Đa polyp túi mật có nguy hiểm không và khi nào cần phẫu thuật?

1. Đa polyp túi mật có nguy hiểm không?

Đa polyp túi mật đa số không nguy hiểm, vì khoảng 95% polyp túi mật là lành tính và phần lớn trường hợp có nhiều polyp là polyp cholesterol. Polyp cholesterol thực chất là chất béo trong dịch mật đọng lại trên niêm mạc túi mật, không phải khối u thật và không chuyển thành ung thư.

Hình ảnh siêu âm túi mật có polyp Hình ảnh siêu âm túi mật có polyp 

Polyp cholesterol thường có kích thước 2 - 10 mm, mọc nhiều chỗ cùng lúc và hình ảnh trên siêu âm ít thay đổi qua nhiều năm.

Polyp tuyến (adenoma) là loại polyp cần chú ý, chiếm khoảng 5% số polyp túi mật. Đây là khối u thật, thường mọc đơn độc, kích thước lớn hơn và có thể tiến triển thành ung thư túi mật nếu không được xử lý. Do đó, có nhiều polyp nhỏ thường ít đáng lo hơn có một polyp to.

Đa polyp túi mật ít khi gây triệu chứng, nhưng một số người có cảm giác đầy bụng, chậm tiêu sau bữa ăn nhiều dầu mỡ hoặc đau âm ỉ vùng hạ sườn phải, tức vùng bụng ngay dưới bờ sườn bên phải. Polyp nằm gần cổ túi mật đôi khi cản trở dịch mật chảy ra, có thể gây cơn đau quặn kéo dài 30 phút đến vài giờ khi polyp có đi kèm sỏi túi mật hoặc viêm túi mật. Cần lưu ý nhiều hình ảnh được mô tả là polyp trên siêu âm thực ra không phải polyp thật, mà là giả polyp do cặn mật hoặc tổn thương thành túi mật. Đây là lý do một số polyp “biến mất” ở lần siêu âm sau. 

2. Khi nào đa polyp túi mật cần phẫu thuật?

Đa polyp túi mật cần cắt túi mật khi polyp lớn nhất từ 10 mm trở lên, vì từ ngưỡng này nguy cơ ác tính tăng rõ. Polyp nhỏ hơn nhưng có yếu tố nguy cơ hoặc gây đau cũng có thể phải mổ.

Những trường hợp đa polyp túi mật thường được bác sĩ chỉ định phẫu thuật gồm:

• Polyp lớn nhất có kích thước từ 10 mm trở lên trên siêu âm.
• Polyp tăng kích thước từ 2 mm trở lên trong vòng 2 năm theo dõi. Trường hợp này bác sĩ sẽ cân nhắc kích thước hiện tại cùng các yếu tố nguy cơ để quyết định mổ hay theo dõi tiếp.
• Polyp 6 - 9 mm ở người có yếu tố nguy cơ như trên 50 tuổi, chân polyp rộng hoặc thành túi mật dày lên ở một chỗ trên 4 mm.
• Người bệnh có triệu chứng nghĩ do túi mật (đau, viêm túi mật, kèm sỏi) mà không tìm ra nguyên nhân nào khác.

Chân polyp rộng, tức polyp bám vào thành túi mật bằng một đế rộng thay vì một cuống nhỏ, thường gặp ở polyp tuyến hơn polyp cholesterol. Người có bệnh viêm làm hẹp dần đường dẫn mật cũng thuộc nhóm cần mổ sớm hơn dù polyp nhỏ. Phương pháp thường dùng là phẫu thuật nội soi cắt túi mật, người bệnh thường ra viện sau 1 - 3 ngày.

3. Theo dõi đa polyp túi mật bằng siêu âm như thế nào?

Đa polyp túi mật chưa cần mổ được theo dõi bằng siêu âm ổ bụng định kỳ, với khoảng cách giữa các lần siêu âm tùy vào kích thước polyp lớn nhất. Siêu âm không đau, không dùng tia X và có thể lặp lại nhiều lần một cách an toàn.

Người bệnh được bác sĩ siêu âm bụng theo dõi polyp túi mật

Lịch theo dõi đa polyp túi mật thường được bác sĩ áp dụng như sau, bác sĩ có thể điều chỉnh tùy từng người:

• Polyp từ 5 mm trở xuống và không có yếu tố nguy cơ thường không cần siêu âm theo dõi riêng.
• Polyp từ 5 mm trở xuống ở người có yếu tố nguy cơ (trên 50 tuổi, chân polyp rộng, bệnh viêm hẹp đường mật) siêu âm lại sau 6 tháng, 1 năm và 2 năm. 
• Polyp 6 - 9 mm không có yếu tố nguy cơ được siêu âm lại sau 6 tháng, 1 năm và 2 năm. Nếu sau 2 năm polyp không to lên, bác sĩ thường cho dừng siêu âm theo dõi riêng cho polyp.

Người đi siêu âm theo dõi đa polyp túi mật nên nhịn ăn 6 - 8 tiếng trước khi khám và mang theo các phiếu siêu âm cũ. Bác sĩ cần so sánh kích thước polyp qua từng năm, vì polyp lớn nhanh đáng lo hơn polyp to nhưng đứng yên.

Đa polyp túi mật nếu ổn định kích thước sau 5 năm theo dõi thường được bác sĩ cho dừng siêu âm định kỳ riêng cho polyp. Polyp tự nhỏ đi hoặc biến mất ở lần siêu âm sau thường là polyp cholesterol hoặc cặn dịch mật đặc lắng xuống, không phải dấu hiệu xấu.

Hiện chưa có thuốc nào làm tan hoặc làm nhỏ polyp túi mật một cách đáng tin cậy, kể cả thuốc tan sỏi mật. Người bị đa polyp túi mật không nên tự dùng thuốc nam hay thực phẩm chức năng quảng cáo "tan polyp", vì dễ bỏ lỡ thời điểm polyp cần mổ. Ăn ít mỡ động vật, đồ chiên rán giúp giảm đầy bụng sau ăn nhưng không làm polyp biến mất.

4. Khi nào người bị đa polyp túi mật cần đi khám ngay?

Người bị đa polyp túi mật cần đi khám sớm hơn lịch hẹn khi có dấu hiệu túi mật bị viêm, đường mật bị tắc hoặc cơ thể suy sụp không rõ lý do. Những dấu hiệu cần đi khám ngay gồm:

• Bạn bị đau vùng hạ sườn phải hoặc vùng bụng trên rốn kéo dài trên 30 phút, đau lan ra sau lưng hoặc vai phải.
• Bạn bị sốt từ 38,5°C trở lên kèm đau bụng trên bên phải.
• Bạn thấy da hoặc lòng trắng mắt vàng, nước tiểu sẫm màu như nước chè đặc hoặc phân bạc màu.
• Bạn sụt trên 5% cân nặng trong 6 tháng mà không ăn kiêng, kèm mệt mỏi, chán ăn kéo dài.

Bạn cần đi khám khi có dấu hiệu đau hạ sườn phải hoặc vùng bụng trên rốn kéo dài

Đau hạ sườn phải và đầy bụng sau ăn còn gặp ở nhiều bệnh khác như sỏi mật, viêm gan, viêm loét dạ dày tá tràng, nên bác sĩ cần thăm khám để tìm đúng nguyên nhân. Vàng da hoặc sụt cân không rõ lý do ở người có polyp túi mật cần được kiểm tra để loại trừ ung thư túi mật, ung thư gan và ung thư đường mật.

Người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người thừa cân có BMI từ 23 trở lên, người bị đái tháo đường hoặc có người thân từng mắc ung thư túi mật nên tuân thủ đúng lịch siêu âm. Những người này cũng nên báo rõ tình trạng sức khỏe để bác sĩ cân nhắc giữa mổ và theo dõi tiếp.

Đa polyp túi mật phần lớn là polyp cholesterol lành tính, người bệnh chỉ cần siêu âm theo đúng lịch và mổ khi polyp từ 10 mm trở lên hoặc tăng kích thước nhanh. Nếu bạn bị đau hạ sườn phải kéo dài trên 30 phút, sốt từ 38,5°C trở lên, vàng da hoặc sụt cân không rõ lý do, hãy đi khám sớm thay vì chờ đến lịch hẹn. Để đặt lịch siêu âm ổ bụng hoặc khám cùng bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa của Hệ thống Y tế MEDLATEC, quý khách vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 để được tư vấn cụ thể.