường cùng với kết quả của các xét nghiệm khác cũng bình thường thì chứng tỏ tuyến thượng thận của người bệnh vẫn đang khỏe mạnh.

Đối với những người có định lượng DHEAS trong máu thấp có khả năng là do tổn thương tuyến thượng thận, mắc bệnh Addison, rối loạn chức năng thượng thận, suy tuyến yên,... Hoặc đôi khi là do ảnh hưởng từ các thuốc chứa insulin, corticosteroid, thuốc tránh thai, dầu cá, thuốc gây cảm ứng enzym gan (imipramine, carbamazepine, phenytoin), vitamin E.

Nếu bệnh nhân có kết quả xét nghiệm định lượng DHEAS cao thì đây là tín hiệu của sự dư thừa DHEAS. Lúc này người bệnh cần tiến hành thêm các loại xét nghiệm bổ sung khác để tìm hiểu nguyên nhân của sự thay đổi này, đó có thể là biểu hiện của bệnh Cushing, khối u thượng thận, tăng sản thượng thận, ung thư tuyến thượng thận, khối u buồng trứng, đa nang buồng trứng. 

Ở bệnh nhân có những triệu chứng dư thừa hormone DHEAS, ví dụ như ở nam và nữ khi cơ thể sản xuất quá nhiều DHEAS thì sẽ xuất hiện các tính trạng dậy thì sớm hơn bình thường. Đặc biệt dư thừa DHEAS ở nữ giới có thể được nhận thấy rõ ràng hơn do sự phát triển của các đặc tính nam như:

  • Giọng nói trầm khàn;
  • Mọc râu, mọc nhiều mụn trứng cá trên mặt;
  • Không có kinh nguyệt;
  • Tăng khối lượng cơ bắp.

Ngoài nguyên nhân bệnh lý, hàm lượng DHEAS tăng cao cũng có thể xuất phát từ việc sử dụng các loại thuốc chứa prolactin, thuốc điều trị tiểu đường (troglitazone, metformin), danazol, nicotine và thuốc chẹn kênh canxi.

3. Các bước tiến hành xét nghiệm DHEAS

3.1. Chuẩn bị

Đối với bệnh nhân:

  • Người bệnh cần phải nhịn ăn trong khoảng 9 - 12 giờ trước khi thực hiện lấy mẫu máu xét nghiệm. Do đó nên tiến hành xét nghiệm này vào buổi sáng sau khi người bệnh đã trải qua một đêm nhịn ăn, đồng thời nồng độ DHEAS vào buổi sáng sẽ đạt ngưỡng cao nhất. 
  • Các bé gái nên được chỉ định xét nghiệm trước chu kỳ kinh nguyệt hoặc sau khi kết thúc chu kỳ kinh nguyệt một thời gian vì hành kinh có thể làm ảnh hưởng đến nồng độ hormone trong máu. 
  • Bệnh nhân nên mặc áo phông hoặc sơ mi ngắn tay để thuận tiện trong việc lấy máu.

Đối với cơ sở thực hiện xét nghiệm:

  • Người tiến hành xét nghiệm: các bác sĩ, kỹ thuật viên và người phân tích mẫu máu chuyên ngành hóa sinh có đủ trình độ và kinh nghiệm trong việc vận hành máy xét nghiệm hóa sinh tự động;
  • Vật tư tiêu hao và hóa chất cần thiết: găng tay y tế, bông cồn sát trùng, ống đựng mẫu máu, kim tiêm, ống nghiệm và giá đựng ống nghiệm, đầu côn vàng, côn xanh, pipep các loại...;
  • Phương tiện máy móc: máy ly tâm, máy phân tích, tủ lạnh bảo quản.

3.2. Quá trình xét nghiệm

  • Bước 1: sát trùng bề mặt da ở vị trí lấy máu, buộc garo quanh cánh tay để làm nổi tĩnh mạch. Kỹ thuật viên đâm kim qua tĩnh mạch (thường là ở mặt sau bàn tay hoặc mặt trong khuỷu tay). Máu sẽ được dẫn vào lọ đựng mẫu;
  • Bước 2: gỡ garo và rút kim tiêm. Dùng bông hoặc băng ép để cầm máu chỗ chọc kim. Quá trình thu thập mẫu máu chỉ diễn ra trong khoảng vài phút.

Hình ảnh lấy máu xét nghiệm

Hình ảnh lấy máu xét nghiệm

3.3. Lấy kết quả xét nghiệm

Mẫu máu sau khi được kỹ thuật viên thu thập sẽ được đưa vào hệ thống máy để xử lý. Kết quả được trả về nhanh hay chậm sẽ phụ thuộc vào cơ sở thực hiện. 

Nhìn chung xét nghiệm DHEAS được đánh giá là khá an toàn và hiếm khi xảy ra phản ứng nguy hiểm. Nếu người bệnh sau khi lấy mẫu xét nghiệm xuất hiện các tình trạng như chóng mặt, ngất xỉu, tụ máu, bầm máu ở vị trí lấy mẫu, đau do chọc kim lệch ven,... thì có thể thông báo với bác sĩ để được kiểm tra. 

Trên đây là những thông tin về ý nghĩa định lượng DHEAS máu. Nếu bạn đang có nhu cầu thực hiện xét nghiệm DHEAS nhưng còn băn khoăn trong lựa chọn địa chỉ xét nghiệm thì có thể tham khảo dịch vụ tại Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC.

Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC với gần 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực thăm khám, xét nghiệm và chăm sóc sức khỏe cộng đồng đã trở thành địa chỉ đáng tin cậy của hàng triệu khách hàng. Bên cạnh đội ngũ y bác sĩ chuyên môn giỏi được đào tạo bài bản cả trong và ngoài nước, MEDLATEC còn sở hữu hệ thống máy móc hiện đại nhập khẩu trực tiếp từ nước ngoài, Trung tâm Xét nghiệm đạt song hành 2 chứng chỉ quốc tế là ISO 15189:2012 và CAP giúp đưa ra kết quả chẩn đoán chính xác và nhanh chóng.

Quý khách hàng có thể liên hệ đăng ký khám và xét nghiệm qua tổng đài 1900 56 56 56. Tư vấn viên của MEDLATEC luôn sẵn sàng hỗ trợ và giải đáp mọi thắc mắc của khách hàng. 

Từ khoá: xét nghiệm DHEAS

Bình luận ()

Ý kiến của bạn sẽ được xét duyệt trước khi đăng.

Lựa chọn dịch vụ

Quý khách hàng vui lòng lựa chọn dịch vụ y tế theo nhu cầu!

Lấy mẫu xét nghiệm tại nhà

Lấy mẫu xét nghiệm tại nhà giúp khách hàng chủ động tầm soát bệnh lý. Đồng thời tiết kiệm thời gian đi lại, chờ đợi kết quả với mức chi phí hợp lý.

Đặt lịch thăm khám tại MEDLATEC

Đặt lịch khám tại cơ sở khám chữa bệnh thuộc Hệ thống Y tế MEDLATEC giúp chủ động thời gian, hạn chế tiếp xúc đông người.