1. Viêm xoang là bệnh gì?

Viêm xoang xảy ra khi các hốc xoang quanh mũi, lớp niêm mạc lót trong hốc mũi bị viêm nhiễm, phù nề, làm tắc nghẽn lỗ thông xoang. Bệnh có thể xuất hiện ở mọi lứa tuổi nhưng phổ biến ở người có cơ địa dị ứng, thường xuyên tiếp xúc khói bụi hoặc bị viêm mũi kéo dài.

Người bị viêm xoang thường có triệu chứng: khó thở, nghẹt mũi, chảy mũi đặc, có màu vàng hoặc xanh, đau nhức vùng trán, má, hốc mắt, đau đầu, giảm khứu giác,... 

Hình ảnh mô tả tình trạng ứ đọng dịch trong bệnh viêm xoang

2. Đặc điểm sinh học của cây vòi vòi và công dụng trong chữa trị viêm xoang 

Cây vòi voi (tên khoa học Heliotropium indicum L) là cây thân thảo, mọc hoang ven đường, bãi đất trống, bờ ruộng. Cây có chiều cao trung bình khoảng 30 - 60cm, có nhiều lông ráp ở phần thân và lá. Lá cây vòi voi hình bầu dục, mép nguyên, hoa nhỏ màu tím nhạt hoặc trắng, mọc cong như vòi voi nên cây được gọi là cây vòi voi.

Theo chia sẻ dân gian, cây vòi voi có vị đắng nhẹ, tính mát, có khả năng tiêu sưng, giảm viêm. Tuy nhiên, các nghiên cứu dược lý hiện đại cảnh báo loài cây này chứa độc tính alcaloid pyrrolizidine, nếu sử dụng sai cách hoặc lạm dụng có thể gây hủy hoại tế bào gan. Mặc dù dân gian cho rằng chữa viêm xoang bằng cây vòi voi có thể giảm nghẹt mũi, nhưng việc sử dụng cần hết sức thận trọng.

3. Chữa viêm xoang bằng cây vòi voi: cách thức thực hiện và hiệu quả đem lại?

Thực tế từ xưa tới nay vẫn có rất nhiều bài thuốc dùng cây vòi voi chữa viêm xoang, nhưng vẫn chưa được y học hiện đại kiểm chứng về độ an toàn, cụ thể như:

3.1. Bài thuốc chữa viêm xoang với cây vòi voi

Trong dân gian, cây vòi voi thường được truyền tai nhau để chữa bệnh viêm xoang bằng cách:

• Chuẩn bị nguyên liệu: 10 cây vòi voi, 5 - 6 bông hoa ngũ sắc tươi, một nhúm nhỏ muối sạch, nước muối sinh lý 0.9%, chày, cối, bình xịt.
• Cách chuẩn bị dung dịch xịt mũi: Tất cả nguyên liệu cần được làm sạch, riêng bình xịt cần dùng nước sôi tiệt trùng kỹ. Hoa ngũ sắc tươi và cây vòi voi sau khi đã rửa sạch, nhặt lấy phần lá, ngâm 15 phút trong nước muối rồi vớt ra để ráo. Tiếp sau đó, hãy đem giã cây vòi voi và hoa ngũ sắc cùng nhúm muối nhỏ rồi lọc bỏ bã, lấy phần nước cốt cho vào bình xịt. 
• Cách thực hiện: Đầu tiên bạn hãy dùng nước muối sinh lý 0.9% vệ sinh mũi để làm loãng dịch nhầy. Kế tiếp, bạn dùng vòi xịt dung dịch đã chuẩn bị trước đó vào mũi, mỗi lần xịt 1 - 2 nhát, duy trì nhiều ngày để giảm đau, làm thông thoáng xoang mũi.

Dân gian cho rằng chữa viêm xoang bằng cây vòi voi có thể giảm sưng viêm, thông thoáng đường thở

Lưu ý: Nội dung trên đây chỉ mang tính chất mô tả lại cách làm truyền miệng, không phải là hướng dẫn điều trị y khoa.

3.2. Thận trọng khi dùng cây vòi voi chữa viêm xoang 

Phương pháp tự chế biến nước cốt lá tươi để nhỏ mũi này tiềm ẩn các nguy cơ rất cao như:

• Nguy cơ nhiễm trùng: Dụng cụ giã, vắt và nguyên liệu lá tươi không đảm bảo vô khuẩn có thể đưa thêm vi khuẩn, nấm mốc vào hốc xoang đang bị viêm, làm bệnh nặng hơn.
• Nguy cơ ngộ độc: Niêm mạc mũi hấp thu dược chất rất nhanh vào máu. Độc tính của cây vòi voi có thể gây hại cho cơ thể.
• Kích ứng niêm mạc: Nước cốt đậm đặc chưa qua tinh chế có thể gây bỏng rát, phù nề niêm mạc mũi. 

Thay vì tự chế dung dịch nhỏ mũi không đảm bảo vô khuẩn, các hướng dẫn y khoa uy tín khuyến cáo người bệnh nên sử dụng nước muối sinh lý hoặc nước cất vô trùng để rửa mũi nhằm loại bỏ dịch nhầy một cách an toàn. 

4. Bệnh viêm xoang điều trị thế nào mới hiệu quả?

Mặc dù các bài thuốc dân gian chữa viêm xoang bằng cây vòi voi được nhiều người áp dụng vì tính đơn giản, tiện lợi, chi phí thấp nhưng thực tế cho thấy đây chỉ là những biện pháp hỗ trợ, không thể xử lý triệt để ổ viêm và nguyên nhân gây bệnh. Để điều trị viêm mũi xoang hiệu quả, cần dựa trên nguyên tắc y học chứng cứ: loại bỏ tác nhân gây bệnh, làm thông thoáng đường thở và dẫn lưu dịch xoang. 

Khi viêm xoang kéo dài, tái phát nhiều lần hoặc tiến triển nặng, việc điều trị bằng thảo dược dân gian thường không còn mang lại hiệu quả. Lúc này, người bệnh cần được thăm khám chuyên khoa Tai - mũi - họng để đánh giá chính xác tình trạng xoang. Tùy vào mức độ cấp tính hay mạn tính, bác sĩ sẽ chỉ định phác đồ phù hợp:

4.1. Điều trị nội khoa

Đây là phương pháp ưu tiên hàng đầu. Theo các hướng dẫn y khoa quốc tế:

• Điều trị triệu chứng là chủ yếu: Sử dụng thuốc giảm đau, hạ sốt (nếu cần).
• Rửa mũi bằng nước muối sinh lý: Đây là biện pháp được khuyến nghị mạnh mẽ cho tất cả bệnh nhân để làm sạch dịch nhầy, giảm nghẹt mũi và tăng sự thoải mái.

• Corticoid xịt mũi: Giúp giảm viêm niêm mạc và cải thiện triệu chứng hiệu quả.
• Sử dụng kháng sinh đúng lúc: Kháng sinh không được chỉ định cho tất cả trường hợp. Bác sĩ chỉ kê đơn kháng sinh khi nghi ngờ nhiễm vi khuẩn.

4.2. Can thiệp ngoại khoa (Phẫu thuật)

Phẫu thuật không phải là lựa chọn đầu tiên, mà thường được chỉ định trong các trường hợp:

• Viêm mũi xoang mạn tính điều trị nội khoa tích cực nhưng không đáp ứng.
• Có bất thường giải phẫu gây tắc nghẽn (vẹo vách ngăn, polyp mũi lớn).
• Có biến chứng nguy hiểm (lan vào mắt, não).

Bệnh nhân viêm xoang cần thăm khám chuyên khoa để được định hướng điều trị đúng cách

Việc thực hiện các biện pháp can thiệp ngoại khoa nhằm mục đích loại bỏ ổ viêm, giải quyết nguyên nhân gây tắc nghẽn và tạo điều kiện cho việc dùng thuốc phát huy tác dụng.

Sau phẫu thuật, người bệnh vẫn cần thực hiện đúng chỉ dẫn của bác sĩ, duy trì vệ sinh mũi xoang đúng cách mỗi ngày, tránh để bụi tiếp xúc với các tác nhân gây dị ứng, khói bụi,... Ngoài ra, người bệnh cũng cần chú ý giữ ấm cơ thể và nâng cao sức đề kháng để tránh nguy cơ tái phát viêm xoang. 

Chữa viêm xoang bằng cây vòi voi thực tế chỉ là phương pháp dân gian truyền miệng, chưa có căn cứ khoa học chứng minh về tính an toàn và hiệu quả điều trị. Để chăm sóc, bảo vệ sức khỏe đường hô hấp lâu dài, người bệnh cần thăm khám, điều trị bởi bác sĩ chuyên khoa.

Quý khách hàng nghi ngờ triệu chứng viêm xoang có thể liên hệ đặt lịch khám cùng bác sĩ Chuyên khoa Tai mũi họng - Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56 để được chẩn đoán đúng và có biện pháp điều trị hiệu quả.