1. Bé 2 tháng tuổi bị ho và hắt hơi có nguy hiểm không?

Không phải trường hợp nào cũng đáng lo. Mức độ nguy hiểm phụ thuộc vào các triệu chứng đi kèm, nhịp thở, khả năng bú và tinh thần của trẻ.

1.1. Hắt hơi đơn thuần thường là phản xạ bình thường

Trẻ sơ sinh có lỗ mũi nhỏ và chủ yếu thở bằng mũi. Một ít sữa trớ, bụi hoặc dịch nhầy cũng có thể khiến bé hắt hơi. Đây là cách cơ thể trẻ làm sạch đường mũi, vì bé chưa biết xì mũi như người lớn.

Nếu bé hắt hơi vài lần trong ngày nhưng vẫn bú tốt, ngủ ngon, không sốt và thở êm, cha mẹ thường chưa cần quá lo lắng.

Hắt hơi giúp trẻ sơ sinh làm sạch dịch nhầy và bụi trong lỗ mũi còn nhỏ hẹp.

1.2. Vì sao cơn ho ở trẻ 2 tháng tuổi cần được chú ý

Ho thường cho thấy đường hô hấp đang bị kích thích hoặc nhiễm trùng. Trẻ 2 tháng tuổi có đường thở hẹp và hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Bé cũng mới bắt đầu tiêm những mũi vắc xin đầu tiên. Vì vậy, khi bé 2 tháng tuổi bị ho và hắt hơi, cha mẹ nên theo dõi sát hơn so với trẻ lớn.

Giai đoạn đầu của nhiều bệnh nặng có biểu hiện khá giống cảm lạnh thông thường. Diễn biến trong vài ngày tiếp theo mới giúp phân biệt rõ hơn.

2. Nguyên nhân thường gặp khiến trẻ vừa ho vừa hắt hơi

Ho và hắt hơi ở trẻ nhỏ có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân. Mỗi nguyên nhân có mức độ ảnh hưởng khác nhau. Một số nguyên nhân phổ biến bao gồm:

• cảm lạnh (nhiễm virus đường hô hấp trên): Trẻ thường sổ mũi, nghẹt mũi, hắt hơi, ho nhẹ và có thể sốt nhẹ. Bệnh thường cải thiện dần nếu được chăm sóc đúng cách. Tình trạng nghẹt mũi có thể khiến bé khó bú.
• Lưu ý: Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C cần được bác sĩ thăm khám, phụ huynh không nên tự xem là cảm nhẹ. 
• Viêm tiểu phế quản: Đây là tình trạng viêm các đường thở nhỏ trong phổi, thường do virus hợp bào hô hấp (RSV). Bệnh khởi đầu giống cảm lạnh với hắt hơi, sổ mũi. Sau vài ngày, trẻ ho nhiều hơn, thở nhanh hoặc thở khò khè. Triệu chứng thường rõ nhất vào khoảng ngày thứ 3–5 của bệnh. Ở trẻ rất nhỏ, bệnh đôi khi biểu hiện sớm bằng bú kém, lừ đừ hoặc cơn ngừng thở, dù ho không nhiều. 
• Ho gà: Bệnh do vi khuẩn Bordetella pertussis gây ra. Giai đoạn đầu cũng có sổ mũi, hắt hơi và ho nhẹ. Ở trẻ nhỏ, ho gà có thể không có tiếng rít điển hình. Một số trẻ ho rất ít nhưng lại xuất hiện cơn ngừng thở, tím tái.
• Kích ứng từ môi trường: Khói thuốc lá, bụi, mùi nước hoa, khói bếp hoặc không khí quá khô có thể khiến trẻ hắt hơi và ho khan. Trường hợp này thường không kèm sốt.
• Sặc sữa, trào ngược: Một số trẻ ho, hắt hơi trong hoặc ngay sau khi bú do sữa trào lên vùng mũi họng. Nếu tình trạng lặp lại thường xuyên, kèm nôn trớ nhiều hoặc chậm tăng cân, bé cần được bác sĩ đánh giá.

Khói bụi, thuốc lá có thể là nguyên nhân khiến trẻ ho và hắt hơi

3. Dấu hiệu cảnh báo cần đưa bé đi khám

Khi bé 2 tháng tuổi bị ho và hắt hơi, việc theo dõi nhịp thở và cữ bú giúp cha mẹ nhận biết sớm tình trạng bệnh chuyển nặng. Với trẻ dưới 3 tháng tuổi, ngưỡng đưa đi khám thấp hơn nhiều so với trẻ lớn.

3.1. Trường hợp cần đưa bé đến cơ sở y tế ngay

Bạn nên đưa bé đi cấp cứu nếu thấy một trong các dấu hiệu sau:

• Trẻ có cơn ngừng thở, thở ngắt quãng hoặc da, môi, lưỡi tím tái.
• Thở rất nhanh, phập phồng cánh mũi, thở rên hoặc rút lõm lồng ngực. Rút lõm lồng ngực là khi vùng dưới xương sườn lõm vào mỗi lần trẻ hít vào.
• Trẻ lả, khó đánh thức, ngủ li bì hoặc khóc yếu bất thường.
• Trẻ co giật.
• Trẻ bỏ bú hoàn toàn hoặc nôn nhiều.
• Ho thành cơn dữ dội, sau cơn ho trẻ đỏ mặt, tím tái hoặc nôn.

3.2. Trường hợp nên cho bé đi khám sớm

Sốt từ 38°C trở lên ở trẻ dưới 3 tháng tuổi hoặc thân nhiệt thấp bất thường (dưới 35,5°C) là lý do cần đi khám, kể cả khi bé chưa có biểu hiện nào khác. Bạn cũng nên cho bé đi khám trong các trường hợp sau:

• Bé bú dưới một nửa lượng thường ngày, hoặc số tã ướt giảm rõ.
• Bé thở khò khè hoặc thở có tiếng rít.
• Ho kéo dài trên một tuần hoặc ngày càng nặng hơn.
• Trẻ sinh non hoặc có bệnh tim, phổi bẩm sinh.
• Trong nhà có người đang ho kéo dài hoặc được chẩn đoán ho gà.

Khi thăm khám, bác sĩ sẽ nghe phổi, đếm nhịp thở và đo nồng độ oxy trong máu (SpO2). Tùy tình trạng của trẻ, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm máu, xét nghiệm tìm virus hoặc vi khuẩn ho gà, hay chụp X-quang phổi.

Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C trở lên cần được đưa đi khám sớm.

4. Chăm sóc trẻ tại nhà khi triệu chứng còn nhẹ

Nếu bé 2 tháng tuổi bị ho và hắt hơi nhưng vẫn bú tốt, thở êm và không sốt, cha mẹ có thể chăm sóc tại nhà và theo dõi thêm. Một số biện pháp phù hợp bao gồm:

• Cho bé bú đủ: Sữa mẹ hoặc sữa công thức giúp trẻ có đủ nước và năng lượng. Khi bé nghẹt mũi, bạn có thể chia nhỏ cữ bú và cho bú nhiều lần hơn. Trẻ dưới 6 tháng tuổi bú mẹ hoàn toàn không cần uống thêm nước.
• Làm thông mũi: Nhỏ nước muối sinh lý 0,9% vào mũi trước khi bú hoặc trước khi ngủ giúp làm loãng dịch nhầy. Nếu dịch mũi nhiều, bạn có thể dùng dụng cụ hút mũi chuyên dụng một cách nhẹ nhàng. Không nên hút quá nhiều lần trong ngày vì có thể gây tổn thương niêm mạc mũi.
• Giữ không khí trong phòng sạch, thoáng: Không hút thuốc trong nhà, hạn chế mùi nồng và bụi. Nếu dùng điều hòa, bạn nên để nhiệt độ vừa phải và tránh để gió thổi trực tiếp vào trẻ.
• Theo dõi sát: Bạn nên quan sát nhịp thở khi bé nằm yên, số tã ướt và nhiệt độ cơ thể. Ghi lại diễn biến giúp bác sĩ đánh giá chính xác hơn nếu cần đi khám.

Khi ngủ, bé vẫn nên nằm ngửa trên mặt phẳng chắc chắn. Việc kê gối hoặc chăn dưới đầu trẻ nhỏ không an toàn và có thể làm tăng nguy cơ đột tử ở trẻ sơ sinh.

5. Những điều cha mẹ không nên làm

Trong quá trình chăm sóc, một số thói quen phổ biến có thể gây hại cho trẻ nhỏ. Cụ thể, bạn nên tránh những việc sau:

• Tự ý dùng thuốc ho, thuốc cảm: Cơ quan Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA) khuyến cáo không dùng thuốc ho, thuốc cảm không kê đơn cho trẻ dưới 2 tuổi vì nguy cơ tác dụng phụ nghiêm trọng.
• Tự dùng kháng sinh: Phần lớn trường hợp ho, hắt hơi ở trẻ do virus nên kháng sinh không có tác dụng. Trẻ chỉ dùng kháng sinh khi có chỉ định của bác sĩ.
• Cho trẻ dùng mật ong hoặc bài thuốc dân gian: Trẻ dưới 12 tháng tuổi không nên dùng mật ong vì nguy cơ ngộ độc botulinum. Các loại lá, thảo dược chưng hấp chưa được chứng minh an toàn cho trẻ sơ sinh.
• Xoa dầu nóng, tinh dầu gần mũi: Da và niêm mạc của trẻ nhỏ rất mỏng, dễ kích ứng. Các loại dầu có mùi mạnh có thể ảnh hưởng đến đường thở của bé. Bạn nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi sử dụng.

6. Phòng ngừa ho, hắt hơi cho trẻ nhỏ

Trẻ 2 tháng tuổi chủ yếu lây bệnh từ người lớn và anh chị trong gia đình. Người chăm sóc nên rửa tay trước khi bế hoặc cho bé bú. Người đang ho, sổ mũi nên đeo khẩu trang và hạn chế tiếp xúc gần với trẻ. Gia đình cũng nên hạn chế đưa bé đến nơi đông người, nhất là vào mùa lạnh hoặc thời điểm giao mùa.

Duy trì bú mẹ và giữ môi trường sống không có khói thuốc giúp giảm nguy cơ mắc bệnh hô hấp. Mũi vắc xin phối hợp có thành phần phòng ho gà đầu tiên thường được tiêm khi trẻ tròn 2 tháng tuổi. Cha mẹ nên đưa bé đi tiêm đúng lịch. Tiêm phòng ho gà cho mẹ trong thai kỳ và cho người thường xuyên chăm sóc trẻ cũng góp phần bảo vệ bé trong những tháng đầu đời.

Người chăm sóc nên rửa tay trước khi bế hoặc cho bé bú

Phần lớn trường hợp bé 2 tháng tuổi bị ho và hắt hơi liên quan đến kích ứng mũi hoặc cảm lạnh. Tuy vậy, ở độ tuổi này, cha mẹ không nên chủ quan. Khi trẻ thở nhanh, rút lõm lồng ngực, bú kém, sốt từ 38°C hoặc có cơn ngừng thở, bạn nên đưa bé đi khám ngay thay vì tiếp tục theo dõi tại nhà.

Nếu cần thăm khám, bạn có thể lựa chọn các địa chỉ uy tín như MEDLATEC. Tại MEDLATEC, trẻ được bác sĩ chuyên khoa Nhi thăm khám và có thể thực hiện các xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh cần thiết để xác định nguyên nhân gây ho. Nếu cần tư vấn, đặt lịch khám, quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.