Sỏi mật - Thủ phạm chính gây viêm tụy cấp | Medlatec

Sỏi mật - Thủ phạm chính gây viêm tụy cấp

Ngày 28/10/2014

Viêm tụy cấp (VTC) là một loại bệnh lý ngày càng phổ biến với tần suất mắc vào khoảng 5 – 73 trường hợp/100.000 dân/năm. Có rất nhiều nguyên nhân gây VTC như VTC do rượu, do tăng mỡ máu, VTC sau chấn thương... trong đó, 16 – 40% là VTC có nguyên nhân là do sỏi mật.


Tại sao sỏi mật lại có thể gây viêm tuỵ cấp?

Tụy là một tạng thuộc bộ máy tiêu hoá, nằm sau phúc mạc, đi từ khúc 2 tá tràng tới núm tỳ, vắt ngang cột sống thắt lưng, chếch lên trên và sang trái. Tụy có cả hai chức năng: nội tiết và ngoại tiết. Tụy ngoại tiết sản xuất các men tiêu hoá thức ăn. Về mặt nội tiết, tụy tiết ra hai hormon chủ yếu để điều hoà đường huyết là insulin (làm hạ đường huyết) và glucargon (làm tăng đường huyết).

Cơ chế bệnh sinh chủ yếu của VTC là do sự hoạt hoá các tiền men thành các men có hoạt tính ngay trong lòng tuyến tụy, từ đó kéo theo một loạt các phản ứng kiểu dây chuyền khác. Các men tụy sau khi được hoạt hóa có hoạt tính tiêu hủy rất cao để tiêu thực phẩm và quá trình này bình thường xảy ra ở trong lòng ống tiêu hóa (tá tràng, ruột non). Ở bệnh nhân bị sỏi mật, nhất là các trường hợp sỏi ống mật chủ gây tắc nghẽn đường mật, dịch mật sẽ trào ngược vào ống tụy, làm thay đổi pH của dịch tụy, pH dịch tụy trở thành kiềm hóa giống pH ở tá tràng nên các men tụy được kích hoạt trở thành dạng hoạt động ngay trong lòng ống tụy và kết quả là các tế bào tụy bị phá hủy dẫn đến hàng loạt những phản ứng viêm nhiễm xảy ra. Vì vậy, hiện nay, người ta cho rằng tổn thương tại chỗ ở tụy và các cơ quan lân cận là do các men tụy được hoạt hoá không đúng chỗ và các triệu chứng toàn thân là do một đáp ứng viêm hệ thống gây nên.

Sỏi mật - Thủ phạm chính gây viêm tụy cấp

Phẫu thuật để loại bỏ sỏi mật là một phương pháp hiệu quả. Ảnh: Baohatinh.vn

 

Biểu hiện của viêm tuỵ cấp do sỏi mật

Biểu hiện của VTC do sỏi thường xảy ra đột ngột, có thể ở mọi lứa tuổi nhưng thông thường ở lứa tuổi từ 30 - 50. Đau bụng là triệu chứng xuất hiện gần như ở 100% các trường hợp. Cơn đau bụng điển hình thường xuất hiện đột ngột ở vùng trên rốn, cường độ đau dữ dội, lan lên ngực, sang 2 bên mạng sườn, xiên sau lưng, tiến triển ngày một tăng dần, đạt mức dữ dội nhất sau vài giờ và kéo dài nhiều giờ. Có khi cơn đau quặn như đau do sỏi mật hoặc trùng với cơn đau do sỏi khiến cho triệu chứng đau tăng lên rất nhiều. Đây thường là triệu chứng đầu tiên khiến người bệnh tới bệnh viện. Triệu chứng buồn nôn và nôn xảy ra khoảng 70 - 80% ở các bệnh nhân. Nôn xuất hiện cùng với đau. Chất nôn là dịch mật, thức ăn, đôi khi cả máu (trường hợp nặng). Cùng với đau bụng và nôn là các triệu chứng như bụng trướng, bí trung đại tiện, có thể có ỉa lỏng hay khó thở do bụng trướng hoặc có tràn dịch màng phổi kèm theo. Bệnh nhân hoảng hốt lo sợ hoặc vật vã kích thích, ý thức lơ mơ (hội chứng não - tụy), huyết áp tụt, da tái lạnh, mạch nhanh, nhỏ, khó bắt. Khám bụng có thể thấy bụng trướng hơi, có phản ứng cục bộ vùng trên rốn, điểm sườn lưng phải, trái đau. Có thể sờ thấy mảng cứng ở trên rốn không di động do hiện tượng hoại tử mỡ, gõ đục vùng thấp do tràn dịch màng bụng. Khám có thể thấy vàng da kèm theo gan to, túi mật to do sỏi gây tình trạng ứ mật hoặc do viêm gan. Cũng có thể gặp các mảng bầm tím ở 2 bên mạng sườn (dấu hiệu Cullen) hoặc quanh rốn (dấu hiệu Grey), nhất là trong VTC nặng, là dấu hiệu rất đặc hiệu, biểu hiện của chảy máu ở vùng tụy và quanh tụy.


Chẩn đoán viêm tuỵ cấp 
do sỏi dựa vào dấu hiệu đau bụng, nôn và xét nghiệm thấy có men amilase, lipase tăng cao trong máu và nước tiểu. Siêu âm và đặc biệt là chụp cắt lớp vi tính ổ bụng cho phép xác định mức độ viêm như tụy to, có dịch quanh tụy hoặc mức độ hoại tử của tụy và thấy rõ hình ảnh sỏi gây tắc nghẽn ống mật chủ, sỏi túi mật, sỏi ở đường mật trong gan.

Điều trị thế nào?


Điều trị viêm tụy cấp do sỏi bao gồm các phương pháp điều trị nội khoa như truyền đủ dịch và các chất điện giải, phòng loét cấp đường tiêu hóa, giảm tiết dịch tụy, giảm đau, điều chỉnh đường huyết, kháng sinh, lọc máu liên tục nếu VTC diễn biến nặng hoặc có sốc tụy. Trong giai đoạn đầu, bệnh nhân nên nhịn ăn hoàn toàn (nhất là những thể VTC nặng) và sẽ được nuôi dưỡng bằng đường tĩnh mạch. Hiện nay, đối với VTC do sỏi mật gây tắc nghẽn, phương pháp lấy bỏ sỏi mật để giải phóng tắc nghẽn đường mật bằng phương pháp nội soi mật tụy ngược dòng (ERCP) đang được áp dụng rất có hiệu quả, lấy bỏ sỏi mật, giải phóng tắc nghẽn nhanh chóng, hiệu quả mà lại không gây thương tổn nặng thêm cho bệnh nhân. Một số trường hợp VTC do sỏi cũng có chỉ định phẫu thuật như mổ để giải phóng tắc nghẽn đường mật (khi ERCP không thực hiện được) hoặc VTC có nhiễm khuẩn ổ hoại tử.

 

Nguồn: suckhoedoisong.vn

Đăng ký khám, tư vấn

Tại sao nên chọn bệnh viện đa khoa MEDLATEC

Bệnh viện đa khoa với nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực y tế.
Thăm khám bởi đội ngũ giáo sư, bác sĩ đầu ngành
Cơ sở vật chất, máy móc trang thiết bị hiện đại
Áp dụng thanh toán bảo hiểm y tế và các bảo hiểm khác lên tới 100%
Quy trình khám chữa bệnh nhanh chóng, thuận tiện
Chi phí khám chữa bệnh hợp lý.

Tin cùng chuyên mục

Nội soi bao tử - phương pháp tiêu chuẩn để chẩn đoán bệnh lý

Nội soi bao tử - phương pháp tiêu chuẩn để chẩn đoán bệnh lý

Dạ dày (hay còn gọi là bao tử) đóng vai trò là một trong những cơ quan tiêu hóa quan trọng. Tuy nhiên, vì nhiều lý do mà dạ dày lại thường mắc phải một số bệnh lý. Nhằm mục đích chẩn đoán, phát hiện các bác sĩ thường chỉ định nội soi bao tử. Tính đến thời điểm hiện tại, nội soi dạ dày được xem là phương pháp tiêu chuẩn chẩn đoán và phát hiện sớm bệnh lý.
Ngày 17/08/2019
Nội soi đại tràng có đau không - Giúp bạn tìm câu trả lời đúng nhất

Nội soi đại tràng có đau không - Giúp bạn tìm câu trả lời đúng nhất

Đại tràng là cơ quan dễ bị viêm nhiễm và tổn thương nhất trong hệ tiêu hóa và thường để lại hậu quả nghiêm trọng cho sức khỏe do phát hiện muộn. Nội soi đại tràng ra đời giúp chẩn đoán sớm được các bệnh lý đại trực tràng, đặc biệt là ung thư sớm, qua đó đưa ra phương hướng điều trị hiệu quả nhất. Nhưng liệu nội soi đại tràng có đau không?
Ngày 16/08/2019
Những câu hỏi thường gặp về nội soi trực tràng

Những câu hỏi thường gặp về nội soi trực tràng

Trực tràng là cơ quan dễ mắc các bệnh lý, để chẩn đoán và phát hiện bệnh có nhiều phương pháp khác nhau. Thế nhưng hiệu quả và chính xác nhất phải kể đến phương pháp nội soi trực tràng. Cũng vì vậy, phương pháp luôn nhận được sự quan tâm của cộng đồng và đặt là nhiều câu hỏi về nội soi trực tràng. Và đó là những câu hỏi nào, đáp án ra sao hãy đồng hành cùng Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC để có thông tin chính xác.
Ngày 16/08/2019
Tìm hiểu về phương pháp nội soi tiêu hóa

Tìm hiểu về phương pháp nội soi tiêu hóa

Nội soi tiêu hóa là gì, phát hiện bệnh gì, an toàn không… là những câu hỏi quen thuộc. Trong bài chia sẻ dưới đây, chúng ta hãy cùng tìm câu trả lời chính xác
Ngày 16/08/2019
hotline 1900 5656561900 565656