FSH ý nghĩa lâm sàng và chỉ định | Medlatec

FSH ý nghĩa lâm sàng và chỉ định

Ngày 25/03/2019 BS. Phan Thanh Nguyên, Trung tâm Xét nghiệm, Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC

FSH là nội tiết tố giúp điều hòa và kích thích sự phát triển chức năng của các tuyến sinh dục. Cùng tìm hiểu các nguyên nhân làm thay đổi nồng độ FSH ở cả nam và nữ giới.


I. Tổng quan

1. Định nghĩa

FSH (Follicle Stimulating Hormone - nội tiết tố kích thích nang trứng), cùng với LH (nội tiết tố tạo hoàng thể), thuộc nội tiết tố sinh dục. FSH và LH có tác dụng điều hòa, kích thích sự phát triển chức năng của các tuyến sinh dục (buồng trứng và tinh hoàn) một cách đồng bộ.

2. Sự thay đổi nồng độ FSH

a. Ở phụ nữ

Nội tiết tố sinh dục hoạt động theo trục hạ đồi - tuyến yên - buồng trứng để điều hòa chu kỳ kinh nguyệt.

Hình ảnh: Thay đổi của các Hormon trong chu kỳ kinh nguyệt

Trong giai đoạn tạo nang buồng trứng (follicular phase) của chu kì kinh nguyệt, FSH khởi động sự sản xuất estradiol của các nang Graaf, sau đó hai hormone này cùng hoạt động song song giúp nang buồng trứng phát triển thêm nữa.

Tăng đột ngột nồng độ FSH và LH vào giữa chu kì sẽ gây ra tình trạng rụng trứng.

Trong giai đoạn tạo hoàng thể (luteal phase), FSH kích thích sự sản xuất progesteron và hormone này cùng với estradiol, tạo thuận lợi cho đáp ứng của buồng trứng với LH. Khi xảy ra tình trạng mãn kinh, buồng trứng ngừng hoạt động chức năng, nồng độ FSH sẽ tăng lên.

Do những thay đổi trong chức năng buồng trứng và giảm tiết estrogen, nồng độ FSH tăng cao vào thời kỳ mãn kinh.

b. Ở nam giới

FSH kích thích tinh hoàn sản xuất các tinh trùng trưởng thành và nó cũng thúc đẩy quá trình sản xuất các protein gắn với androgen (androgen binding proteins).

II. Các nguyên nhân thay đổi nồng độ FSH

1. Tăng nồng độ FSH

- Chứng to đầu chi

- Vô kinh nguyên phát

- Tình trạng không có một hay cả hai tinh hoàn (anorchism).

- Suy tuyến sinh dục (gonadal failure).

- Cường năng tuyến yên.

- Suy chức năng sinh dục (hypogonadism).

- Khối u vùng dưới đồi.

- Sau cắt tử cung.

- Hội chứng Klinefelter.

- Mãn kinh.

- Đang có kinh.

- Sau cắt bỏ tinh hoàn (orehiectomy).

- Suy chức năng buồng trứng.

- Khối u tuyến yên.

- Dậy thì sớm.

- Hội chứng Stein-leventhal (hay hội chứng buồng trứng đa nang).

- Suy chức năng tinh hoàn.

- Hội chứng Turner.

2. Giảm nồng độ FSH

- Tăng sản tuyến thượng thận (adrenal hyperplassa).

- Vô kinh thứ phát

- Tình trạng chán ăn do tinh thần (anorexia nervosa).

- Chậm dậy thì.

- Giảm hormone hướng sinh dục (hypogonadotroplnism).

- Sau phẫu thuật cắt tuyến yên (hypophysectomy).

- Rối loạn chức năng vùng dưới đồi.

- Ung thư thượng thận, buồng trứng, tinh hoàn.

- Trẻ trước tuổi dậy thì.

- Vô tinh trùng ở nam giới

III. Chỉ định

Định lượng FSH để đánh giá chức năng của trục dưới đồi – tuyến sinh dục ở cả nam và nữ, cùng với LH sử dụng để chẩn đoán:

- Các rối loạn của tuyến sinh dục, tuyến yên, vùng dưới đồi.

- Tình trạng giảm chức năng của tuyến sinh dục, vô sinh, các rối loạn kinh nguyệt, dậy thì sớm và mãn kinh.

- Các bệnh bẩm sinh với bất thường nhiễm sắc thể, buồng trứng đa nang (PCOS- Polycystic ovary syndrome).

Xét nghiệm nội tiết FSH được chỉ định ở cả nam và nữ giới

Xét nghiệm nội tiết FSH được chỉ định ở cả nam và nữ giới 

Hormone kích thích nang trứng thường được định lượng vào đầu giai đoạn nang trứng của chu kỳ kinh nguyệt, thường là vào ngày 2-3 của chu kỳ kinh. Tại thời điểm này, mức độ estradiol (E2) và progesterone đang ở điểm thấp nhất của chu kỳ kinh nguyệt. FSH trong thời gian này thường được gọi là cấp độ FSH cơ bản, để phân biệt với các mức tăng gần thời điểm rụng trứng.

IV. Phương pháp phân tích

Xét nghiệm theo phương pháp miễn dịch điện hóa phát quang: sử dụng hai kháng thể đơn dòng đặc hiệu khác nhau kháng trực tiếp FSH người.

Xét nghiệm nội tiết FSH

Xét nghiệm FSH theo phương pháp miễn dịch điện hóa phát quang

Giá trị tham chiếu:

Xét nghiệm

Đơn vị

Giai đoạn

Giá trị

FSH

mU/mL

Thể nang

3.5 – 12.5

Đỉnh rụng trứng

4.7 – 21.5

GĐ Hoàng Thể

1.7 – 7.7

Mãn kinh

25.8 – 134.8

Nam giới

1.5 – 12.4

V. Mẫu bệnh phẩm bảo quản

- Huyết thanh, huyết tương chống đông heparin, EDTA.

- Mẫu huyết thanh, huyết tương ổn định:

+ 14 ngày ở nhiệt độ 2-8°C.

+ 6 tháng ở nhiệt độ -20°C hoặc thấp hơn. 

+ Trong vòng 24h sau lấy bệnh phẩm cần được phân tích xét nghiệm. Nếu xét nghiệm sau thời gian trên, cần tách huyết tương, huyết thanh khỏi khối tế bào.

VI. Các yếu tổ ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm

Mẫu bệnh phẩm có tình trạng vỡ hồng cầu, đục, bilirubin máu tăng cao hay có chất đồng vị phóng xạ để chụp xạ hình trong vòng 1 tuần trước khi lấy máu xét nghiệm có thể làm thay đổi kết quả xét nghiệm.

Ở bệnh nhân dùng liều cao biotin (>5mg/ngày), không nên lấy mẫu cho đến ít nhất 8 giờ sau khi dùng liều biotin cuối.

Các thuốc có thể làm giảm nồng độ FSH: Chlorpromazin, estrogen, thuốc ngừa thai uống, progesteron, testosteron.

Tài liệu tham khảo

1. Johnson MR, Carter G, Grint C, et al. Relationship between ovarian steroids, gonadotropin and relaxin during the menstrual cycle. Acta Endocrinol 1983;129/2:121-125.

2. Beastall GH, Ferguson KM, O'Reilly DSJ, et al. Assays for follicle stimulating hormone and luteinizing hormone: Guidelines for the provision of a clinical biochemistry service. Ann Clin Biochem 1987;24:246-262.

3. Runnebaum B, Rabe T. Gynäkologische Endokrinologie und Fortpflanzungsmedizin Springer Verlag 1994. Band 1:17,253-255, Band 2:15254,360,348. ISBN 3-540-57345-3, ISBN 3-540-57347-X.

4. Schmidt-Mathiesen H. Gynäkologie und Geburtshilfe. Schattauer Verlag 1992.

5. Scott MG, Ladenson JH, Green ED, et al. Hormonal evaluation of female infertility and reproductive disorders. Clin Chem 1989;35:620-630.

6. DG Klinische Chemie Mitteilungen 1995;26(5):21

 

Mọi chi tiết, Quý vị vui lòng liên hệ:

Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC

Địa chỉ: 42 Nghĩa Dũng, Ba Đình | 99 Trích Sài, Tây Hồ, Hà Nội

Tổng đài: 1900 56 56 56

Website: www.medlatec.vn

Đăng ký khám, tư vấn

Tại sao nên chọn bệnh viện đa khoa MEDLATEC

Bệnh viện đa khoa nhiều năm kinh nghiệm.
Đội ngũ giáo sư, bác sĩ đầu ngành
Đội ngũ giáo sư, bác sĩ đầu ngành
Cơ sở vật chất hiện đại
Áp dụng thanh toán bảo hiểm y tế lên tới 100%
Quy trình khám chữa bệnh nhanh chóng
Chi phí khám chữa bệnh hợp lý.

Tin cùng chuyên mục

Lý giải ý nghĩa chỉ số TG trong máu là gì?

TG là một loại iodo glycoprotein được khu trú trong chất keo của nang tuyến giáp. Trong phác đồ điều trị của bệnh nhân bị ung thư tuyến giáp, chỉ số TG được xem là cơ sở để đánh giá và theo dõi nguy cơ tái phát ở những trường hợp biệt hóa. Vậy ý nghĩa của sự thay đổi chỉ số TG trong máu là gì? 
Ngày 16/04/2021

Để chẩn đoán bệnh tiểu đường cần làm xét nghiệm nào?

Tiểu đường là một trong số những bệnh lý mà người dân Việt Nam mắc phải rất nhiều. Bên cạnh đó, đây còn được xem là một bệnh lý nền rất nghiêm trọng đối với sức khỏe. Vậy để chẩn đoán bệnh tiểu đường cần làm xét nghiệm nào? Để hiểu rõ hơn, các bạn đừng bỏ lỡ những thông tin của bài viết này nhé!
Ngày 16/04/2021

Khi nào nên đi xét nghiệm chẩn đoán bệnh lao?

Lao phổi là căn bệnh truyền nhiễm qua đường hô hấp khá phổ biến, tỷ lệ người mắc bệnh tại Việt Nam tương đối cao. Hiện nay, với sự phát triển của y học, rất nhiều phương pháp được áp dụng để phát hiện căn bệnh này. Để thu được kết quả chính xác, chúng ta nên thực hiện phương pháp xét nghiệm chẩn đoán bệnh lao như thế nào, khi nào đi đi kiểm tra?
Ngày 14/04/2021

Xét nghiệm tự kháng nguyên nhằm mục đích gì?

Để phát hiện những bệnh lý nghiêm trọng, có tính chất phức tạp, bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm tự kháng nguyên. Tuy nhiên, phần lớn bệnh nhân đều không hiểu rõ về mục đích của xét nghiệm này đối với quá trình thăm khám và điều trị. Để kết quả xét nghiệm được chính xác, các bạn đừng quên tham khảo những lưu ý được chia sẻ trong bài viết này.
Ngày 14/04/2021
hotline 1900 5656561900 565656