Virus RSV có nguy hiểm không? Nhóm dễ chuyển nặng cần biết

1. Virus RSV có nguy hiểm không?

Với phần lớn người khỏe mạnh, RSV chỉ gây sổ mũi, nghẹt mũi, ho, hắt hơi, mệt và có thể sốt. Bệnh thường tự cải thiện sau 1–2 tuần và có thể chăm sóc tại nhà.

Virus RSV thường gây triệu chứng giống cảm lạnh nhưng có thể diễn tiến nặng ở trẻ nhỏ và người cao tuổi.

Tuy nhiên, RSV không đơn thuần là cảm lạnh. Virus có thể lan xuống đường hô hấp dưới, gây viêm tiểu phế quản (viêm các nhánh phế quản nhỏ nhất trong phổi) hoặc viêm phổi. Đường thở phù nề, tăng tiết dịch khiến người bệnh khó thở và giảm oxy máu.

Theo WHO, năm 2019 RSV liên quan đến khoảng 3,6 triệu lượt nhập viện và hơn 100.000 ca tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi trên toàn cầu. Vì vậy, virus RSV có nguy hiểm không cần được đánh giá theo tuổi, bệnh nền và diễn tiến triệu chứng, thay vì chỉ dựa vào biểu hiện ban đầu.

2. Những ai dễ bị RSV diễn tiến nặng?

Khi đánh giá virus RSV có nguy hiểm không, yếu tố quan trọng nhất là ai bị nhiễm. Hai nhóm dưới đây có nguy cơ chuyển nặng cao hơn rõ rệt.

2.1. Trẻ nhỏ, nhất là trẻ dưới 6 tháng tuổi

Trẻ càng nhỏ, nguy cơ càng cao. Đường thở của trẻ nhũ nhi còn hẹp, chỉ cần phù nề và tăng tiết dịch cũng đủ gây tắc nghẽn, trong khi trẻ chưa biết khạc đờm. Số liệu của CDC Hoa Kỳ cho thấy mỗi năm có khoảng 2–3 trên 100 trẻ dưới 3 tháng tuổi phải nhập viện vì RSV.

Nguy cơ tăng thêm ở trẻ sinh non, trẻ mắc bệnh phổi mạn tính, tim bẩm sinh, suy giảm miễn dịch, bệnh thần kinh cơ gây khó nuốt hoặc trẻ thường tiếp xúc khói thuốc lá. Dù vậy, trẻ đủ tháng và khỏe mạnh vẫn có thể bị RSV nặng.

Trẻ dưới 6 tháng tuổi và trẻ sinh non có nguy cơ bị RSV nặng cao hơn.

2.2. Người cao tuổi và người có bệnh nền

Ở người lớn, RSV thường nhẹ hơn nhưng vẫn có thể gây bệnh nặng phải nhập viện. Nhóm cần lưu ý gồm người cao tuổi, đặc biệt từ 75 tuổi, người mắc bệnh tim, hen, bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) và người suy giảm miễn dịch. Ở những người này, RSV còn có thể khiến bệnh nền nặng lên.

3. Biến chứng có thể gặp khi nhiễm RSV

Phần lớn trường hợp nhiễm RSV không để lại biến chứng. Ở nhóm nguy cơ cao, các biến chứng có thể gặp bao gồm:

• Viêm tiểu phế quản: Thường gặp nhất ở trẻ dưới 2 tuổi, gây ho, khò khè, thở nhanh.
• Viêm phổi: Gặp ở cả trẻ nhỏ và người cao tuổi.
• Suy hô hấp, mất nước: Trẻ thở mệt thường bú kém. Một số trường hợp cần thở oxy, truyền dịch hoặc thở máy.
• Cơn ngừng thở: Trẻ dưới 6 tháng có thể ngừng thở trên 10 giây.

RSV có thể lan xuống đường hô hấp dưới, gây viêm tiểu phế quản hoặc viêm phổi.

4. Dấu hiệu RSV chuyển nặng cần đưa đi khám ngay

Biết virus RSV có nguy hiểm không là chưa đủ. Điều quan trọng hơn là nhận ra thời điểm bệnh chuyển nặng, bởi RSV thường khởi đầu nhẹ rồi nặng lên sau vài ngày.

4.1. Ở trẻ nhỏ

Ở trẻ dưới 6 tháng, biểu hiện đôi khi chỉ là quấy khóc, ít vận động và bú kém. Nhiều trẻ nhiễm RSV không sốt, vì vậy không sốt chưa chắc là bệnh nhẹ.

Bạn nên đưa trẻ đến cơ sở y tế ngay nếu thấy một trong các dấu hiệu sau:

• Thở nhanh, thở rên, cánh mũi phập phồng hoặc rút lõm lồng ngực (vùng dưới sườn lõm vào mỗi khi hít vào).
• Có những khoảng ngừng thở, môi hoặc da tái nhợt, tím tái.
• Bú hoặc ăn ít hơn hẳn bình thường, tã khô từ 8 giờ trở lên.
• Li bì, mềm người, khó đánh thức.
• Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt từ 38°C trở lên.

4.2. Ở người lớn

Người lớn nên đi khám khi khó thở, hụt hơi hơn bình thường hoặc ho ngày càng nặng. Ở người cao tuổi, RSV nặng đôi khi biểu hiện bằng lú lẫn. Người mắc bệnh tim, phổi mạn tính hoặc suy giảm miễn dịch nên liên hệ bác sĩ ngay khi có triệu chứng giống cảm lạnh.

5. Chẩn đoán và điều trị nhiễm RSV

Bác sĩ thường dựa vào triệu chứng, nghe phổi, nhịp thở và độ bão hòa oxy máu (SpO2) để đánh giá mức độ bệnh. Khi cần, người bệnh được lấy dịch mũi họng xét nghiệm tìm RSV, chụp X-quang ngực nếu nghi viêm phổi.

Hiện chưa có thuốc kháng virus dùng thường quy cho RSV. Điều trị chủ yếu là hỗ trợ: hạ sốt khi cần, nhỏ nước muối sinh lý, uống đủ nước và chia nhỏ cữ bú ở trẻ. Trường hợp nặng cần nhập viện để truyền dịch, thở oxy hoặc hỗ trợ hô hấp. Kháng sinh không tác dụng với virus, chỉ dùng khi bác sĩ xác định có bội nhiễm vi khuẩn. Bạn không nên tự ý dùng kháng sinh, corticoid cho trẻ.

6. Cách giảm nguy cơ mắc RSV nặng

RSV lây qua giọt bắn khi ho, hắt hơi và qua tay chạm vào bề mặt có virus rồi đưa lên mắt, mũi, miệng. Nhiễm RSV không tạo miễn dịch lâu dài nên có thể mắc lại nhiều lần. Để hạn chế lây nhiễm, cha mẹ nên rửa tay thường xuyên, lau rửa đồ chơi, không hút thuốc gần trẻ và hạn chế để trẻ sơ sinh tiếp xúc với người đang ho, sốt.

Rửa tay thường xuyên giúp hạn chế lây nhiễm RSV sang trẻ sơ sinh trong gia đình.

Trẻ sơ sinh có thể được bảo vệ bằng vắc xin tiêm cho mẹ trong thai kỳ hoặc kháng thể đơn dòng tiêm cho trẻ, thường chỉ cần một trong hai. Người cao tuổi và người có bệnh nền nguy cơ cao có thể cân nhắc tiêm vắc xin RSV. Tại Việt Nam, một số sản phẩm này đã được triển khai tại các cơ sở tiêm chủng, bạn nên hỏi bác sĩ để biết mình hoặc con có phù hợp không.

Virus RSV có nguy hiểm không còn tùy thuộc vào tuổi, bệnh nền và việc theo dõi bệnh. Đa số người khỏe mạnh chỉ bị nhẹ, nhưng trẻ nhỏ, người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính có thể bị viêm phổi, suy hô hấp. Bạn nên đưa người bệnh đi khám ngay khi thấy thở nhanh, rút lõm lồng ngực, bú kém hoặc tím tái.

Nếu cần thăm khám, bạn có thể lựa chọn các địa chỉ uy tín như MEDLATEC. Tại MEDLATEC, trẻ nhỏ có thể khám chuyên khoa Nhi, người lớn khám chuyên khoa Truyền nhiễm, kết hợp xét nghiệm và chẩn đoán hình ảnh cần thiết để bác sĩ đánh giá mức độ bệnh. Nếu cần tư vấn, đặt lịch khám, quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.