1. Bản chất của hiện tượng "độc vía" dưới góc nhìn dân gian và y học

Từ bao đời nay, ông bà ta vẫn truyền miệng về hiện tượng "độc vía" hay "phong long", đây là hiện tượng mỗi khi trẻ sơ sinh ra ngoài về bỗng nhiên khóc dữ dội, dỗ không nín. 

Dưới góc nhìn dân gian, người xưa tin rằng trẻ sơ sinh có phần hồn vía còn rất non nớt, mỏng manh. Khi đi ra khỏi nhà, con dễ bị các nguồn năng lượng xấu, khí lạnh hoặc "vía" của những người có cung mệnh nặng, dữ dằn áp chế, khiến phần tâm linh của trẻ bị xáo trộn, dẫn đến hoảng sợ và quấy khóc hàng đêm.

Dưới lăng kính khoa học, thực chất, trẻ sơ sinh quấy khóc dữ dội sau khi ra ngoài không phải do các yếu tố tâm linh huyền bí, mà xuất phát từ hai lý do chính: 

• Do môi trường xung quanh thay đổi, khiến bé bị quá tải về thính giác và thị giác, từ đó làm não bộ của trẻ bị căng thẳng, kích phát cơ chế phòng ngự bằng cách khóc thét để giải tỏa áp lực. 
• Hệ miễn dịch của bé còn quá non nớt. Khi ra nơi đông người, sự thay đổi nhiệt độ đột ngột, gió lùa kết hợp với khói bụi, virus, vi khuẩn trong không khí rất dễ khiến trẻ bị mệt mỏi, sụt sịt mũi hoặc đau đầu, dẫn đến việc con khó chịu và quấy khóc.

Trẻ gặp phải “vía độc” thường quấy khóc, khó chịu và mệt mỏi

2. Các cách tránh vía cho trẻ sơ sinh khi ra ngoài theo kinh nghiệm dân gian

Dù chưa có cơ sở khoa học, một số mẹo dân gian vẫn được nhiều gia đình áp dụng để cảm thấy yên tâm hơn khi đưa trẻ ra ngoài, như: 

2.1. Mang theo các vật dụng "hộ thân" truyền thống

Một trong những phương pháp phổ biến nhất là cài một tép tỏi nhỏ vào gấu áo của bé hoặc đặt một cành dâu tằm nhỏ trong xe đẩy. Theo quan niệm phong thủy dân gian, tỏi và dâu tằm là những vật phẩm mang tính dương mạnh, có khả năng xua đuổi chướng khí, bảo vệ không gian năng lượng xung quanh trẻ.

Bên cạnh đó, nhiều người còn có mẹo đặt một chiếc kim ghim nhỏ bọc kỹ hoặc một con dao nhỏ xếp gọn dưới đệm xe đẩy của con. Người xưa tin rằng kim khí sắc nhọn có tác dụng "định tâm", giúp giữ chặt hồn vía cho đứa trẻ, ngăn chặn các năng lượng lạ xâm nhập làm con giật mình. Tuy nhiên, các mẹo này có thể gây nguy hiểm cho trẻ khi vô tình tiếp xúc nếu không được bọc cẩn thận.

2.2. Đánh dấu chấm son hoặc nhọ nồi lên trán trẻ

Trước khi bước qua cửa để ra ngoài, các bà các mẹ thường dùng một chút son đỏ hoặc nhọ nồi chấm một vết nhỏ vào vùng ấn đường (giữa hai lông mày) của em bé. Ý nghĩa dân gian của hành động này là "đánh dấu", nhằm ngụy trang, đánh lạc hướng các thế lực tâm linh không tốt hoặc làm giảm sự chú ý của người qua đường đối với vẻ đáng yêu của đứa trẻ, từ đó giúp con tránh được những lời khen "quá lời" gây quấy khóc. 

3. Cách "tránh vía" bảo vệ con theo khoa học

Nếu mẹ đang tìm kiếm những cách tránh vía cho trẻ sơ sinh khi ra ngoài theo khoa học, hãy tham khảo các nguyên tắc sau:

3.1. Che chắn hệ hô hấp, tránh khói bụi và gió lùa trực tiếp

Niêm mạc đường hô hấp của bé rất mỏng và dễ bị kích ứng. Khi đưa con ra phố, mẹ nên sử dụng các loại xe đẩy có mái che sâu, có lưới chống muỗi hoặc sử dụng một chiếc khăn voan mỏng, sáng màu để phủ nhẹ lên nôi, xe đẩy của bé.

Việc che chắn phù hợp giúp hạn chế ánh nắng, bụi bẩn và luồng gió thổi trực tiếp vào trẻ, đồng thời tạo không gian dễ chịu hơn khi bé ra ngoài. Đồng thời, tấm khăn voan mỏng cũng đóng vai trò như một bộ lọc ánh sáng, giảm bớt cường độ ánh sáng gắt chiếu thẳng vào mắt bé, giúp ngăn ngừa hội chứng quá tải cảm giác hiệu quả.

Cách tránh vía cho trẻ sơ sinh khi ra ngoài là sử dụng xe đẩy có mái che để đảm bảo chắn gió, chắn bụi cho con

3.2. Thiết lập khoảng cách an toàn, hạn chế người lạ ôm hôn trẻ

Dưới góc nhìn y học, "vía độc" thực sự đáng sợ nhất chính là các loại vi khuẩn, virus, nấm ký sinh trên cơ thể người lớn. Bàn tay, quần áo và đặc biệt là nước bọt của người trưởng thành chứa hàng triệu mầm bệnh. Những căn bệnh nguy hiểm như nhiễm virus hợp bào hô hấp (RSV), cúm, bệnh chân tay miệng, vi khuẩn HP dạ dày hay virus Herpes gây lở loét,... đều có thể dễ dàng lây truyền sang cho trẻ chỉ qua một cái thơm má hoặc một hành động nắm tay.

Do đó, cách tránh vía khoa học nhất là mẹ hãy khéo léo thiết lập một khoảng cách an toàn cho con. Bạn hoàn toàn có thể từ chối những lời đề nghị ôm, bế hoặc hôn hít từ người lạ bằng những câu nói lịch sự như: "Cháu còn nhỏ chưa tiêm phòng đủ, mong bác thông cảm, mình ngắm bé thôi nhé". Bảo vệ không gian cá nhân của con chính là cách mẹ bảo vệ Hệ miễn dịch non nớt của bé yêu.

4. Những sai lầm tai hại khi cố gắng tránh vía cho trẻ mẹ cần tránh

Trong nỗ lực bảo vệ con, không ít bậc phụ huynh đã áp dụng sai phương pháp, vô tình đẩy em bé vào những tình huống nguy hiểm cho sức khỏe như:

• Lạm dụng việc đốt vía, đốt phong long sát người trẻ: Khi thấy con đi ngoài về khóc thét, nhiều gia đình lập tức đốt giấy bùa, đốt vải áo cũ rồi quơ qua quơ lại sát người em bé để xua đuổi tà khí. Khói từ việc đốt cháy các chất liệu này sản sinh ra khí độc CO và bụi mịn độc hại. Hệ hô hấp yếu ớt của trẻ sơ sinh khi hít phải lượng khói này rất dễ bị kích ứng cấp tính, gây ngạt thở, viêm phế quản co thắt hoặc viêm phổi vô cùng nguy hiểm.
• Bôi các chất lạ lên da đầu và vùng thóp của bé: Việc tự ý bôi nhọ nồi không rõ nguồn gốc, hoặc thoa các loại tinh dầu đậm đặc (như tinh dầu tràm nguyên chất, dầu gió) lên vùng trán và thóp của trẻ để tránh vía là một sai lầm lớn. Da của trẻ sơ sinh rất mỏng và có độ thẩm thấu cao, các hóa chất hoặc vi khuẩn từ nhọ nồi có thể thấm qua da gây nhiễm trùng, lở loét. Trong khi đó, các loại tinh dầu quá đậm đặc có tính nóng cao, dễ gây bỏng rát cho da của con.

5. Cẩm nang chăm sóc và theo dõi sức khỏe của bé sau khi ra ngoài

Sau mỗi chuyến đi chơi, các bậc phụ huynh hãy thực hiện quy trình chăm sóc khi vừa về đến nhà. Quy trình này đơn giản nhưng lại đóng vai trò vô cùng quan trọng để bé luôn khỏe mạnh:

• Hãy vệ sinh sạch sẽ cho bé ngay khi về đến nhà. Lau rửa sạch chân tay, mặt mũi và thay toàn bộ quần áo cho con. Trấn an tinh thần bé bằng một căn phòng yên tĩnh, thoáng mát, có tiếng ồn trắng. 
• Đặc biệt liệu pháp da kề da (Kangaroo care) là giải pháp trấn an tinh thần dễ dàng và hiệu quả mà cha mẹ nên áp dụng. Nhịp tim ổn định và hơi ấm từ cơ thể mẹ sẽ giúp con cảm thấy an toàn và bình tĩnh hơn.

Ba mẹ nên lau rửa sạch tay, chân, mặt mũi và thay quần áo cho con mỗi khi đi từ bên ngoài về

Áp dụng các cách tránh vía cho trẻ sơ sinh khi ra ngoài có thể giúp cha mẹ yên tâm hơn trong quá trình chăm sóc con. Nếu cần giải đáp các thắc mắc liên quan đến trẻ hoặc đặt lịch khám cho con, Quý khách có thể liên hệ với Hệ thống Y tế MEDLATEC theo hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ chi tiết hơn.