Tin tức

Xét nghiệm PCR tủy là gì? Quy trình xét nghiệm được thực hiện ra sao?

Ngày 14/07/2023
Tham vấn y khoa: BSCKI. Vũ Thanh Tuấn
Xét nghiệm PCR tủy hay còn gọi là xét nghiệm dịch não tủy là phương pháp chẩn đoán cận lâm sàng được chỉ định trong phát hiện bệnh viêm màng não. Đây là kỹ thuật xâm lấn và tiềm ẩn nhiều rủi ro, vì vậy người bệnh cũng nên tìm hiểu thông tin cơ bản về thủ thuật này.

1. Khái niệm dịch não tủy

Hệ thần kinh trung ương của con người có chứa một loại chất lỏng được gọi là dịch não tủy. Chất lỏng này nằm ở khoang dưới nhện, bể não và các não thất. Nó được sản xuất từ các đám rối mạch mạc phân bố tại các bể não thất xuống các khoang dưới nhện. 

Trung bình một người bình thường có khoảng 150 - 180ml dịch não tủy và số dịch này sẽ được làm mới khoảng 3 lần/ngày. Mặc dù luôn được các đám rối mạch mạc tiết ra liên tục nhưng thể tích dịch não tủy vẫn luôn duy trì ở mức cân bằng. Nguyên nhân là nhờ các hạt Pacchioni ở màng nhện tái hấp thu dịch não tủy với tốc độ tương đương với khi dịch được tiết ra (trung bình 20ml dịch/giờ).

Dịch não tủy (phần màu xanh bao quanh đại não, tiểu não và não giữa)

Dịch não tủy (phần màu xanh bao quanh đại não, tiểu não và não giữa)

Dịch não tủy đóng một vai trò vô cùng quan trọng trong hệ thần kinh trung ương. Nó tham gia vào quá trình chuyển hóa các chất và nuôi dưỡng não bộ cùng các cơ quan khác trong hệ thần kinh, đồng thời bảo vệ não và tủy sống trước các tác động vật lý từ bên ngoài. 

2. Xét nghiệm PCR tủy

Xét nghiệm PCR tủy hay xét nghiệm dịch não tủy là phương pháp được áp dụng trong chẩn đoán các bệnh lý ở hệ thần kinh trung ương. Bác sĩ sẽ thực hiện lấy dịch não tủy từ khoang dưới nhện, não thất hay các bể não lớn nhằm phân tích các tính chất, đặc điểm sinh hóa của tế bào dịch não tủy. Mỗi khu vực khác nhau thì dịch não tủy sẽ mang thành phần sinh hóa khác nhau, dựa trên đó có thể phát hiện ra sự tồn tại của các loại virus, vi khuẩn gây viêm não và viêm màng não. 

Lấy dịch não tủy trong khoang dưới nhện ở vị trí vùng dưới thắt lưng là biện pháp được áp dụng phổ biến nhất. Ngoài việc xâm nhập vào vị trí chứa dịch não tủy là để chẩn đoán bệnh lý thì thủ thuật này được còn ứng dụng để đưa thuốc gây tê màng cứng hoặc thuốc để điều trị bệnh. 

Vì thủ thuật chọc dịch não tủy là một thủ thuật xâm lấn vào ống sống nên tiềm ẩn một số nguy cơ rủi ro. Trong quá trình thực hiện và sau khi hoàn tất thủ thuật, bệnh nhân có thể sẽ cảm thấy đau buốt vùng lưng dưới và đau nhức đầu. Nếu bệnh nhân mắc phải hội chứng rối loạn xuất huyết thì chọc dò tủy sống có thể gây chảy máu làm ảnh hưởng tới chức năng của dây thần kinh và cột sống. Ngoài ra chọc dịch não tủy còn có thể xuất hiện các biến chứng khác như tụt kẹt hành não, nhiễm khuẩn ở vị trí chọc kim hay viêm màng não,... Do đó bác sĩ sẽ cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích và rủi ro trước khi chỉ định thực hiện thủ thuật này. 

3. Quy trình tiến hành xét nghiệm PCR tủy

3.1. Chuẩn bị dụng cụ

Các dụng cụ cần phải đảm bảo vô khuẩn để phòng trường hợp bệnh nhân bị nhiễm khuẩn ở vị trí tiêm, nghiêm trọng hơn là nhiễm trùng hệ thần kinh trung ương. Các dụng cụ y tế cần thiết bao gồm: bông, gạc khô, găng tay vô khuẩn, ống nghiệm đựng mẫu dịch não tủy, kim chọc, cồn sát khuẩn, thuốc gây tê và các thiết bị cấp cứu khác.

3.2. Người bệnh sẵn sàng

Bác sĩ sẽ đánh giá khái quát tình trạng hiện tại của bệnh nhân bằng cách đo điện tim, soi đáy mắt, xét nghiệm máu, thử phản ứng với thuốc gây tê,... Bên cạnh đó bệnh nhân sẽ được giải thích chi tiết về quy trình xét nghiệm để dễ dàng hợp tác hơn với nhân viên y tế trong quá trình lấy mẫu dịch não tủy. 

Bệnh nhân sẽ nằm theo tư thế đầu và gối gập vào ngực, 2 tay ôm gối. Nếu người bệnh là trẻ nhỏ, người cao tuổi thì cần có sự hỗ trợ của một nhân viên khác giúp giữ bệnh nhân nằm đúng tư thế. Bác sĩ cần sát trùng rộng ở vị trí chọc hút, thường là vùng thắt lưng L4 - L5.

3.3. Chọc dịch não tủy

Các bước chọc dịch não tủy được tiến hành như sau:

  • Xác định chính xác vị trí cần chọc hút: thường nằm trong vùng giữa 2 đốt sống thắt lưng L5 - S1, L4 - L5 hoặc L3 - L4, đây là những vị trí an toàn tránh làm tổn thương tủy sống;
  • Gây tê ở vị trí chọc hút;
  • Đâm kim chọc qua da, để kim một góc 45 độ so với bề mặt da, chếch hướng mũi kim về phía đầu người bệnh rồi từ từ đưa kim vào sâu hơn. Khi kim xuyên qua các lớp dây chằng và màng cứng sẽ có cảm giác nhẹ tay hơn, đây là dấu hiệu để nhận biết đầu kim đã đến khoang dưới nhện hay chưa;
  • Từ từ rút kim ra, dịch não tủy sẽ chảy ra theo từng giọt, dịch theo đầu kim sẽ chảy vào ống nghiệm đã được chuẩn bị sẵn. Bác sĩ sẽ quan sát tính chất của dịch não tủy, bao gồm tốc độ dòng chảy, độ đục và màu sắc;
  • Sau khi hoàn thành khâu lấy mẫu, bệnh nhân sẽ được băng ép vị trí chọc, nằm sấp ngực, thấp đầu từ 2 - 4 tiếng. Vào những giờ đầu tiên sau chọc hút dịch não tủy, bệnh nhân cần phải bổ sung nhiều nước (1,5 lít/giờ) và sẽ được giải thích về các triệu chứng có thể gặp sau khi tiến hành thủ thuật (mỏi gáy, đau đầu và đau ở vị trí chọc kim).

Tư thế nằm để chọc dò dịch não tủy

Tư thế nằm để chọc dò dịch não tủy 

4. Xét nghiệm PCR tủy được chỉ định trong trường hợp nào?

4.1. Những ai cần thực hiện hiện xét nghiệm PCR tủy?

Xét nghiệm PCR tủy được chỉ định cho những trường hợp sau:

  • Cần đánh giá mức độ lưu thông của dịch não tủy;
  • Phát hiện và chẩn đoán các bệnh lý tại hệ thần kinh: lao màng não, viêm não, viêm màng não, xuất huyết dưới nhện,...;
  • Điều trị các bệnh liên quan đến hệ thần kinh thông qua việc đưa thuốc vào dịch não tủy, đó có thể là corticoid, thuốc kháng sinh, hóa chất điều trị ung thư;
  • Hỗ trợ biện pháp chẩn đoán hình ảnh khi cần chụp tủy có chất cản quang bằng việc đưa thuốc cản quang vào ống tủy;
  • Gây tê trước khi tiến hành phẫu thuật.

4.2. Chống chỉ định xét nghiệm PCR tủy khi nào?

Xét nghiệm này không dành cho bệnh nhân bị tăng áp lực nội sọ do phù não, u não, tổn thương tủy sống vùng cổ, bệnh nhân bị rối loạn đông cầm máu hay mắc các bệnh về máu khác, hoặc đang bị viêm nhiễm cấp tính ở vị trí cần chọc hút,...

Như vậy xét nghiệm PCR tủy sẽ cung cấp các thông tin cần thiết về đặc điểm, tính chất và thành phần của dịch não tủy. Dựa vào kết quả xét nghiệm bác sĩ có thể đưa ra các kết luận chẩn đoán và tiên lượng bệnh một cách chính xác hơn. 

Dịch não tủy chảy ra sẽ được thu thập vào ống nghiệm đã được chuẩn bị sẵn

Dịch não tủy chảy ra sẽ được thu thập vào ống nghiệm đã được chuẩn bị sẵn

Bên cạnh tìm hiểu về quy trình xét nghiệm PCR cũng như những lưu ý cần quan tâm thì việc lựa chọn địa chỉ xét nghiệm uy tín cũng rất quan trọng. Nếu bạn còn đang chưa biết nên thực hiện ở đâu thì có thể tham khảo dịch vụ này tại Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC. 

Không chỉ là nơi quy tụ đội ngũ y bác sĩ, các chuyên gia y tế đầu ngành, MEDLATEC còn chú trọng đầu tư hệ thống trang thiết bị hiện đại, từ các máy chẩn đoán hình ảnh (siêu âm, nội soi, chụp X-quang, chụp CT, MRI,...) cho đến Trung tâm Xét nghiệm đạt chứng chỉ ISO 15189:2012 và CAP. Quy trình thăm khám tại MEDLATEC được chuẩn hóa đồng bộ, khép kín, dịch vụ y tế chuyên nghiệp, kết quả chẩn đoán chính xác và nhanh chóng sẽ giúp người bệnh hoàn toàn yên tâm về chất lượng thăm khám.

Quý khách hàng có thể liên hệ đặt lịch khám sức khỏe cùng MEDLATEC qua hotline 1900 56 56 56.

Từ khoá: xét nghiệm PCR

Bình luận ()

Ý kiến của bạn sẽ được xét duyệt trước khi đăng.

Lựa chọn dịch vụ

Quý khách hàng vui lòng lựa chọn dịch vụ y tế theo nhu cầu!

Lấy mẫu xét nghiệm tại nhà

Lấy mẫu xét nghiệm tại nhà giúp khách hàng chủ động tầm soát bệnh lý. Đồng thời tiết kiệm thời gian đi lại, chờ đợi kết quả với mức chi phí hợp lý.

Đặt lịch thăm khám tại MEDLATEC

Đặt lịch khám tại cơ sở khám chữa bệnh thuộc Hệ thống Y tế MEDLATEC giúp chủ động thời gian, hạn chế tiếp xúc đông người.