Tin tức

Nghiệm pháp Allen là gì và có ý nghĩa như thế nào trong y khoa?

Ngày 12/07/2023
Tham vấn y khoa: BSCKI. Vũ Thanh Tuấn
Nghiệm pháp Allen (test Allen) được áp dụng như một phương pháp kiểm tra triệu chứng thực thể trên lâm sàng, thăm dò lưu lượng máu chảy trong động mạch tới bàn tay. Nghiệm pháp này được mô tả theo 2 bản đó là nghiệm pháp Allen bản gốc và nghiệm pháp Allen phiên bản sửa đổi.

1. Tổng quan về nghiệm pháp Allen

Nghiệm pháp Allen trong y học còn được gọi là test Allen, là một nghiệm pháp được vận dụng trong thăm khám sức khỏe mạch máu. Nghiệm pháp Allen giúp thăm dò và đánh giá khả năng tưới máu cho bàn tay của động mạch quay và động mạch trụ ở cổ tay đến bàn tay.

Năm 1942 nghiệm pháp Allen được mô tả lần đầu tiên bởi bác sĩ Edgar Van Nuys Allen người Mỹ. Cho đến năm 1952, nghiệm pháp này một lần nữa được Irving S Wright sửa lại hầu như toàn bộ nội dung dựa trên mô tả ban đầu, có tên gọi là nghiệm pháp Allen sửa đổi. 

Nghiệm pháp Allen cần được tiến hành trong trường hợp:

  • Trước khi tiến hành lấy máu động mạch quay để xét nghiệm khí máu;
  • Trước khi đặt catheter trong động mạch quay.

Trước khi xét nghiệm khí máu động mạch quay thì cần phải làm nghiệm pháp Allen

Trước khi xét nghiệm khí máu động mạch quay thì cần phải làm nghiệm pháp Allen

2. Chi tiết về hai nghiệm pháp Allen

2.1. Nghiệm pháp Allen gốc

Là phiên bản đầu tiên của nghiệm pháp Allen, do chính người đặt tên ra nó đề xuất với các bước thực hiện như sau:

Đánh giá hoạt động của động mạch trụ:

  • Bước 1: bệnh nhân nắm chặt 2 bàn tay trong 1 phút;
  • Bước 2: Bác sĩ sẽ dùng ngón tay ấn vị trí động mạch quay ở cổ tay để ngăn chặn dòng chảy của máu;
  • Bước 3: bệnh nhân được yêu cầu mở nhanh các ngón ở hai lòng bàn tay ra. Bác sĩ vẫn giữ nguyên ngón tay của mình ở vị trí cũ và so sánh màu sắc của 2 bàn tay.

Lưu ý: Có 2 trường hợp xảy ra:

  • Nếu lòng bàn tay có màu trắng bệch rồi khoảng 5 giây sau nhanh chóng hồng hào trở lại thì chứng tỏ động mạch trụ vẫn đang làm tốt nhiệm vụ dẫn máu cho bàn tay;
  • Nếu lòng bàn tay trắng bệch và thời gian lấy lại sắc hồng lâu hơn bình thường thì có thể dự đoán rằng động mạch trụ bị tắc nghẽn hay bị hẹp khiến chức năng dẫn máu kém.

Đánh giá hoạt động của động mạch quay:

Bệnh nhân buông lỏng tay trở về trạng thái ban đầu, tiếp tục tiến hành nghiệm pháp qua các bước sau:

  • Bước 1: bệnh nhân được yêu cầu nắm chặt 2 bàn tay cùng lúc trong 1 phút;
  • Bước 2: bác sĩ đè chặt các ngón tay lên đường đi của động mạch trụ;
  • Bước 2: trong lúc bác sĩ vẫn dùng tay đè động mạch trụ thì bệnh nhân mở nhanh 2 bàn tay ra.

Có 2 trường hợp xảy ra: 

  • Nếu bàn tay đang từ trắng bệch dần hồng hào trở lại (dưới 5 giây) thì có nghĩa là động mạch quay vẫn duy trì hoạt động dẫn máu tốt;
  • Nếu bàn tay trắng bệch và mất nhiều thời gian hơn để hồng lại thì có thể là do tắc nghẽn hoặc hẹp động mạch quay.

2.2. Nghiệm pháp Allen sửa đổi

Hay còn gọi là nghiệm pháp Allen cải tiến. Thay vì khám cùng lúc 2 bàn tay thì ở nghiệm pháp sửa đổi sẽ khám từng tay một. Các bước tiến hành như sau:

  • Bước 1: Bệnh nhân cần đưa tay lên cao, nắm chặt bàn tay trong vòng 30 giây;
  • Bước 2: bác sĩ sẽ ấn cùng lúc vào 2 động mạch quay và động mạch trụ để ngăn cản dòng chảy của máu;
  • Bước 3: bệnh nhân mở lòng bàn tay, trong khi đó bác sĩ vẫn ấn chặt 2 động mạch. Lòng bàn tay sẽ có màu sắc trắng bệch;
  • Bước 4: bác sĩ bỏ ngón tay đang chèn động mạch trụ, trong khi ngón tay chèn động mạch quay vẫn giữ nguyên. Quan sát màu sắc của lòng bàn tay trong vòng 5 - 15 giây.

Có 2 trường hợp xảy ra: 

  • Nếu màu sắc của bàn tay hồng hào lại sau 5 - 15 giây thì chứng tỏ động mạch trụ vẫn bình thường, hoàn thành tốt nhiệm vụ dẫn máu tưới máu bàn tay;
  • Nếu bàn tay lâu hồng trở lại thì tức là khả năng dẫn máu của động mạch trụ kém do nguyên nhân nào đó (hẹp hay tắc nghẽn mạch). 

Các bước tiến hành nghiệm pháp Allen cải tiến

Các bước tiến hành nghiệm pháp Allen cải tiến

3. Ý nghĩa lâm sàng của nghiệm pháp Allen 

Hai bàn tay của chúng ta đều được cấp máu nuôi dưỡng bởi động mạch quay và động mạch trụ. Rất dễ để xác định vị trí của động mạch quay do nó nằm nông. Ngoài ra chính nhờ đặc điểm này nên bác sĩ có thể dễ dàng thực hiện các thủ thuật liên quan, ít rủi ro tổn thương cho động mạch quay. Trái lại động mạch trụ thường nằm sâu hơn, khó bắt hơn nên ít khi bác sĩ tiến hành thủ thuật trên động mạch này. 

Trên lâm sàng có một số thủ thuật thường vận dụng đến động mạch quay đó là lấy máu tại động mạch quay để xét nghiệm khí máu và có thể hình thành huyết khối gây tắc động mạch quay. Lúc này nếu động mạch trụ không tưới máu tốt thì rất có thể khiến cả bàn tay bị thiếu máu nuôi dưỡng. Vì vậy trước khi tiến hành thủ thuật lấy máu động mạch, các bác sĩ sẽ áp dụng nghiệm pháp Allen cải tiến để kiểm tra khả năng tưới máu bàn tay của động mạch trụ có tốt hay không. Nhằm tránh tình trạng tổn thương động mạch quay hay có huyết khối làm ảnh hưởng tới tưới máu của cả bàn tay. 

Trước đây trong những ca phẫu thuật bắt cầu động mạch vành, bác sĩ thường lấy một đoạn động mạch quay để làm cầu nối thông vị trí bị tắc của động mạch vành. Trước khi lấy động mạch bác sĩ cần phải thực hiện nghiệm pháp Allen, nếu động mạch trụ không hoạt động tốt thì sẽ không lấy đoạn động mạch quay nữa.

Nhìn vào sơ đồ có thể thấy rằng động mạch quay và động mạch trụ giúp dẫn máu cho cả bàn tay

Nhìn vào sơ đồ có thể thấy rằng động mạch quay và động mạch trụ giúp dẫn máu cho cả bàn tay

Mong rằng thông qua những chia sẻ trên đây bạn đã nắm được khái niệm, mục đích thực hiện và hình dung ra các bước tiến hành nghiệm pháp Allen trong chẩn đoán lâm sàng. 

Nếu bạn còn nhiều băn khoăn cần được giải đáp về nghiệm pháp Allen cũng như các vấn đề khác liên quan đến sức khỏe, bạn có thể liên hệ với Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC theo hotline 1900 56 56 56 để được tổng đài viên tư vấn và đặt lịch hẹn khám cùng các bác sĩ chuyên khoa. 

Bình luận ()

Ý kiến của bạn sẽ được xét duyệt trước khi đăng.

Lựa chọn dịch vụ

Quý khách hàng vui lòng lựa chọn dịch vụ y tế theo nhu cầu!

Lấy mẫu xét nghiệm tại nhà

Lấy mẫu xét nghiệm tại nhà giúp khách hàng chủ động tầm soát bệnh lý. Đồng thời tiết kiệm thời gian đi lại, chờ đợi kết quả với mức chi phí hợp lý.

Đặt lịch thăm khám tại MEDLATEC

Đặt lịch khám tại cơ sở khám chữa bệnh thuộc Hệ thống Y tế MEDLATEC giúp chủ động thời gian, hạn chế tiếp xúc đông người.