1. Thế nào là sa thành âm đạo?

Sa thành âm đạo là tình trạng thành trước, thành sau hoặc phần đỉnh âm đạo bị thay đổi vị trí do hệ thống cơ và mô nâng đỡ vùng chậu suy yếu.

Tùy theo vị trí thành âm đạo bị ảnh hưởng, sa thành âm đạo có thể được chia thành nhiều dạng khác nhau như:

- Sa thành trước âm đạo: Thành trước âm đạo phồng xuống do mô nâng đỡ giữa bàng quang và âm đạo bị suy yếu, khiến bàng quang lồi vào lòng âm đạo. Tình trạng này còn được gọi là sa bàng quang.

- Sa thành sau âm đạo (sa trực tràng): Thành sau âm đạo phồng xuống do lớp mô giữa trực tràng và âm đạo suy yếu, khiến trực tràng đẩy vào thành sau âm đạo.

- Sa đỉnh âm đạo: Phần đỉnh âm đạo bị tụt xuống thấp, thường gặp ở những phụ nữ đã cắt tử cung trước đó.

- Sa tử cung: Tử cung tụt xuống trong âm đạo hoặc ra gần cửa âm đạo do hệ thống dây chằng và mô nâng đỡ tử cung bị suy yếu.

2. Nguyên nhân gây sa thành âm đạo và dấu hiệu thường gặp

Các yếu tố làm tăng nguy cơ và triệu chứng thường gặp ở sa thành âm đạo bao gồm:

2.1. Nguyên nhân 

Những yếu tố sau có thể làm suy yếu hệ thống cơ và dây chằng nâng đỡ sàn chậu, khiến thành âm đạo bị sa thấp hơn bình thường:

- Sinh thường nhiều lần, sinh con to hoặc chuyển dạ kéo dài, có thể gây căng giãn hoặc tổn thương cơ sàn chậu, cân và các mô liên kết nâng đỡ cơ quan vùng chậu. 

- Tuổi cao, chất lượng mô liên kết và sức mạnh cơ sàn chậu có thể suy giảm.

- Suy giảm nội tiết tố estrogen trong thời kỳ mãn kinh cũng góp phần làm niêm mạc và các mô vùng sinh dục - tiết niệu thay đổi.

- Tăng áp lực ổ bụng liên tục do táo bón kéo dài, béo phì, thường xuyên lao động nặng,... 

- Cắt tử cung có thể làm thay đổi hệ thống nâng đỡ vùng đỉnh âm đạo và làm tăng nguy cơ sa đỉnh âm đạo ở một số phụ nữ.

Chuyển dạ trong thời gian dài dễ làm tăng nguy cơ sa thành âm đạo

2.2. Dấu hiệu

Triệu chứng phụ thuộc vào vị trí và mức độ sa. Một số trường hợp sa nhẹ gần như không có biểu hiện và chỉ được phát hiện khi khám phụ khoa. Thường gặp nhất là các tình trạng sau:

- Cảm giác nặng hoặc tức như có vật gì đó đang kéo xuống ở vùng âm đạo. Triệu chứng thường rõ hơn khi đứng lâu, đi bộ nhiều, mang vác vật nặng và có xu hướng giảm khi nằm nghỉ.

- Có thể sờ thấy hoặc nhìn thấy một khối phồng trong âm đạo hoặc khối mô lồi ra ở cửa âm đạo. Khối này có thể nhỏ lúc đầu nhưng dần tăng kích thước theo thời gian.

- Nếu sa thành trước ảnh hưởng đến bàng quang, người mắc bệnh có thể xuất hiện rối loạn tiểu tiện với các biểu hiện: tiểu gấp, tiểu nhiều lần, tiểu són, tiểu khó, tiểu không hết.

- Khi sa thành sau liên quan đến trực tràng, bệnh nhân có thể rối loạn đại tiện với các biểu hiện: táo bón kéo dài, phải rặn nhiều khi đi tiêu, cảm giác đi ngoài không hết phân.

- Đau rát hoặc khó chịu khi quan hệ tình dục.

3. Mức độ nguy hiểm của sa thành âm đạo

Sa thành âm đạo thường không phải tình trạng cấp cứu và không trực tiếp đe dọa tính mạng. Tuy nhiên, nếu không được đánh giá và xử trí phù hợp, triệu chứng có thể kéo dài hoặc tiến triển theo thời gian, ảnh hưởng đến sinh hoạt và chất lượng cuộc sống:

- Ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống:

Người bệnh thường xuyên cảm thấy nặng vùng chậu, khó chịu khi đi lại hoặc làm việc, từ đó ảnh hưởng đến sinh hoạt hàng ngày. Thậm chí có trường hợp người mắc bệnh lý này còn cảm thấy mất tự tin, ngại tham gia các hoạt động xã hội.

- Rối loạn chức năng tiết niệu:

Sa thành trước có thể làm thay đổi vị trí và chức năng của bàng quang, dẫn đến tình trạng tiểu không kiểm soát, bí tiểu, tái phát nhiễm trùng đường tiết niệu,...

- Tăng nguy cơ táo bón và khó đại tiện:

Sa thành sau có thể gây khó đại tiện, táo bón hoặc cảm giác đi tiêu không hết. Việc thường xuyên phải rặn khi đại tiện lại làm tăng áp lực lên sàn chậu và có thể khiến triệu chứng sa trở nên rõ hơn.

- Ảnh hưởng đến đời sống tình dục:

Cảm giác đau, vướng hoặc khó chịu khi quan hệ có thể làm giảm ham muốn và ảnh hưởng đến hạnh phúc gia đình.

- Nguy cơ loét và viêm nhiễm:

Trường hợp sa nặng, mô âm đạo lồi ra ngoài cửa âm đạo, thường xuyên cọ xát với quần áo hoặc môi trường bên ngoài, làm tăng nguy cơ loét niêm mạc, chảy máu âm đạo, viêm nhiễm âm đạo,...

Sa thành âm đạo có thể khiến người bệnh bị rối loạn chức năng đại - tiểu tiện

4. Khắc phục sa thành âm đạo bằng cách nào?

Điều trị sa thành âm đạo phụ thuộc vào mức độ sa, triệu chứng, tình trạng sức khỏe, tuổi, nhu cầu sinh hoạt và mong muốn điều trị của bệnh nhân.

Nếu sa nhẹ và không gây khó chịu, bác sĩ có thể chưa cần can thiệp ngay mà hướng dẫn theo dõi và thực hiện các biện pháp bảo tồn: 

4.1. Thực hiện bài tập Kegel 

Đây là phương pháp thường được áp dụng trong điều trị bảo tồn sa thành âm đạo mức độ nhẹ và hỗ trợ kiểm soát một số triệu chứng rối loạn tiểu tiện.

Mục tiêu của phương pháp là tăng sức mạnh và khả năng kiểm soát cơ sàn chậu. Người bị bệnh cần được hướng dẫn xác định đúng nhóm cơ và thực hiện bài tập đúng kỹ thuật, duy trì đều đặn.

Trong trường hợp có điều kiện, vật lý trị liệu sàn chậu dưới sự hướng dẫn của nhân viên y tế có thể giúp bệnh nhân tập luyện đúng và hiệu quả hơn.

4.2. Sử dụng vòng nâng âm đạo

Vòng nâng âm đạo là dụng cụ được đặt trong âm đạo có tác dụng hỗ trợ nâng đỡ các cơ quan vùng chậu và giảm triệu chứng sa. Phương pháp này thường được áp dụng đối với:

- Người cao tuổi.

- Người chưa muốn phẫu thuật.

- Người có chống chỉ định phẫu thuật.

Bác sĩ sẽ tư vấn phương pháp điều trị phù hợp với tình trạng bệnh của từng bệnh nhân

4.3. Estrogen tại chỗ 

Điều trị nội tiết bằng thuốc thường được chỉ định cho phụ nữ sau mãn kinh hoặc tiền mãn kinh có sa thành âm đạo kèm tình trạng teo niêm mạc âm đạo do thiếu estrogen. Bác sĩ có thể cân nhắc estrogen dùng tại chỗ nếu không có chống chỉ định. 

4.4. Phẫu thuật 

Phẫu thuật được cân nhắc khi tình trạng sa ở mức độ đáng kể, gây nhiều triệu chứng, ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống hoặc khi các biện pháp bảo tồn không đem lại hiệu quả mong muốn.

Bác sĩ có thể chỉ định phẫu thuật nhằm:

- Sửa chữa vị trí thành âm đạo bị sa.

- Khôi phục hoặc tăng cường hệ thống nâng đỡ cơ quan vùng chậu.

- Cải thiện các triệu chứng liên quan đến tiểu tiện hoặc đại tiện.

- Điều trị đồng thời các dạng sa tạng chậu khác nếu có.

Sa thành âm đạo là biểu hiện thường gặp của rối loạn sàn chậu, không phải trường hợp nào cũng cần phẫu thuật. Nếu nhận thấy khối phồng bất thường ở âm đạo, cảm giác nặng vùng chậu hoặc rối loạn tiểu tiện, đại tiện, người bệnh nên khám sản phụ khoa để được đánh giá mức độ sa và lựa chọn phương pháp điều trị phù hợp.

Để quá trình thăm khám diễn ra thuận tiện, nhanh chóng hơn, quý khách hàng có thể liên hệ đặt lịch trước cùng bác sĩ Sản phụ khoa - Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56.