1. Đặc điểm sinh học của cây chó đẻ răng cưa

Cây chó đẻ răng cưa (diệp hạ châu, cỏ chó đẻ, lão nha châu, diệp hòe thái) tên khoa học là Phyllanthus urinaria. Đây là loài thân thảo mọc hoang, thân màu hồng, cao trung bình 20 - 40cm. Khi bẻ thân có thể thấy dịch nhựa nhẹ.

Lá cây hình bầu dục ngược, mọc đối xứng đều 2 bên như lá me. Quả có kích thước nhỏ, mọc dưới mặt lá. Tên gọi “chó đẻ” xuất phát từ kinh nghiệm dân gian khi người ta quan sát thấy chó mẹ ăn cây này sau sinh để hồi phục sức khỏe.

Lá và quả của cây chó đẻ

2. 5 công dụng chữa bệnh của cây chó đẻ răng cưa

Trong thành phần của cây chó đẻ răng cưa có chứa Phyllanthin, Hypophyllanthin, Flavonoid, Tanin, Alkaloid, Lignan,... Nhờ đó, cây có tác dụng:

2.1. Bảo vệ và cải thiện chức năng gan

Các hoạt chất lignan có trong loài cây này giúp ức chế quá trình peroxy hóa lipid - tác nhân phá hủy tế bào gan, đồng thời giúp ổn định màng tế bào gan, giảm tổn thương do các tác nhân như rượu, thuốc hoặc virus. Ngoài ra, đây cũng là dược liệu có tác dụng hỗ trợ làm giảm men gan trong một số trường hợp rối loạn chức năng gan mức độ nhẹ đến trung bình.

2.2. Lợi tiểu

Kinh nghiệm dân gian cho thấy loài cây này có tác dụng tăng bài tiết nước tiểu, giúp đào thải các chất cặn và độc tố qua thận. Hoạt chất trong cây còn có khả năng ức chế kết tinh calci oxalat hình thành sỏi thận. Vì thế, có không ít bài thuốc sử dụng cây chó đẻ để trị tiểu buốt, tiểu rắt hoặc phòng ngừa sỏi tiết niệu.

2.3. Kháng viêm và chống oxy hóa

Flavonoid và tanin trong cây giúp trung hòa các gốc tự do, giảm stress oxy hóa – yếu tố gây nên nhiều bệnh lý mạn tính. Đồng thời, các hoạt chất này cũng giảm sản xuất các cytokine gây viêm, góp phần ức chế phản ứng viêm trong cơ thể.

2.4. Hỗ trợ tiêu hóa

Các hoạt chất đắng trong cây kích thích tiết mật, tăng khả năng tiêu hóa chất béo và giảm tình trạng khó tiêu, đầy bụng sau ăn. Không những thế, đặc tính chống viêm và kháng khuẩn nhẹ của cây còn góp phần cân bằng hệ vi sinh đường ruột, hỗ trợ giảm rối loạn tiêu hóa như tiêu chảy nhẹ hoặc chướng hơi, nhất là ở người bị suy giảm chức năng gan.

Cây chó đẻ có thể dùng chữa đầy bụng

2.5. Trị bệnh ngoài da

Nhờ đặc tính kháng khuẩn và chống viêm, cây chó đẻ có thể được dùng ngoài để hỗ trợ điều trị mụn nhọt và viêm da nhẹ. Ngoài ra, cây còn hỗ trợ làm sạch vết thương nhỏ và thúc đẩy quá trình hồi phục da.

3. Cách sử dụng cây chó đẻ răng cưa chữa bệnh và lưu ý khi dùng

Để phát huy tối đa tác dụng của cây chó đẻ răng cưa, bạn cần sử dụng đúng cách.

3.1. Cách dùng cây chó đẻ răng cưa để chữa bệnh

Các bài thuốc truyền miệng trong dân gian thường sử dụng cây chó đẻ chữa bệnh với các cách như: 

• Sắc nước: Dùng 20 - 40g cây khô đun với 1 lít nước và chắt lấy nước uống trong ngày.
• Dùng cây tươi: Rửa sạch, giã nát, lọc lấy nước để uống, bã đắp ngoài da.
• Kết hợp với thảo dược khác: Có thể phối hợp với diệp hạ châu, atiso, nhân trần,... để tăng hiệu quả chữa bệnh.

3.2. Một số bài thuốc chữa bệnh sử dụng cây chó đẻ

• Chữa viêm gan: 

Dùng 16g nhân trần, 12g chí tử, 12g mã đề, 40g chó đẻ sắc lấy nước uống liên tục 30 ngày.

• Chữa mụn nhọt:

Rửa sạch một nắm nhỏ cây chó đẻ răng cưa sau đó giã nhuyễn cùng chút muối, thêm một ít nước sôi nguội vào, trộn đều rồi vắt lấy phần nước uống, phần bã đắp lên vùng da có mụn.

• Chữa xơ gan cổ trướng: 

Lấy 100g cây chó đẻ đã được phơi khô đem sao vàng rồi nấu với 1 lít nước cho đến khi nước cô đặc lại còn 1 cốc thì dùng nước này chia thành 3 lần uống trong ngày, kết hợp với chế độ ăn giảm muối.

• Chữa chàm da:

Rửa sạch một nắm lá cây chó đẻ sau đó giã nhuyễn và chấm nhẹ lên vùng da bị chàm. 

• Chữa ứ huyết hậu sản:

Sắc 8 - 16g cây chó đẻ khô lấy nước uống hàng ngày.

• Chữa lành da cho vết thương nhẹ:

Dùng 1 nắm gồm các loại lá: thồm nồm, chó đẻ cùng 1 nụ đinh hương đem rửa sạch, giã nhuyễn và đắp lên vết thương.

• Chữa sốt rét: 

Chuẩn bị 4g dây cóc, 4g binh lang, 4g ô mai, 10g dây gắm, 10g thường sơn, 10g lá mãng cầu ta, 10g dây hà thủ ô, 10g thảo quả, 8g cây chó đẻ răng cưa. Sau khi đã rửa sạch những dược liệu này, cho vào nồi sắc cùng 600ml nước đến còn 1/3 lượng nước so với ban đầu thì lọc lấy phần nước, chia làm 2 phần, uống trước khi đến cơn sốt rét 2 giờ. Trường hợp không còn lên cơn sốt rét thì thêm 10g sài hồ vào phần nguyên liệu dùng để sắc uống.

Không sử dụng cây chó đẻ thay thế thuốc điều trị từ bác sĩ chuyên khoa

3.3. Lưu ý trong quá trình dùng cây chó đẻ răng cưa

Nhờ đặc tính dễ tìm, dễ sử dụng nên từ xa xưa đến nay, thảo dược này đã được nhiều người lựa chọn để chữa trị một số bệnh lý đơn giản. Tuy nhiên, những công dụng chữa bệnh của cây chó đẻ được đề cập trên đây chỉ là thông tin được lưu truyền trong dân gian. Hiện chưa có căn cứ khoa học nào chứng minh chính xác hiệu quả chữa bệnh mà loài cây này mang lại. 

Vì thế, nếu có ý định sử dụng thảo dược tự nhiên này, bạn nên lưu ý: 

• Chỉ nên tham khảo sử dụng đối với người bị nóng gan, men gan cao, viêm gan, bị mụn do nóng trong.
• Không dùng trong thời gian dài để tránh tạo áp lực cho chức năng gan - thận. Chỉ nên dùng liên tục tối đa 2 - 4 tuần sau đó nghỉ giãn cách 1 - 2 tháng mới dùng tiếp.
• Không dùng cho phụ nữ mang thai.
• Thận trọng với người huyết áp thấp, thân hàn, đang dùng thuốc điều trị bệnh.

Cây chó đẻ răng cưa không phải là thuốc điều trị bệnh, không thay thế cho các điều trị y khoa từ bác sĩ có chuyên môn. Để đảm bảo an toàn, người bệnh cần thăm khám tại cơ sở y tế, chẩn đoán và có sự định hướng điều trị bệnh từ bác sĩ.

Quý khách hàng có nhu cầu đặt lịch khám cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC có thể liên hệ Hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ nhanh chóng.