FSH ý nghĩa lâm sàng và chỉ định | Medlatec

FSH ý nghĩa lâm sàng và chỉ định

Ngày 25/03/2019 BS. Phan Thanh Nguyên, Trung tâm Xét nghiệm, Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC

FSH là nội tiết tố giúp điều hòa và kích thích sự phát triển chức năng của các tuyến sinh dục. Cùng tìm hiểu các nguyên nhân làm thay đổi nồng độ FSH ở cả nam và nữ giới.


I. Tổng quan

1. Định nghĩa

FSH (Follicle Stimulating Hormone - nội tiết tố kích thích nang trứng), cùng với LH (nội tiết tố tạo hoàng thể), thuộc nội tiết tố sinh dục. FSH và LH có tác dụng điều hòa, kích thích sự phát triển chức năng của các tuyến sinh dục (buồng trứng và tinh hoàn) một cách đồng bộ.

2. Sự thay đổi nồng độ FSH

a. Ở phụ nữ

Nội tiết tố sinh dục hoạt động theo trục hạ đồi - tuyến yên - buồng trứng để điều hòa chu kỳ kinh nguyệt.

Hình ảnh: Thay đổi của các Hormon trong chu kỳ kinh nguyệt

Trong giai đoạn tạo nang buồng trứng (follicular phase) của chu kì kinh nguyệt, FSH khởi động sự sản xuất estradiol của các nang Graaf, sau đó hai hormone này cùng hoạt động song song giúp nang buồng trứng phát triển thêm nữa.

Tăng đột ngột nồng độ FSH và LH vào giữa chu kì sẽ gây ra tình trạng rụng trứng.

Trong giai đoạn tạo hoàng thể (luteal phase), FSH kích thích sự sản xuất progesteron và hormone này cùng với estradiol, tạo thuận lợi cho đáp ứng của buồng trứng với LH. Khi xảy ra tình trạng mãn kinh, buồng trứng ngừng hoạt động chức năng, nồng độ FSH sẽ tăng lên.

Do những thay đổi trong chức năng buồng trứng và giảm tiết estrogen, nồng độ FSH tăng cao vào thời kỳ mãn kinh.

b. Ở nam giới

FSH kích thích tinh hoàn sản xuất các tinh trùng trưởng thành và nó cũng thúc đẩy quá trình sản xuất các protein gắn với androgen (androgen binding proteins).

II. Các nguyên nhân thay đổi nồng độ FSH

1. Tăng nồng độ FSH

- Chứng to đầu chi

- Vô kinh nguyên phát

- Tình trạng không có một hay cả hai tinh hoàn (anorchism).

- Suy tuyến sinh dục (gonadal failure).

- Cường năng tuyến yên.

- Suy chức năng sinh dục (hypogonadism).

- Khối u vùng dưới đồi.

- Sau cắt tử cung.

- Hội chứng Klinefelter.

- Mãn kinh.

- Đang có kinh.

- Sau cắt bỏ tinh hoàn (orehiectomy).

- Suy chức năng buồng trứng.

- Khối u tuyến yên.

- Dậy thì sớm.

- Hội chứng Stein-leventhal (hay hội chứng buồng trứng đa nang).

- Suy chức năng tinh hoàn.

- Hội chứng Turner.

2. Giảm nồng độ FSH

- Tăng sản tuyến thượng thận (adrenal hyperplassa).

- Vô kinh thứ phát

- Tình trạng chán ăn do tinh thần (anorexia nervosa).

- Chậm dậy thì.

- Giảm hormone hướng sinh dục (hypogonadotroplnism).

- Sau phẫu thuật cắt tuyến yên (hypophysectomy).

- Rối loạn chức năng vùng dưới đồi.

- Ung thư thượng thận, buồng trứng, tinh hoàn.

- Trẻ trước tuổi dậy thì.

- Vô tinh trùng ở nam giới

III. Chỉ định

Định lượng FSH để đánh giá chức năng của trục dưới đồi – tuyến sinh dục ở cả nam và nữ, cùng với LH sử dụng để chẩn đoán:

- Các rối loạn của tuyến sinh dục, tuyến yên, vùng dưới đồi.

- Tình trạng giảm chức năng của tuyến sinh dục, vô sinh, các rối loạn kinh nguyệt, dậy thì sớm và mãn kinh.

- Các bệnh bẩm sinh với bất thường nhiễm sắc thể, buồng trứng đa nang (PCOS- Polycystic ovary syndrome).

Xét nghiệm nội tiết FSH được chỉ định ở cả nam và nữ giới

Xét nghiệm nội tiết FSH được chỉ định ở cả nam và nữ giới 

Hormone kích thích nang trứng thường được định lượng vào đầu giai đoạn nang trứng của chu kỳ kinh nguyệt, thường là vào ngày 2-3 của chu kỳ kinh. Tại thời điểm này, mức độ estradiol (E2) và progesterone đang ở điểm thấp nhất của chu kỳ kinh nguyệt. FSH trong thời gian này thường được gọi là cấp độ FSH cơ bản, để phân biệt với các mức tăng gần thời điểm rụng trứng.

IV. Phương pháp phân tích

Xét nghiệm theo phương pháp miễn dịch điện hóa phát quang: sử dụng hai kháng thể đơn dòng đặc hiệu khác nhau kháng trực tiếp FSH người.

Xét nghiệm nội tiết FSH

Xét nghiệm FSH theo phương pháp miễn dịch điện hóa phát quang

Giá trị tham chiếu:

Xét nghiệm

Đơn vị

Giai đoạn

Giá trị

FSH

mU/mL

Thể nang

3.5 – 12.5

Đỉnh rụng trứng

4.7 – 21.5

GĐ Hoàng Thể

1.7 – 7.7

Mãn kinh

25.8 – 134.8

Nam giới

1.5 – 12.4

V. Mẫu bệnh phẩm bảo quản

- Huyết thanh, huyết tương chống đông heparin, EDTA.

- Mẫu huyết thanh, huyết tương ổn định:

+ 14 ngày ở nhiệt độ 2-8°C.

+ 6 tháng ở nhiệt độ -20°C hoặc thấp hơn. 

+ Trong vòng 24h sau lấy bệnh phẩm cần được phân tích xét nghiệm. Nếu xét nghiệm sau thời gian trên, cần tách huyết tương, huyết thanh khỏi khối tế bào.

VI. Các yếu tổ ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm

Mẫu bệnh phẩm có tình trạng vỡ hồng cầu, đục, bilirubin máu tăng cao hay có chất đồng vị phóng xạ để chụp xạ hình trong vòng 1 tuần trước khi lấy máu xét nghiệm có thể làm thay đổi kết quả xét nghiệm.

Ở bệnh nhân dùng liều cao biotin (>5mg/ngày), không nên lấy mẫu cho đến ít nhất 8 giờ sau khi dùng liều biotin cuối.

Các thuốc có thể làm giảm nồng độ FSH: Chlorpromazin, estrogen, thuốc ngừa thai uống, progesteron, testosteron.

Tài liệu tham khảo

1. Johnson MR, Carter G, Grint C, et al. Relationship between ovarian steroids, gonadotropin and relaxin during the menstrual cycle. Acta Endocrinol 1983;129/2:121-125.

2. Beastall GH, Ferguson KM, O'Reilly DSJ, et al. Assays for follicle stimulating hormone and luteinizing hormone: Guidelines for the provision of a clinical biochemistry service. Ann Clin Biochem 1987;24:246-262.

3. Runnebaum B, Rabe T. Gynäkologische Endokrinologie und Fortpflanzungsmedizin Springer Verlag 1994. Band 1:17,253-255, Band 2:15254,360,348. ISBN 3-540-57345-3, ISBN 3-540-57347-X.

4. Schmidt-Mathiesen H. Gynäkologie und Geburtshilfe. Schattauer Verlag 1992.

5. Scott MG, Ladenson JH, Green ED, et al. Hormonal evaluation of female infertility and reproductive disorders. Clin Chem 1989;35:620-630.

6. DG Klinische Chemie Mitteilungen 1995;26(5):21

 

Mọi chi tiết, Quý vị vui lòng liên hệ:

Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC

Địa chỉ: 42 Nghĩa Dũng, Ba Đình | 99 Trích Sài, Tây Hồ, Hà Nội

Tổng đài: 1900 56 56 56

Website: www.medlatec.vn

Đăng ký khám, tư vấn

Tại sao nên chọn bệnh viện đa khoa MEDLATEC

Bệnh viện đa khoa với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực y tế.
Thăm khám bởi đội ngũ giáo sư, bác sĩ đầu ngành
Cơ sở vật chất, máy móc trang thiết bị hiện đại
Áp dụng thanh toán bảo hiểm y tế và các bảo hiểm khác lên tới 100%
Quy trình khám chữa bệnh nhanh chóng, thuận tiện
Chi phí khám chữa bệnh hợp lý.

Tin cùng chuyên mục

Xét nghiệm ANTI CCP - chẩn đoán viêm khớp dạng thấp

Xét nghiệm ANTI CCP - chẩn đoán viêm khớp dạng thấp

Với bệnh tiến triển kéo dài như viêm khớp dạng thấp có thể dẫn đến mất chức năng khớp, tàn phế, thì xét nghiệm anti CCP không chỉ góp phần chẩn đoán bệnh khi kết hợp với yếu tố dạng thấp RF, mà còn có giá trị tiên lượng bệnh. Chúng ta cùng tìm hiểu ý nghĩa của xét nghiệm này nhiều hơn qua bài viết dưới đây.
Ngày 19/08/2019
Chỉ số xét nghiệm GGT khi nào đáng lo ngại?

Chỉ số xét nghiệm GGT khi nào đáng lo ngại?

Chỉ số GGT được dùng để đánh giá những tổn thương ở gan và mật. Khi chỉ số này tăng chứng tỏ lá gan đang gặp vấn đề. Vậy chỉ số xét nghiệm GGT khi nào đáng lo ngại? Câu trả lời sẽ có trong bài viết dưới đây.
Ngày 16/08/2019
Có nên xét nghiệm máu gót chân cho trẻ sơ sinh hay không?

Có nên xét nghiệm máu gót chân cho trẻ sơ sinh hay không?

Ngày nay, với sự hỗ trợ của khoa học y tế hiện đại đã  giúp phát hiện những căn bệnh hiểm nghèo ngay khi trẻ mới chào đời. Một trong những phương pháp đó là xét nghiệm máu gót chân cho trẻ sơ sinh. Vậy có nên xét nghiệm máu gót chân cho trẻ sơ sinh hay không? Câu trả lời sẽ được giải đáp trong bài viết dưới đây.
Ngày 13/08/2019
Xét nghiệm GOT giúp đánh giá chức năng gan

Xét nghiệm GOT giúp đánh giá chức năng gan

Các bệnh về gan là nỗi lo ngại đối với nhiều người. Với chế độ ăn nhiều đạm, sử dụng đồ uống có cồn hay chất kích thích và chế độ làm việc nghỉ ngơi không hợp lý có thể gây suy giảm chức năng gan và nhiều tác hại lớn đối với sức khỏe. Vì vậy xét nghiệm GOT để đánh giá chức năng gan là cách tầm soát bệnh hiệu quả, tránh những hậu quả khôn lường xảy ra.
Ngày 12/08/2019
hotline 1900 5656561900 565656