1. Hiểu về tình trạng sốt ở trẻ em

Sốt là phản ứng tự nhiên của cơ thể, xảy ra khi hệ miễn dịch đang chống lại các tác nhân gây bệnh như virus, vi khuẩn hoặc yếu tố viêm nhiễm khác. Khi nhiệt độ cơ thể tăng lên, nhiều loại vi sinh vật gây bệnh sẽ bị ức chế hoạt động để cơ thể phục hồi nhanh hơn.

Trẻ được xem là sốt khi nhiệt độ cơ thể từ 38 độ C trở lên. Tùy từng nguyên nhân mà cơn sốt có thể kéo dài từ vài giờ đến vài ngày. Những nguyên nhân khiến trẻ bị sốt thường là: cảm lạnh, cảm cúm, viêm họng, viêm amidan, viêm tai giữa, viêm phổi, mọc răng, nhiễm siêu vi, phản ứng sau tiêm chủng,...

Trẻ có thể bị sốt do sự xâm nhập của các tác nhân gây bệnh khác nhau

2. Thực hư cách hạ sốt cho trẻ bằng chanh và gừng

Dùng chanh và gừng hạ sốt là mẹo dân gian đã được lưu truyền từ xa xưa. Tuy nhiên, hiện tại, chưa có nghiên cứu khoa học nào chứng minh được phương pháp này mang lại hiệu quả hạ sốt thực sự.

2.1. Vì sao chanh và gừng thường được dùng để hạ sốt?

Trong dân gian, chanh được cho là giàu vitamin C cùng các chất chống oxy hóa có thể cải thiện sức đề kháng. Ngoài ra, tinh dầu trong vỏ chanh tạo cảm giác dễ chịu, giúp trẻ thư giãn hơn khi bị mệt mỏi.

Gừng có tính ấm, chứa nhiều hoạt chất sinh học giúp thúc đẩy lưu thông máu và hỗ trợ làm ấm cơ thể khi trẻ bị cảm lạnh. Dân gian thường sử dụng gừng để giảm nghẹt mũi, cảm lạnh, kích thích cơ thể tiết mồ hôi.

Sự kết hợp của chanh và gừng sẽ làm dịu cơ thể, giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn khi bị sốt. 

2.2. Cách làm nước chanh và gừng 

Cách làm nước chanh và gừng thường được dân gian áp dụng là: Nấu 2 lát gừng tươi cùng khoảng 200ml nước sạch cho sôi, tắt bếp, để nước nguội bớt rồi thêm vài giọt nước cốt chanh vào sau đó cho trẻ uống từng ngụm nhỏ.

Tuy nhiên, đây chỉ là cách làm được dân gian truyền miệng, chưa có chứng minh khoa học về công dụng hạ sốt. Vì thế, cha mẹ không nên tự ý sử dụng cho trẻ để tránh những nguy cơ gây hại cho sức khỏe.

Nước chanh pha gừng được dân gian dùng hạ sốt cho trẻ

2.3. Chanh và gừng có thể thay thế thuốc hạ sốt không?

Hiện nay chưa có bằng chứng khoa học nào cho thấy cách hạ sốt cho trẻ bằng chanh và gừng có tác dụng hạ sốt trực tiếp ở trẻ em. Nếu có ích thì chủ yếu chỉ giúp trẻ cảm thấy dễ chịu hơn trong một số trường hợp cảm lạnh thông thường. Phương pháp này không thể thay thế cho thuốc hạ sốt hay phác đồ điều trị nguyên nhân gây bệnh.

2.4. Cần lưu ý gì nếu áp dụng cách hạ sốt bằng chanh và gừng cho trẻ 

Nếu cha mẹ có ý định dùng chanh và gừng để hạ sốt cho con, hãy lưu ý: 

• Không chà chanh vào lòng bàn chân hoặc da trẻ để hạ sốt. Axit trong chanh có thể khiến da trẻ bị kích ứng, nhất là với trẻ sơ sinh.
• Không cho trẻ dưới 1 tuổi sử dụng mật ong vì có nguy cơ gây ngộ độc botulinum. Nếu pha chanh với mật ong, chỉ áp dụng đối với trẻ từ 1 tuổi trở lên.
• Không đắp hoặc chà gừng trực tiếp lên da của trẻ vì tinh dầu trong gừng có thể gây nóng rát hoặc bỏng nhẹ đối với làn da nhạy cảm của trẻ.
• Không cho trẻ dưới 1 tuổi dùng đồ uống quá đậm đặc từ gừng.
• Ngừng sử dụng nếu phát hiện trẻ có dấu hiệu dị ứng.

3. Những điều cha mẹ nên làm khi phát hiện trẻ bị sốt

Thay vì áp dụng cách hạ sốt cho trẻ bằng chanh và gừng, cha mẹ hãy:

3.1. Đo nhiệt độ đúng cách

Sai số đo nhiệt độ có thể khiến cha mẹ lo lắng quá mức hoặc chủ quan với tình trạng sốt của con. Vì thế, cha mẹ nên dùng nhiệt kế thủy ngân hoặc điện tử để đo nhiệt độ cho trẻ ở nách hoặc hậu môn. Cha mẹ cũng nên ghi lại thông tin về thời điểm đo, nhiệt độ của trẻ, các triệu chứng đi kèm để theo dõi diễn tiến sức khỏe của con, có thông tin cung cấp cho bác sĩ khi cần thiết.

3.2. Bù nước cho trẻ

Trẻ bị sốt dễ mất nước do tăng thoát hơi và giảm khả năng ăn uống. Nếu thấy con có dấu hiệu mất nước như: khô miệng, khô môi, đi tiểu ít hơn bình thường, khóc ít nước mắt, mệt lả, ngủ li bì khó đánh thức,... cha mẹ cần cho trẻ uống nước từng ngụm nhỏ và thường xuyên. Trẻ đang bú mẹ cần được tăng số lần bú để bổ sung nước và cải thiện đề kháng.

3.3. Cho trẻ mặc đồ thoáng và chườm ấm 

Khi trẻ bị sốt, cha mẹ không được ủ kín con bằng chăn hoặc cho trẻ mặc nhiều lớp quần áo. Trẻ cần được mặc quần áo mỏng, thấm mồ hôi, ở trong phòng thoáng với nhiệt độ dễ chịu. 

Cha mẹ cũng nên dùng khăn ấm lau vùng trán, cổ, nách, ben cho con. Tuyệt đối không nên lau bằng nước đá hoặc cồn và không tắm nước lạnh khi trẻ đang rét run.

3.4. Dùng thuốc hạ sốt

Thuốc hạ sốt thường được cân nhắc khi trẻ khó chịu rõ rệt, đau nhức, quấy nhiều, ngủ kém hoặc sốt cao. Hai hoạt chất hay dùng là paracetamol (acetaminophen) và ibuprofen, nhưng phải dùng đúng liều theo cân nặng, đúng khoảng cách liều và đúng lứa tuổi. Cha mẹ không được tự ý phối hợp nhiều thuốc hạ sốt nếu không có chỉ định của bác sĩ và không dùng aspirin để hạ sốt cho trẻ.

Dù đang thử cách hạ sốt cho trẻ bằng chanh và gừng hay các biện pháp tại nhà khác, cha mẹ vẫn cần cho con đi khám ngay nếu có bất kỳ dấu hiệu nào dưới đây:

• Trẻ dưới 3 tháng tuổi sốt ≥ 38 độ C.
• Khó thở, tím tái, thở rút lõm lồng ngực.
• Li bì, đánh thức khó, bị co giật.
• Đau đầu dữ dội, cứng cổ.
• Phát ban tím, chấm xuất huyết không mất khi ấn.
• Nôn liên tục, không uống được, dấu mất nước rõ.
• Sốt kéo dài trên 48 - 72 giờ hoặc sốt tái đi tái lại nhiều ngày.
• Trẻ có bệnh nền nặng như: bệnh tim, phổi, suy giảm miễn dịch,…

Thay vì tìm cách hạ sốt cho trẻ bằng chanh và gừng, cha mẹ nên cho con đi khám bác sĩ

Cách hạ sốt cho trẻ bằng chanh và gừng chỉ là biện pháp hỗ trợ, không có tác dụng thay thế thuốc hạ sốt hoặc điều trị nguyên nhân gây bệnh.

Nếu phát hiện trẻ sốt và có biểu hiện bất thường khác đi kèm, cha mẹ có thể liên hệ Hotline 1900 56 56 56, đặt lịch khám cho con cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC.