1. Hướng dẫn cách chữa dị ứng thuốc kháng sinh tại nhà

Thực tế, dị ứng kháng sinh không phải lúc nào cũng có thể tự xử lý tại nhà. Đối với tình trạng dị ứng nghiêm trọng, người bệnh cần phải tìm đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt để được bác sĩ kiểm tra và can thiệp kịp thời. 

Nói chung, ngay khi cơ thể biểu hiện triệu chứng cảnh báo tình trạng dị ứng với thuốc kháng sinh, bạn cần tạm ngừng dùng thuốc và thông báo ngay cho bác sĩ hoặc nhờ người thân đưa đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt. 

Mọi người không nên tự tìm cách chữa dị ứng thuốc kháng sinh tại nhà

Trường hợp đã thông báo tiền sử với bác sĩ và được hướng dẫn xử lý dị ứng ở mức độ nhẹ, bạn có thể sử dụng một số loại thuốc kiểm soát triệu chứng dị ứng như thuốc kháng histamin (ví dụ: cetirizine, loratadine) theo đúng chỉ định của bác sĩ. Không tự ý dùng thuốc corticosteroid tại nhà khi chưa có chỉ định, vì đây là thuốc kê đơn và cần được theo dõi y tế.

Việc uống nhiều nước là hợp lý để duy trì đủ nước trong trường hợp dị ứng nhẹ. Tuy nhiên, không dùng Oresol hoặc truyền dịch tại nhà khi nghi ngờ dị ứng nặng, vì người bệnh có nguy cơ nôn ói và hít sặc. Bù dịch trong trường hợp nặng cần được thực hiện bằng đường truyền tĩnh mạch tại cơ sở y tế. 

Trường hợp người nhà bị sốc phản vệ sau khi dùng kháng sinh cần xử trí theo thứ tự ưu tiên sau:

• Bước 1 - Tiêm epinephrine (adrenaline) ngay lập tức nếu có sẵn: Epinephrine tiêm bắp là biện pháp điều trị đầu tay và quan trọng nhất trong phản vệ theo các hướng dẫn quốc tế. Thuốc nên được tiêm vào mặt trước ngoài đùi, có thể sử dụng bút tiêm tự động (EpiPen hoặc tương đương) nếu đã được bác sĩ kê sẵn.
• Bước 2 - Gọi cấp cứu 115 ngay lập tức: Ngay cả khi triệu chứng có cải thiện sau tiêm epinephrine, người bệnh vẫn cần được đưa đến cơ sở y tế để theo dõi, vì phản vệ có thể tái phát.
• Bước 3 - Đặt bệnh nhân ở tư thế phù hợp trong khi chờ cấp cứu:
• Nếu bệnh nhân tỉnh, không khó thở, duy trì tư thế nằm ngửa, kê cao chân để phòng ngừa tụt huyết áp.
• Nếu bệnh nhân khó thở, duy trì tư thế ngồi hoặc nằm đầu cao.
• Nếu bất tỉnh hoặc có nguy cơ nôn ói, nằm nghiêng sang một bên để tránh hít sặc. 

Lưu ý rằng, hướng dẫn xử lý dị ứng thuốc kháng sinh đề cập trên đây chỉ có tính chất tham khảo. Nếu bản thân hoặc người thân không may phản ứng mạnh với thuốc, mọi người cần cố gắng liên hệ với bác sĩ hoặc nhanh chóng tìm đến cơ sở y tế để được trợ giúp. 

2. Nguyên nhân gây dị ứng kháng sinh

Tình trạng dị ứng thuốc kháng sinh thường xảy ra khi hệ miễn dịch nhầm lẫn kháng sinh với yếu tố gây bệnh. Khi đó, hệ miễn dịch sẽ kích hoạt cơ chế phản ứng quá mẫn khiến cơ thể xuất hiện nhiều triệu chứng khó chịu. Cơ chế gây dị ứng của một số loại kháng sinh có thể được giải thích theo hai hướng sau: 

• Phản ứng trung gian qua IgE: Nếu đã tiếp xúc với kháng sinh trước đó, hệ miễn dịch của cơ thể có khả năng tổng hợp IgE đặc hiệu với loại thuốc dị ứng. Trong trường hợp tiếp xúc lại, IgE có thể kích hoạt tế bào mast và basophil. Từ đó, giải phóng histamin, gây phản ứng dị ứng. Lúc này, người bệnh thường bị phù mạch, nổi mề đay, khó thở, thậm chí là sốc phản vệ. 
• Phản ứng trung gian qua tế bào T: Cơ chế phản ứng này không phải do IgE. Theo đó, yếu tố kích thích ở đây là tế bào T. Khi loại tế bào này kích thích phản ứng viêm, cơ thể có xu hướng phát ban muộn, viêm da. Trong một số trường hợp, người bệnh còn phải đối mặt với hội chứng DRESS. 

Nguyên nhân gây dị ứng thuốc kháng sinh thường là do sự nhầm lẫn của hệ miễn dịch

3. Dấu hiệu cho thấy cơ thể bị dị ứng kháng sinh

Sau khi dùng kháng sinh, nếu xuất hiện dị ứng, cơ thể có thể biểu hiện triệu chứng cảnh báo theo mức độ nghiêm trọng của tình trạng. Cụ thể: 

• Phản ứng nhẹ: Người bệnh thường bị ngứa ngáy, nổi ban hoặc mề đay, phù mạch. 
• Phản ứng nặng: Tình trạng dị ứng kháng sinh dễ gây phản ứng nghiêm trọng như khó thở, hạ huyết áp, sốc phản vệ hoặc co thắt phế quản. 

Khi dị ứng kháng sinh ở mức độ nhẹ, bạn có thể cảm thấy ngứa ngáy

Trong một số trường hợp, tình trạng dị ứng kháng sinh có thể dẫn đến hội chứng DRESS hoặc hội chứng Stevens-Johnson. Đây là hai hội chứng nguy hiểm tính mạng, biểu hiện bằng phát ban lan rộng, bong tróc da, tổn thương niêm mạc và suy tạng. Người bệnh cần nhập viện cấp cứu ngay lập tức khi nghi ngờ mắc các hội chứng này. 

Lưu ý rằng dị ứng kháng sinh khác với tác dụng phụ. Theo đó, tác dụng phụ đến từ đặc tính của từng loại thuốc thường không liên quan đến cơ chế phản ứng của hệ miễn dịch. 

4. Những trường hợp cần can thiệp y tế gấp 

Dị ứng thuốc kháng sinh thường kéo theo các triệu chứng bất thường, ảnh hưởng đến sức khỏe, thậm chí gây nguy hiểm đến tính mạng. Thay vì tự tìm cách xử lý tại nhà, bạn cần đi khám hoặc gọi cấp cứu ngay, đặc biệt là khi cơ thể biểu hiện những triệu chứng dưới đây: 

• Mặt, môi, lưỡi hoặc tứ chi sưng phù. 
• Thở gấp hoặc khó thở. 
• Nhịp tim rối loạn. 
• Đau tức tại vùng ngực. 
• Buồn nôn kèm theo tình trạng tiêu chảy nặng. 
• Hạ huyết áp, choáng váng. 
• Mất ý thức.
• Phát ban toàn thân. Đặc biệt nếu phát ban kèm bong tróc da, loét niêm mạc miệng hay mắt, cần nghĩ đến hội chứng Stevens-Johnson và đến cấp cứu ngay.

Ngay khi phát hiện dấu hiệu dị ứng thuốc kháng sinh, bạn cần nhanh chóng đi khám

Nguyên nhân dị ứng thường được xác định dựa vào triệu chứng và tiền sử dụng thuốc. Thông qua quá trình chẩn đoán, bác sĩ sẽ đưa ra phương pháp điều trị phù hợp. 

Trước tiên, người bệnh cần ngừng dùng thuốc kháng sinh ngay lập tức. Để kiểm soát triệu chứng, bác sĩ thường chỉ định người bệnh dùng những loại thuốc sau: 

• Thuốc kháng Histamin: Có tác dụng giảm ngứa ngáy, nổi mề đay và một số triệu chứng dị ứng khác. 
• Thuốc Corticosteroid: Chủ yếu chỉ định khi người bệnh bị dị ứng kháng sinh nghiêm trọng. Các loại thuốc Corticosteroid thường giúp giảm triệu chứng sưng và phản ứng viêm. Lưu ý: Corticosteroid thường có tác dụng trong 4 - 6 giờ, không có giá trị cấp cứu tức thì, và phải được dùng theo đúng chỉ định của bác sĩ.
• Thuốc Adrenaline (Epinephrine): Là thuốc cấp cứu hàng đầu, phải được sử dụng ngay khi có dấu hiệu sốc phản vệ - trước tất cả các thuốc khác. 

5. Lưu ý khi sử dụng kháng sinh để tránh dị ứng 

Cách tốt nhất để phòng ngừa tình trạng dị ứng với thuốc kháng sinh là không dùng loại thuốc có thành phần kháng sinh mà cơ thể mẫn cảm. Do vậy, trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc kháng sinh nào, bạn cần lưu ý: 

• Thông báo cho bác sĩ biết về tiền sử dị ứng thuốc hoặc bệnh lý đang mắc phải (nếu có). 
• Đọc kỹ thành phần của loại thuốc sẽ dùng. 
• Sử dụng thuốc theo đúng chỉ định, không tự ý điều chỉnh liều lượng hoặc kết hợp với bất kỳ loại thuốc nào khác khi chưa được bác sĩ hướng dẫn. 
• Hạn chế sử dụng kháng sinh trong thời gian dài. 
• Nếu bạn có tiền sử sốc phản vệ, hãy đề nghị bác sĩ kê đơn bút tiêm epinephrine tự động (EpiPen) mang theo người và hướng dẫn bạn sử dụng đúng cách. 
• Không sử dụng rượu bia hoặc những chất kích thích khác nếu đang điều trị bằng kháng sinh. 

Mọi người không lạm dụng thuốc kháng sinh để hạn chế nguy cơ dị ứng và tác dụng phụ

Như vậy, bài viết vừa hướng dẫn cách chữa dị ứng thuốc kháng sinh tại nhà. Tuy nhiên, để đảm bảo an toàn và hạn chế tối đa rủi ro, mọi người nên tìm đến các cơ sở y tế gần nhất để được hỗ trợ. Nếu cần giải đáp các thắc mắc khác liên quan đến y tế hoặc đặt lịch khám sức khỏe, Quý khách có thể liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 của Hệ thống Y tế MEDLATEC để được tư vấn chi tiết hơn.