1. Vì sao trẻ dễ bị nghẹt mũi?

nghẹt mũi xảy ra khi niêm mạc mũi của trẻ bị sưng nề, tăng tiết dịch hoặc có dị vật, khiến luồng không khí đi qua mũi bị cản trở. Do hệ hô hấp của trẻ còn non nớt, đường mũi hẹp nên chỉ cần một tác nhân nhỏ cũng có thể gây nghẹt mũi.

Muốn áp dụng cách trị nghẹt mũi cho trẻ hiệu quả, trước tiên, cha mẹ cần hiểu rõ nguyên nhân khiến trẻ gặp phải tình trạng này, bao gồm:

• Môi trường sống: Không khí quá khô, nhiều khói bụi, sử dụng điều hòa thường xuyên làm niêm mạc mũi trẻ bị khô và kích ứng, dẫn đến nghẹt mũi.
• Cảm lạnh, cảm cúm khiến niêm mạc mũi của trẻ bị viêm, tiết nhiều dịch nhầy, từ đó làm mũi bị bít tắc.
• Viêm mũi dị ứng khi trẻ tiếp xúc với bụi, phấn hoa, lông thú,... Trường hợp này, trẻ bị nghẹt mũi thường đi kèm với hắt hơi, chảy nước mũi trong.
• Bệnh lý đường hô hấp như viêm mũi họng, viêm xoang, viêm VA,... cũng là nguyên nhân dễ làm cho trẻ bị nghẹt mũi kéo dài.

Cảm lạnh có thể là nguyên nhân làm cho trẻ bị nghẹt mũi

2. Cách trị nghẹt mũi cho trẻ 

Tùy vào từng trường hợp nghẹt mũi ở trẻ, cha mẹ có thể tham khảo một số cách khắc phục sau:

2.1. Dùng nước muối sinh lý nhỏ mũi

Sử dụng nước muối sinh lý 0.9% để nhỏ mũi là ưu tiên hàng đầu khi trẻ có dấu hiệu bị nghẹt mũi. Việc làm này sẽ giúp loãng dịch nhầy trong mũi, loại bỏ bụi bẩn, vi khuẩn, nhờ đó cải thiện tình trạng sưng nề niêm mạc mũi.

Cha mẹ có thể nhỏ 1 - 2 giọt mỗi bên mũi của con sau đó chờ vài giây để dịch nhầy loãng ra. Trường hợp cần thiết, cha mẹ có thể kết hợp hút mũi nhẹ nhàng để làm sạch khoang mũi cho trẻ. Cha mẹ có thể thực hiện từ 3 - 6 lần/ngày tùy theo mức độ nghẹt mũi và độ đặc của dịch tiết. Nước muối sinh lý 0.9% (đẳng trương) rất an toàn và không gây khô niêm mạc khi sử dụng đúng cách.

Dùng nước muối sinh lý nhỏ mũi giúp làm loãng dịch nhầy trong mũi trẻ

2.2. Hút mũi cho trẻ

Với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ chưa biết xì mũi, nếu có nhiều dịch, cha mẹ có thể áp dụng cách trị nghẹt mũi cho trẻ là hút mũi. Trong quá trình hút mũi cho con, cha mẹ hãy dùng dụng cụ chuyên dụng, hút nhẹ nhàng từng bên. Cha mẹ chú ý không hút quá nhiều lần trong ngày vì việc này dễ làm tổn thương niêm mạc mũi. Tuyệt đối không dùng miệng để hút trực tiếp mũi trẻ để tránh lây nhiễm thêm vi khuẩn từ miệng người lớn. Sau khi hút mũi, dịch nhầy được lấy ra ngoài nên trẻ sẽ cảm thấy dễ thở hơn.

2.3. Tăng độ ẩm không khí cho phòng của trẻ

Không khí khô khiến dịch mũi đặc hơn, làm cho trẻ càng khó chịu vì nghẹt mũi. Trong trường hợp này, cha mẹ có thể áp dụng cách trị nghẹt mũi cho trẻ là dùng máy tạo độ ẩm hoặc đặt một chậu nước sạch trong phòng ngủ của con. Môi trường không khí ẩm sẽ giúp trẻ dễ thở hơn.

Tuy nhiên, cha mẹ cần vệ sinh máy tạo độ ẩm thường xuyên để tránh nấm mốc và vi khuẩn phát tán vào không khí.

2.4. Massage mũi nhẹ nhàng 

Khi trẻ bị nghẹt mũi, cha mẹ có thể dùng đầu ngón tay sạch xoa nhẹ hai bên cánh mũi của trẻ theo chuyển động tròn, sau đó massage vùng giữa hai đầu lông mày. Mỗi lần massage chỉ nên kéo dài khoảng 1 - 2 phút, thực hiện 1 - 2 lần/ngày, nhất là trước giờ ngủ để giúp trẻ dễ thở và ngủ ngon hơn.

Khi massage, cha mẹ cần thao tác thật nhẹ nhàng, tránh ấn mạnh gây khó chịu hoặc đau cho trẻ. Các động tác massage có tác dụng kích thích lưu thông máu quanh vùng mũi, giảm sung huyết niêm mạc để đường thở của trẻ được thông thoáng.

2.5. Kê cao đầu khi trẻ ngủ

Tư thế ngủ cũng có thể giúp trẻ giảm nghẹt mũi. Vì thế, cha mẹ hãy dùng khăn mỏng kê cao đầu cho trẻ. Đây là cách giúp dịch mũi không ứ đọng, giúp trẻ ngủ ngon hơn vào ban đêm.

Tuy nhiên, cha mẹ lưu ý, không áp dụng phương pháp này đối với trẻ sơ sinh và trẻ dưới 1 tuổi để tránh ảnh hưởng đến cột sống cổ của trẻ. Thay vào đó, hãy đảm bảo trẻ được nằm trên bề mặt phẳng, thoáng khí.

2.6. Tăng bổ sung nước

Với trẻ lớn bị nghẹt mũi, cha mẹ nên động viên con uống nước nhiều hơn, tốt nhất là uống nước ấm để tăng khả năng làm loãng dịch nhầy trong mũi. Đối với trẻ nhỏ vẫn đang bú mẹ hoặc uống sữa công thức, cha mẹ nên tăng cường số lần bú để đảm bảo trẻ không bị mất nước. Dịch mũi loãng hơn sẽ dễ được đào thải, nhờ đó mà trẻ cũng giảm nghẹt mũi nhanh hơn.

2.7. Thăm khám bác sĩ chuyên khoa

Khi trẻ bị nghẹt mũi, cha mẹ không nên tự ý dùng thuốc nhỏ mũi, thuốc xịt mũi cho trẻ. Việc lạm dụng thuốc sẽ khiến trẻ có nguy cơ gặp tác dụng phụ, niêm mạc mũi tổn thương nặng hơn và khiến trẻ phụ thuộc thuốc.

Nếu đã áp dụng các cách trị nghẹt mũi cho trẻ trên đây nhưng không cải thiện hoặc con có các dấu hiệu sau, cha mẹ nên đưa con tới cơ sở y tế thăm khám:

• Nghẹt mũi kéo dài hơn 7 ngày.
• Trẻ sốt cao, đã dùng thuốc nhưng không hạ.
• Trẻ có biểu hiện thở nhanh, thở rít, phập phồng cánh mũi hoặc rút lõm lồng ngực.
• Dịch mũi đặc kèm màu vàng hoặc xanh, có mùi hôi.
• Trẻ thở nhanh, thở rít, bỏ bú.
• Trẻ quấy khóc nhiều.

Khi đó, bác sĩ sẽ thăm khám, đánh giá mức độ nghẹt mũi, nguy cơ biến chứng và tư vấn cách trị nghẹt mũi cho trẻ an toàn, phù hợp với từng nguyên nhân cụ thể. Việc này cũng giúp cha mẹ yên tâm, chủ động chăm sóc và theo dõi sức khỏe cho con đúng cách.

Trẻ bị nghẹt mũi trong thời gian dài cần được thăm khám chuyên khoa

3. Một số sai lầm nên tránh khi trị nghẹt mũi cho trẻ

Do quá lo lắng khi thấy con khó thở, quấy khóc, nhiều cha mẹ vô tình áp dụng những cách xử lý chưa đúng, khiến tình trạng nghẹt mũi của trẻ kéo dài hoặc nặng hơn. Đặc biệt, cha mẹ cần tránh những sai lầm sau:

• Tự ý dùng thuốc nhỏ mũi co mạch cho trẻ: Các loại thuốc này (như Naphazoline, Xylometazoline...) có thể giúp thông mũi nhanh nhưng dễ gây biến chứng như Viêm mũi do thuốc, tím tái, thậm chí ngưng thở ở trẻ nhỏ nếu dùng sai nồng độ.
• Dùng tinh dầu để xông hoặc áp dụng bất cứ mẹo dân gian. Việc nhỏ nước ép tỏi, hành hay xông tinh dầu trực tiếp vào mũi tiềm ẩn nguy cơ gây bỏng hóa chất, kích ứng nghiêm trọng và co thắt đường hô hấp của trẻ.

Trong trường hợp trẻ bị nghẹt mũi kéo dài hoặc đi kèm các dấu hiệu bất thường, cha mẹ có thể liên hệ đặt lịch khám cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56 để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.