1. Trẻ sơ sinh 1 tháng tuổi bị nghẹt mũi có nguy hiểm không?

Tình trạng tắc ngạt mũi ở bé sơ sinh 1 tháng tuổi là vấn đề rất phổ biến khiến nhiều bậc cha mẹ lo lắng. Do cấu trúc đường thở của con còn non nớt, kích thước nhỏ kèm theo niêm mạc mũi cực kỳ nhạy cảm, nên chỉ cần một lượng dịch nhầy rất ít cũng đủ khiến bé khò khè, khó chịu.

Nghẹt mũi khiến trẻ sơ sinh bú khó, ngủ không sâu giấc và thường xuyên quấy khóc

Để hiểu rõ hơn về tình trạng này, trước hết chúng ta cần điểm qua một số nguyên nhân thường gặp bao gồm:

• nghẹt mũi sinh lý: Sau khi chào đời, một lượng dịch nhầy còn sót lại trong đường hô hấp có thể khiến trẻ bị nghẹt mũi trong những ngày đầu và thường tự cải thiện;
• Cảm lạnh hoặc nhiễm virus hô hấp: Đây là nguyên nhân phổ biến, trẻ có thể kèm theo sổ mũi, ho nhẹ hoặc sốt nhẹ;
• Virus RSV: Đây là tác nhân đặc biệt nguy hiểm ở trẻ dưới 3 tháng. Ban đầu trẻ chỉ nghẹt mũi, chảy mũi như cảm lạnh thường, nhưng có thể tiến triển thành viêm tiểu phế quản và suy hô hấp trong vòng 2 - 3 ngày;
• Kích ứng niêm mạc mũi do yếu tố môi trường: Bụi bẩn, khói thuốc lá, lông vật nuôi hoặc phấn hoa có thể gây kích ứng niêm mạc mũi ở một số trẻ nhạy cảm;
• Dị tật bẩm sinh đường mũi: Một số ít trường hợp trẻ bị hẹp hoặc tắc đường mũi bẩm sinh làm cản trở quá trình hô hấp;
• Bệnh lý hô hấp bẩm sinh: Dù không phổ biến, một số trẻ có thể xuất hiện nghẹt mũi và khó thở khi tiếp xúc với các yếu tố kích thích;

Khi bị nghẹt mũi, các bé thường phải chủ động há miệng để thở, điều này cản trở trực tiếp đến quá trình bú khiến con không thể nuốt sữa một cách liên tục. Dịch mũi chảy xuống cổ họng cũng là tác nhân kích thích cổ họng, gây ra các cơn ho sặc sụa hoặc nôn trớ sữa. Nếu tình trạng kéo dài và không được xử trí phù hợp, trẻ có thể đối mặt với một số biến chứng như:

• Viêm tai do dịch viêm lan sang vòi nhĩ;
• Viêm kết mạc hoặc viêm túi lệ do nhiễm khuẩn lan rộng;
• Thiếu oxy kéo dài khiến trẻ mệt mỏi, quấy khóc và giảm khả năng phản ứng với môi trường xung quanh.

2. Cha mẹ nên làm gì khi trẻ sơ sinh 1 tháng tuổi bị nghẹt mũi?

Việc chăm sóc đúng phương pháp tại nhà đóng vai trò quyết định giúp hỗ trợ làm sạch đường thở, giúp bé cảm thấy thoải mái hơn và ngăn ngừa tối đa các nguy cơ biến chứng: 

Làm sạch mũi bằng nước muối sinh lý

Nhỏ mũi bằng nước muối sinh lý cho trẻ giúp làm mềm và làm loãng dịch nhầy trong hốc mũi, hỗ trợ loại bỏ bụi bẩn và giảm kích ứng niêm mạc, từ đó giúp bé thoải mái và dễ chịu hơn.

Vệ sinh mũi đúng cách giúp làm sạch dịch tiết và hỗ trợ bé hô hấp dễ dàng hơn

Hút mũi nhẹ nhàng

Sau khi đã nhỏ dung dịch nước muối để làm loãng chất nhầy, mẹ có thể sử dụng dụng cụ hút mũi chuyên dụng để lấy bớt dịch tiết. Việc này giúp đường thở thông thoáng hơn, tuy nhiên không nên thực hiện quá nhiều lần trong ngày để tránh làm tổn thương niêm mạc của trẻ.

Tăng cường cho trẻ bú mẹ

Sữa mẹ cung cấp nước và các thành phần hỗ trợ miễn dịch tự nhiên, góp phần nâng cao sức đề kháng cho trẻ. Trong những ngày con bị ốm, mẹ nên chủ động chia nhỏ các cữ bú để trẻ dễ ăn hơn, tránh bị sặc hoặc ngộp thở.

Giữ ẩm đường hô hấp

Cha mẹ có thể duy trì độ ẩm phù hợp trong phòng hoặc để trẻ hít hơi nước ấm một cách gián tiếp nhằm giảm khô niêm mạc mũi. Ngoài ra, cần tránh để trẻ tiếp xúc trực tiếp với nguồn nhiệt hoặc nước nóng nhằm hạn chế nguy cơ bỏng.

Điều chỉnh tư thế nằm

Vào ban ngày khi con tỉnh táo và có sự giám sát của người lớn, bạn nên bế vác bé hoặc kê cao phần đầu của con lên một chút nhằm kích thích dịch nhầy chảy ra ngoài, giúp đường thở thông thoáng hơn. Không nên sử dụng gối cao hoặc các vật mềm trong nôi vì không an toàn đối với Trẻ sơ sinh.

3. Lưu ý khi chăm sóc trẻ sơ sinh bị nghẹt mũi

Ngoài các biện pháp hỗ trợ tại nhà, cha mẹ cần chú ý một số nguyên tắc để bảo vệ sức khỏe của trẻ.

Không hút mũi bằng miệng

Việc hút mũi trực tiếp bằng miệng có thể làm vi khuẩn hoặc virus từ người chăm sóc lây truyền sang trẻ. Cha mẹ nên sử dụng các dụng cụ hút mũi được thiết kế dành riêng cho trẻ sơ sinh.

Không tự ý dùng thuốc

Cha mẹ không nên tự sử dụng thuốc nhỏ mũi co mạch, kháng sinh hoặc các loại thuốc cảm cho trẻ nếu chưa có chỉ định của bác sĩ, vì một số thuốc có thể gây tác dụng không mong muốn ở trẻ nhỏ. Đặc biệt, thuốc nhỏ mũi co mạch (oxymetazoline, xylometazoline) chống chỉ định ở trẻ dưới 2 tuổi.

Theo dõi diễn biến của trẻ

Nếu đã áp dụng các biện pháp chăm sóc nhưng tình trạng nghẹt mũi không cải thiện hoặc trở nên nặng hơn, cần đưa trẻ đi khám để xác định nguyên nhân.

Đưa trẻ đến cơ sở y tế khi có dấu hiệu bất thường

Cha mẹ cần cho trẻ thăm khám ngay nếu xuất hiện một trong các biểu hiện sau:

• Khó thở hoặc thở nhanh (>60 lần/phút), thở rút lõm lồng ngực hoặc cánh mũi phập phồng - đây là dấu hiệu suy hô hấp cần cấp cứu ngay;
• Bỏ bú hoặc bú rất ít;
• Sốt từ 38°C trở lên - ở trẻ dưới 3 tháng tuổi, cần đến bệnh viện ngay lập tức để loại trừ nhiễm khuẩn huyết và viêm màng não;
• Da hoặc môi tím tái;
• Quấy khóc liên tục hoặc ngủ li bì;
• Nghẹt mũi kéo dài kèm dịch mũi đặc màu vàng, xanh hoặc có mùi hôi. Triệu chứng khởi đầu nhẹ (nghẹt mũi, chảy mũi) nhưng diễn biến xấu đi nhanh chóng trong 2 - 3 ngày. Đặc biệt trẻ kèm theo khó thở và bỏ bú, cần nghi ngờ viêm tiểu phế quản do RSV.

Trẻ sơ sinh nghẹt mũi kèm sốt hoặc khó thở cần được đưa đến cơ sở y tế để kiểm tra

Nghẹt mũi ở trẻ sơ sinh 1 tháng tuổi là tình trạng khá phổ biến, tuy nhiên gia đình không nên chủ quan mà cần theo dõi và chăm sóc bé một cách khoa học. Hệ miễn dịch của bé giai đoạn này còn non nớt, vì vậy việc phát hiện sớm các dấu hiệu bất thường để đi khám là hết sức cần thiết. Phát hiện sớm và xử trí phù hợp sẽ giúp bé nhanh hồi phục và hạn chế các biến chứng ảnh hưởng đến sức khỏe. Nếu có thắc mắc liên quan cần giải đáp về tình trạng này hoặc nhu cầu thăm khám, bạn đọc có thể liên hệ tới Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được tư vấn và hỗ trợ.