1. Tiền sản giật là gì?

Tiền sản giật là hội chứng bệnh lý thai nghén xảy ra trước khi lên cơn sản giật. Thường xảy ra ở 3 tháng cuối thai kỳ. Tiền sản giật trước đây còn gọi là hội chứng nhiễm độc thai nghén chủ yếu phát triển sau tuần thai thứ 20, chiếm khoảng 5 - 8% tỷ lệ thai phụ mắc phải. Có 4 loại rối loạn huyết áp “chính” có thể gặp trong thai kỳ, tiền sản giật là 1 trong số đó.

Tiền sản giật chính là giai đoạn trước của sản giật. Sản giật là biến chứng của tiền sản giật nặng gây nên hôn mê hoặc cơn co giật nặng mà không rõ căn nguyên. Cơn co giật thường xảy ra vào tuần 20 tuần của thai kỳ, khi thai phụ chuyển dạ hoặc sau khi sinh xong. Cơn sản giật hay xuất hiện sau tiền sản giật với đặc trưng là tăng huyết áp ở mức cao. 

Một số yếu tố làm tăng nguy cơ tiền sản giật như mang thai quá sớm(dưới 18 tuổi) hoặc mang thai quá muộn (trên 35 tuổi), mang đa thai, thai phụ bị đái tháo đường, thừa cân béo phì, tăng huyết áp, mẹ bầu có thói quen hút thuốc lá, tiền sử gia đình có mẹ hoặc chị em gái bị tiền sản giật,…

2. Những triệu chứng tiền sản giật không thể bỏ qua

Đau nhức đầu cũng có thể là dấu hiệu của tiền sản giật

2.1. Dấu hiệu đặc trưng của tiền sản giật

Triệu chứng của bệnh ở mỗi người là khác nhau. Ở một số thai phụ, bệnh âm thầm phát triển mà không hề có dấu hiệu rõ ràng. Một biểu hiện phổ biến nhất là tăng huyết áp thai kỳ. Cũng chính vì lý do này mà tất cả thai phụ cần được thường xuyên theo dõi huyết áp trong suốt quá trình mang thai. Nếu chỉ số huyết áp lớn hơn 140/90mmHg và được xác định trong hai lần, cách nhau khoảng 4 giờ được cho là dấu hiệu bất thường và cần đặc biệt lưu ý. 

3 dấu hiệu tiền sản giật điển hình là tăng huyết áp, tăng protein niệu và phù. Đôi khi hội chứng này cũng diễn tiến âm thầm mà không có dấu hiệu báo trước, chỉ khi trở nên trầm trọng thì sản phụ mới biết mình bị tiền sản giật.

• Tăng huyết áp: thai phụ có chỉ số huyết áp >140/90 mmHg được ghi nhận qua 2 lần đo, mỗi lần cách nhau tối thiểu 4 giờ được xem là bất thường. Đây là lý do mà tất cả thai phụ cần được theo dõi huyết áp thường xuyên.
• Tăng protein niệu: tăng protein trong nước tiểu - phát hiện qua xét nghiệm nước tiểu cũng được xem là dấu hiệu tiền sản giật điển hình.
• Phù: đây chỉ là dấu hiệu đi kèm 2 dấu hiệu trên, không được xem là điển hình khi xuất hiện một mình vì nó cũng hay xảy ra ở các thai phụ có thai kỳ bình thường. Vì thế, với hiện tượng phù cần phân biệt phù bệnh lý hay phù sinh lý.

2.2. Một số dấu hiệu có thể gặp phải khác 

Bên cạnh đó, còn có một số dấu hiệu tiền sản giật đáng lưu ý dưới đây: 

• Protein niệu: tăng protein trong nước tiểu - phát hiện qua xét nghiệm nước tiểu cũng được xem là dấu hiệu tiền sản giật điển hình.
• Thường xuyên có cơn đau đầu kéo dài: Có một số thai phụ bị đau đầu trong thai kỳ nhưng nếu cơn đau đầu ấy triền miên, thường xuyên xuất hiện thì nên đến khám bác sĩ để dự phòng tiền sản giật.
• Bị thay đổi tầm nhìn hoặc mất thị lực: Đây cũng là những dấu hiệu tiền sản giật cần cảnh giác. Thai phụ nếu thấy trong tầm nhìn có đốm sáng, thường xuyên bị hoa mắt, mất thị lực thì nên đến bệnh viện ngay.
• Bị đau bụng trên: Bị đau bụng trên không phải do thai nhi đạp, không do ợ nóng và cơn đau kéo dài không thuyên giảm thì cũng nên cảnh giác với tiền sản giật
• Buồn nôn và nôn: Nếu đã đi qua giai đoạn nghén của thai kỳ mà bỗng nhiên lại hay có cảm giác buồn nôn, hay bị nôn bất thường thì thai phụ cũng nên chú ý trước hội chứng tiền sản giật
• Lượng nước tiểu giảm.
• Lượng tiểu cầu trong máu giảm.
• Suy giảm chức năng gan.
• Xuất hiện tình trạng khó thở, thở dốc do có chất lỏng tích tụ trong phổi. 
• Bị khó thở: Cảm giác khó thở, thở hổn hển, thở hụt hơi,... bỗng nhiên xuất hiện và hay lặp lại là dấu hiệu thai phụ cần đến gặp bác sĩ để được kiểm tra vì đây cũng có thể là dấu hiệu tiền sản giật.
• Tăng cân trong suốt thai kỳ là bình thường nhưng tốc độ tăng thường là đều và chậm. Nếu thai phụ thấy cân nặng của mình tăng nhanh quá mức (1.5 - 2kg/tuần) thì nên đến gặp bác sĩ sản khoa để được đánh giá chính xác.
• Phù mặt và tay, chân: Tình trạng phù từ sáng và dù kê cao chân lên vẫn không hết phù. Đây chỉ là dấu hiệu đi kèm 2 dấu hiệu trên, không được xem là điển hình khi xuất hiện một mình vì nó cũng hay xảy ra ở các thai phụ có thai kỳ bình thường. Vì thế, với hiện tượng phù cần phân biệt phù bệnh lý hay phù sinh lý.
• Sưng tay, sưng mặt: Nếu bỗng nhiên bị sưng ở tay, ở mặt (nhất là vùng quanh mắt) thì thai phụ cần cảnh giác trước dấu hiệu tiền sản giật. Nếu bị sưng ở chân hay phần nào khác của cơ thể thì hầu hết là không đáng lo.

Một biểu hiện phổ biến của tiền sản giật là tăng huyết áp thai kỳ

Trên đây là những triệu chứng tiền sản giật phổ biến mà chị em cần đặc biệt lưu ý. Chuyên gia sản khoa khuyến cáo, dù chỉ là một dấu hiệu bất thường thoáng qua, bạn cũng không nên chủ quan bỏ qua mà hãy tới cơ sở y tế uy tín để thăm khám và chẩn đoán bệnh để kịp thời xử lý. 

3. Nguyên nhân và tính chất nguy hiểm của tiền sản giật

Đến nay nguyên nhân chính xác của tiền sản giật là gì vẫn chưa xác định được. Hầu hết chuyên gia cho rằng đây là hội chứng xuất phát từ nhau thai - cơ quan nhận nhiệm vụ nuôi dưỡng thai nhi trong toàn bộ thai kỳ. 

Ở giai đoạn đầu thai kỳ, mạch máu sẽ phát triển để cung cấp đủ máu đến nhau thai. Nếu tiền sản giật thì mạch máu không phát triển đầy đủ, hẹp hơn mạch máu bình thường đồng thời cũng không đáp ứng đúng với kích thích nội tiết tố. Kết quả là số lượng máu ngày càng giảm. 

Tình trạng này có thể là do máu vào tử cung không đủ, mạch máu bị tổn thương và hệ miễn dịch gặp vấn đề do ADN của thai phụ.

Tiền sản giật được xem là một hội chứng nhiễm độc thai kỳ nguy hiểm vì nó có thể ảnh hưởng đến sự sống của cả mẹ và thai nhi khi không được điều trị kịp thời. Biến chứng điển hình có thể kể ra như:

• Tiểu cầu thấp gây chảy máu.
• Nhau thai tự bong khỏi thành tử cung.
• Thai phụ bị suy thận, tổn thương gan, phù phổi.
• Sản giật
• Thai chậm phát triển trong tử cung
• Trẻ sinh non có thể gặp nhiều biến chứng không tốt cho sức khỏe.

4. Phương pháp chẩn đoán tiền sản giật

Qua mỗi lần khám thai, thai phụ sẽ được kiểm tra huyết áp, siêu âm khảo sát hình thái học thai nhi, xét nghiệm nước tiểu để đánh giá chỉ số protein niệu và theo dõi sức khỏe thai nhi. Trong trường hợp cần thiết, bác sĩ cũng sẽ đề nghị thực hiện xét nghiệm máu để đánh giá chỉ số men gan, số lượng tiểu cầu có bất thường hay không. Với những kiểm tra này, thai phụ sẽ được chẩn đoán có đang mắc tiền sản giật trong khi mang thai hay không:

• Đo huyết áp: Huyết áp tăng cao bất thường chính là biểu hiện của bệnh vì thế việc theo dõi, kiểm tra huyết áp là một bước thăm khám không thể bỏ qua đối với bất kỳ mẹ bầu nào. Huyết áp có thể thay đổi vì thế, cần đo huyết áp vào nhiều thời điểm trong ngày để cho ra được kết quả chính xác nhất. 
• Kiểm tra lượng Protein trong nước tiểu: Đây là xét nghiệm để biết chính xác thai phụ có đang bị dư thừa protein trong nước tiểu hay không. 
• Xét nghiệm máu: Đây là loại hình xét nghiệm mà các mẹ bầu thường xuyên phải thực hiện trong suốt quá trình thai kỳ. Trong đó, xét nghiệm máu có thể là một cách sàng lọc hội chứng HELLP - một biến chứng vô cùng nguy hiểm của bệnh tiền sản giật. 

Phù mặt và tay, chân có thể là triệu chứng tiền sản giật

Bên cạnh đó là các xét nghiệm để kiểm tra thai nhi có đang phát triển tốt trong bụng mẹ hay không. 

Sau khi, làm các xét nghiệm và có được những kết quả cụ thể các bác sĩ sẽ chẩn đoán nguy cơ bị tiền sản giật của mẹ và tiếp tục theo dõi chặt chẽ trong suốt thai kỳ. Trường hợp mẹ bầu mắc tiền sản giật thì tùy vào mức độ, các bác sĩ sẽ đưa ra những cách xử lý phù hợp để tránh tối đa biến chứng: 

• Nếu là tiền sản giật nhẹ: Bệnh nhân có thể được điều trị ngoại trú, được theo dõi huyết áp thường xuyên, uống nước đầy đủ nghỉ ngơi hợp lý và nên nằm nghiêng sang bên trái, nếu có dấu hiệu nặng hơn phải nhập viện càng sớm càng tốt, nếu thai đã đủ tháng cần chấm dứt thai kỳ ở tuyến chuyên khoa. 
• Nếu bệnh nhân bị tiền sản giật nặng thì cần phải nhập viện để điều trị tích cực càng sớm càng tốt. Ngoài việc thường xuyên theo dõi huyết áp, lượng protein trong nước tiểu,… mẹ bầu có thể được kê một số loại thuốc như thuốc an thần, thuốc hạ huyết áp khi bị huyết áp cao, các loại thuốc lợi tiểu, thuốc làm giãn tiểu động mạch làm tăng lưu lượng máu đến nhau thai,…

Tùy vào mỗi trường hợp, bệnh nhân sẽ có một phác đồ điều trị riêng. Trong trường hợp, bệnh không thuyên giảm sau điều trị, bác sĩ có thể chỉ định chấm dứt thai kỳ ở mọi tuổi thai.

Tiền sản giật nếu không được điều trị kịp thời có thể gây biến chứng như sau: 

• Đối với mẹ: Tiền sản giật có thể khiến mẹ bầu gặp phải những biến chứng như phù não, phù võng mạc, suy thận, suy gan, suy tim, giảm tiểu cầu, tăng huyết áp mạn,…
• Đối với thai nhi: Nếu không điều trị tiền sản giật kịp thời, thai có thể phát triển chậm hoặc sinh non, hay chết lưu trong tử cung.
• Biến chứng nguy hiểm nhất của tiền sản giật là hội chứng HELLP hay còn gọi là hội chứng tan huyết, tăng men gan và giảm tiểu cầu, có thể nguy hiểm đến tính mạng của mẹ và bé.

5. Thai phụ cần lưu ý

Không ít thai phụ không có triệu chứng tiền sản giật rõ ràng nên việc tự nhận biết tương đối khó khăn. Để đảm bảo một thai kỳ khỏe mạnh, tốt nhất thai phụ nên chú ý theo dõi cơ thể và tuân thủ lịch khám thai đã được bác sĩ hướng dẫn.  Ngoài ra, nếu không phải mốc khám thai nhưng bỗng nhiên bị mờ mắt, có các dấu hiệu rối loạn thị giác, bị đau đầu dữ dội liên tục, khó thở mức độ nghiêm trọng hay đau bụng dữ dội không chịu được thì cũng cần đến gặp bác sĩ ngay.

Đồng hành cùng mẹ bầu trong hành trình mang thai khỏe mạnh và chủ động phát hiện sớm nguy cơ tiền sản giật, MEDLATEC triển khai chương trình ưu đãi "Sàng lọc tiền sản giật cùng MEDLATEC – An toàn cho mẹ, vững vàng cho con" với nhiều ưu đãi hấp dẫn:

• Tặng voucher giảm 30% chi phí sàng lọc tiền sản giật cho khách hàng sử dụng dịch vụ xét nghiệm NIPT;
• Giảm 15% cho khách hàng sử dụng Thẻ 555;
• Giảm 10% khi đăng ký combo xét nghiệm trước sinh NIPT và sàng lọc tiền sản giật.

Lưu ý: Khách hàng chỉ được lựa chọn 01 trong 03 ưu đãi trên.

Thời gian áp dụng: Từ nay đến hết ngày 31/12/2026 hoặc đến khi có chương trình thay thế.

Địa điểm áp dụng: Toàn bộ hệ thống Bệnh viện/Phòng khám MEDLATEC và dịch vụ lấy mẫu xét nghiệm tận nơi trên toàn quốc.

MEDLATEC triển khai chương trình ưu đãi sàng lọc tiền sản giật, giúp mẹ bầu chủ động bảo vệ sức khỏe thai kỳ và phát hiện sớm nguy cơ biến chứng.

Có thể nói rằng, tiền sản giật là biến chứng nguy hiểm nhưng không quá đáng sợ. Mẹ bầu nên đặc biệt lưu ý đến sức khỏe của mình và thông báo đến bác sĩ điều trị ngay khi có những bất thường xảy ra để có một thai kỳ an toàn, khỏe mạnh. 

Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC luôn mong muốn được đồng hành cùng mẹ trong suốt thai kỳ với những gói dịch vụ chăm sóc sức khỏe tốt nhất cho mẹ và thai nhi. Mẹ bầu có thể hoàn toàn yên tâm với đội ngũ bác sĩ sản khoa đầu ngành và hệ thống máy móc, thiết bị y tế hiện đại nhất. 

Để đăng ký khám và tư vấn sức khỏe thai sản, tư vấn về triệu chứng tiền sản giật tại MEDLATEC, bạn có thể liên hệ tới đường dây nóng 1900 56 56 56 hoặc điền form dưới đây, các chuyên gia luôn sẵn lòng phục vụ cho bạn.