1. Giải đáp thắc mắc bệnh gan có lây không 

Đối chiếu với các tài liệu hướng dẫn lâm sàng từ Viện Bệnh nhiệt đới Trung ương và các trung tâm gan mật uy tín, câu trả lời cho thắc mắc bệnh gan có lây không được chia làm hai nhóm rõ rệt: Bệnh gan truyền nhiễm và Bệnh gan không truyền nhiễm.

Bệnh gan không thể lây qua các tiếp xúc thông thường như bắt tay, ôm, trò chuyện hay ăn uống chung nếu nguyên nhân xuất phát từ lối sống hoặc di truyền. Ngược lại, nếu bệnh gan do các chủng vi rút viêm gan xâm nhập, bệnh hoàn toàn có thể lây lan qua các con đường sinh học cụ thể như đường máu, đường tình dục, từ mẹ sang con hoặc qua đường tiêu hóa.

Con đường lây nhiễm viêm gan B

2. Các nhóm bệnh gan có khả năng lây nhiễm cao trong cộng đồng

Để hiểu rõ hơn về câu hỏi bệnh gan có lây không, chúng ta cần phân tích các chủng vi rút viêm gan - tác nhân chính gây ra các bệnh gan truyền nhiễm nguy hiểm hiện nay.

Viêm gan vi rút A (HAV) và Viêm gan vi rút E (HEV)

• Con đường lây truyền: Lây truyền qua đường tiêu hóa (phân - miệng). Vi rút HAV và HEV tồn tại trong phân của người bệnh, làm ô nhiễm nguồn nước, hải sản tươi sống hoặc thực phẩm.Với HEV, vi rút còn có thể lây qua thịt lợn hoặc thú rừng chưa nấu chín. 
• Nguy cơ lây nhiễm: Rất dễ lây lan thành dịch trong cộng đồng nếu điều kiện vệ sinh môi trường kém, sử dụng nguồn nước nhiễm bẩn hoặc ăn uống không đảm bảo vệ sinh. Bệnh thường diễn tiến cấp tính và ít chuyển sang mạn tính.

Viêm gan vi rút B (HBV)

• Con đường lây truyền: viêm gan B lây truyền qua 3 con đường chính tương tự vi rút HIV, nhưng với khả năng lây nhiễm cao gấp 50 - 100 lần:
• Đường máu: Dùng chung kim tiêm, xăm hình, xỏ khuyên bằng dụng cụ không tiệt trùng, dùng chung dao cạo râu, bàn chải đánh răng dính máu, hoặc truyền máu không an toàn.
• Đường từ mẹ sang con: Lây truyền chủ yếu trong quá trình chuyển dạ khi thai nhi tiếp xúc với máu và dịch âm đạo của người mẹ nhiễm bệnh.Vì vậy, thai phụ nên được xét nghiệm HBsAg để bác sĩ có biện pháp dự phòng cho trẻ sơ sinh.
• Đường tình dục: Lây qua các hành vi quan hệ tình dục không an toàn do vi rút xuất hiện trong dịch tiết sinh dục.

Quan hệ tình dục không an toàn là con đường lây nhiễm viêm gan B

• Tính chất nguy hiểm: Viêm gan B dễ diễn tiến âm thầm sang mạn tính, là nguyên nhân hàng đầu dẫn đến xơ gan và ung thư gan nguyên phát tại Việt Nam.

Viêm gan vi rút C (HCV)

• Con đường lây truyền: Lây qua đường máu là chủ yếu. Yếu tố nguy cơ hàng đầu là tiêm chích ma túy, xăm xỏ không an toàn, can thiệp y tế không đảm bảo vô trùng. Lây truyền qua đường tình dục và từ mẹ sang con ở viêm gan C có tỷ lệ thấp hơn so với viêm gan B.

• Tính chất nguy hiểm: Thường không có triệu chứng rõ ràng ở giai đoạn đầu nhưng có tỷ lệ chuyển sang viêm gan mạn tính rất cao (khoảng 55 - 85%). Hiện chưa có vắc xin phòng viêm gan C. Tuy nhiên, đa số người bệnh có thể điều trị khỏi bằng thuốc kháng vi rút tác dụng trực tiếp theo chỉ định của bác sĩ.

Viêm gan vi rút D (HDV)

• Con đường lây truyền: Vi rút HDV là chủng vi rút không hoàn chỉnh, chỉ có thể nhân lên và gây bệnh khi có sự xuất hiện của vi rút viêm gan B (đồng nhiễm hoặc bội nhiễm). Con đường lây truyền tương tự viêm gan B.

3. Các nhóm bệnh gan hoàn toàn không lây nhiễm

Bên cạnh các chủng vi rút, nhiều bệnh lý về gan bắt nguồn từ lối sống, rối loạn chuyển hóa hoặc di truyền. Những bệnh này hoàn toàn không có khả năng lây lan giữa người với người:

Bệnh gan nhiễm mỡ (AFLD và NAFLD)

Gan nhiễm mỡ hình thành do sự tích tụ quá mức của mỡ trong tế bào gan (chiếm trên 5% trọng lượng gan). Bệnh xuất phát từ thói quen ăn uống nhiều dầu mỡ, béo phì, lười vận động, đái tháo đường hoặc uống nhiều rượu bia. Đây là bệnh lý nội sinh, hoàn toàn không lây qua tiếp xúc hay sinh hoạt.

Bệnh gan nhiễm mỡ do rượu bia hoàn toàn không lây nhiễm

Viêm gan do rượu bia và độc chất

Việc tiêu thụ quá nhiều cồn trong thời gian dài khiến tế bào gan bị nhiễm độc, suy yếu và dẫn đến viêm. Tương tự, viêm gan do dùng thuốc tây quá liều (như Paracetamol) hay tiếp xúc với hóa chất độc hại chỉ gây tổn thương trực tiếp trên cơ thể người sử dụng, không lây cho người xung quanh.

Xơ gan và Ung thư gan

Xơ gan là hậu quả của quá trình viêm và hình thành sẹo kéo dài tại gan. Ung thư gan là sự biến đổi ác tính của các tế bào gan. Bản thân khối xơ hay tế bào ung thư không thể lây sang người khác. Tuy nhiên, nếu xơ gan hay ung thư gan xuất phát từ nguyên nhân nền là nhiễm vi rút viêm gan B hoặc C, thì vi rút nền đó vẫn có khả năng lây truyền cho người khỏe mạnh qua đường máu, tình dục hay mẹ con.

4. Biện pháp phòng ngừa lây nhiễm bệnh gan an toàn 

Nắm vững thông tin bệnh gan có lây không giúp bạn loại bỏ tâm lý hoang mang, tránh kỳ thị người bệnh không đáng có, đồng thời chủ động xây dựng hàng rào bảo vệ bản thân:

 Tiêm chủng vắc xin phòng bệnh đầy đủ

• Vắc xin viêm gan B: Là giải pháp phòng bệnh hiệu quả nhất. Mọi trẻ sơ sinh nên được tiêm mũi vắc xin viêm gan B đầu tiên trong vòng 24 giờ đầu sau sinh. Người lớn chưa mắc bệnh nên chủ động xét nghiệm HBsAg và Anti-HBs để tiêm phòng đủ 3 mũi.
• Vắc xin viêm gan A: Được khuyến cáo tiêm cho trẻ từ 12 tháng tuổi trở lên và người có nguy cơ cao.

An toàn trong sinh hoạt và các can thiệp y tế

• Không dùng chung vật dụng cá nhân: Tuyệt đối không dùng chung dao cạo râu, bấm móng tay, bàn chải đánh răng, kim tiêm hay các dụng cụ có thể dính máu.
• Thực hiện can thiệp thẩm mỹ an toàn: Chỉ xăm hình, xỏ khuyên, làm móng hoặc can thiệp nha khoa tại các cơ sở uy tín có quy trình tiệt trùng dụng cụ nghiêm ngặt.
• Quan hệ tình dục an toàn: Sử dụng bao cao su đúng cách để tránh lây nhiễm vi rút viêm gan B và C.

Thực hiện nguyên tắc ăn chín uống sôi

• Đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, không uống nước chưa đun sôi, không ăn hải sản tái sống để phòng ngừa vi rút viêm gan A và E.
• Rửa tay sạch bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.

Duy trì lối sống khoa học bảo vệ tế bào gan

• Hạn chế tối đa rượu bia, thuốc lá và thực phẩm chế biến sẵn nhiều dầu mỡ.
• Tăng cường vận động thể lực, duy trì cân nặng hợp lý để phòng ngừa gan nhiễm mỡ.
• Tránh tự ý sử dụng các loại thuốc tây, thuốc nam không rõ nguồn gốc gây ngộ độc gan.

5. MEDLATEC – Địa chỉ tầm soát và điều trị bệnh lý gan uy tín

Với hơn 30 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, Hệ thống Y tế MEDLATEC cung cấp dịch vụ thăm khám, xét nghiệm và chẩn đoán các bệnh lý gan, hỗ trợ phát hiện sớm tổn thương và theo dõi điều trị hiệu quả.

• Đội ngũ chuyên gia, bác sĩ giàu kinh nghiệm: Thăm khám, đánh giá tình trạng gan và tư vấn hướng điều trị phù hợp với từng người bệnh.
• Hệ thống xét nghiệm đạt chuẩn quốc tế: Trung tâm Xét nghiệm đạt tiêu chuẩn ISO 15189:2012 và CAP (Hoa Kỳ), triển khai các xét nghiệm viêm gan B, C như HBV-DNA, HCV-RNA và các chỉ số hỗ trợ tầm soát ung thư gan như AFP, AFP-L3, DCP.
• Hệ thống máy chẩn đoán hình ảnh hiện đại: Ứng dụng siêu âm và FibroScan giúp đánh giá tình trạng gan nhiễm mỡ, xơ hóa gan không xâm lấn.
• Lấy mẫu xét nghiệm tận nơi: Hỗ trợ khách hàng kiểm tra men gan, sàng lọc viêm gan vi rút tại nhà, tiết kiệm thời gian di chuyển.

Chủ động tìm hiểu bệnh gan có lây không, tiêm phòng viêm gan theo khuyến cáo và thăm khám định kỳ là những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ sức khỏe gan. Khi có nhu cầu tư vấn hoặc đặt lịch khám, xét nghiệm, bạn có thể liên hệ tổng đài MEDLATEC 1900 56 56 56 để được hướng dẫn cụ thể.