1. Đẹn tang là bệnh gì? 

Đẹn tang (còn gọi là tưa miệng ở trẻ nhỏ) là tình trạng nhiễm nấm Candida albicans trong khoang miệng. Loại nấm này vốn tồn tại tự nhiên trong cơ thể nhưng khi gặp điều kiện thuận lợi như sức đề kháng yếu, vệ sinh kém hoặc môi trường ẩm ướt, chúng sẽ phát triển quá mức gây viêm nhiễm niêm mạc miệng. Bệnh thường gặp nhất ở trẻ sơ sinh do hệ miễn dịch chưa hoàn thiện. Ngoài ra, trẻ dùng kháng sinh dài ngày hoặc vệ sinh răng miệng chưa tốt cũng dễ bị đẹn tang.

Một số nguyên nhân phổ biến gồm:

• Hệ miễn dịch của trẻ còn yếu: Trẻ sơ sinh chưa có sức đề kháng hoàn chỉnh nên dễ bị vi nấm tấn công, đặc biệt là nấm Candida;
• Vệ sinh khoang miệng chưa đúng cách: Không vệ sinh lưỡi, nướu sau khi bú hoặc sử dụng bình sữa, ti giả không được tiệt trùng kỹ có thể tạo môi trường thuận lợi cho nấm phát triển;
• Dùng kháng sinh kéo dài ở mẹ hoặc trẻ: Việc này có thể tiêu diệt các vi khuẩn có lợi, khiến nấm Candida dễ tăng sinh mạnh;
• Lây nhiễm qua bú mẹ: Nếu mẹ mắc nấm Candida ở vùng ngực, vi nấm có thể truyền sang bé trong lúc cho bú;
• Môi trường miệng ẩm ướt: Sữa dư đọng lại trong khoang miệng, đặc biệt ở trẻ bú bình ban đêm, dễ khiến nấm phát triển.

2. Dấu hiệu trẻ mắc đẹn tang

Phát hiện kịp thời các dấu hiệu đẹn tang ở trẻ sẽ giúp việc điều trị trở nên thuận lợi hơn. Một số biểu hiện thường gặp gồm: 

• Xuất hiện mảng trắng trong miệng: Đây là dấu hiệu đặc trưng nhất. Các mảng trắng giống cặn sữa bám ở lưỡi, nướu, vòm miệng hoặc má trong. Khác với cặn sữa thông thường, các mảng này khó lau sạch và có thể gây chảy máu nhẹ nếu cố gắng cạo;

Trẻ xuất hiện mảng trắng trong miệng là dấu hiệu đẹn tang

• Trẻ bú kém, bỏ bú hoặc quấy khóc: Do niêm mạc miệng đau rát, trẻ có thể bú ít hơn, bú ngắt quãng hoặc cáu gắt khi bú;
• Miệng trẻ có mùi khó chịu: Nhiễm nấm kéo dài có thể khiến hơi thở trẻ có mùi chua hoặc hôi nhẹ;
• Niêm mạc miệng đỏ, dễ chảy máu: Khi mảng nấm bong ra có thể để lại vùng niêm mạc đỏ, thậm chí rớm máu;
• Trẻ ngủ không yên, hay cáu gắt: Cảm giác khó chịu trong miệng khiến trẻ ngủ không sâu giấc, dễ quấy khóc.

Nếu nhận thấy các dấu hiệu trên, cha mẹ nên đưa trẻ đi khám để được chẩn đoán và điều trị kịp thời. 

3. Điều trị bệnh đẹn tang ở trẻ

Thực hiện vệ sinh răng miệng hợp lý

Vệ sinh khoang miệng là bước quan trọng giúp loại bỏ mảng nấm và giảm khó chịu cho trẻ. Phụ huynh nên dùng gạc sạch, thấm nước ấm hoặc nước muối sinh lý, sau đó lau nhẹ nhàng khoang miệng gồm lưỡi, nướu và má trong của bé. Khi lau cần thao tác nhẹ nhàng, tránh chà xát mạnh vì niêm mạc miệng trẻ rất nhạy cảm. 

Cha mẹ cần vệ sinh khoang miệng cho trẻ để giảm nấm

Sử dụng thuốc chống nấm

Bác sĩ có thể kê thuốc kháng nấm dạng dung dịch hoặc gel bôi miệng như Nystatin. Thuốc giúp tiêu diệt nấm Candida, giảm viêm và giúp niêm mạc miệng hồi phục nhanh hơn. Việc dùng thuốc phải đúng liều, đúng thời gian theo hướng dẫn chuyên môn; không nên tự ý mua thuốc hay thử các phương pháp truyền miệng chưa có cơ sở khoa học.

Vệ sinh núm ti và bình sữa sạch sẽ

Bình sữa, núm ti hoặc ti giả có thể là nguồn lây nấm nếu không được tiệt trùng kỹ. Cần khử trùng bình sữa và đầu ti sau mỗi lần dùng nhằm phòng tránh nấm quay trở lại. Nếu trẻ bú mẹ, mẹ nên vệ sinh đầu vú trước và sau khi cho trẻ bú. 

Đảm bảo vệ sinh cá nhân khi chăm sóc trẻ

Trước khi chăm sóc trẻ, người lớn nên rửa tay đúng cách và không tiếp xúc gần khi có triệu chứng nhiễm nấm. Cha mẹ cần đưa trẻ đi khám bác sĩ ngay nếu:

• Tình trạng mảng trắng kéo dài trên 2 - 3 ngày mà không thuyên giảm;
• Tình trạng quấy khóc tăng lên, trẻ bú kém hoặc có dấu hiệu mất nước;
• Có biểu hiện sốt hoặc xuất hiện các dấu hiệu nhiễm trùng khác.

4. Phòng ngừa đẹn tang cho trẻ

Phòng ngừa luôn là giải pháp ưu tiên để bảo vệ sức khỏe của trẻ, bởi việc ngăn chặn bệnh ngay từ đầu sẽ giúp hạn chế các biến chứng và quá trình điều trị phức tạp về sau. Để giảm nguy cơ đẹn tang, cha mẹ có thể áp dụng một số biện pháp sau: 

Vệ sinh miệng cho trẻ hàng ngày

• Lau miệng cho trẻ bằng gạc sạch sau khi bú;
• Với trẻ mọc răng, nên tập chải răng sớm bằng bàn chải mềm.

Tiệt trùng dụng cụ bú sữa

• Luộc bình sữa, núm ti trong nước sôi 5 - 10 phút;
• Thay núm ti định kỳ để tránh vi khuẩn, nấm tích tụ.

Dụng cụ bú sữa của trẻ cần được tiệt trùng kỹ lưỡng 

Hạn chế dùng kháng sinh không cần thiết

kháng sinh chỉ nên dùng khi có chỉ định bác sĩ vì chúng có thể làm mất cân bằng hệ vi sinh, tạo điều kiện cho nấm phát triển.

Tăng cường sức đề kháng cho trẻ

• Nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn trong 6 tháng đầu giúp tăng miễn dịch tự nhiên;
• Đảm bảo dinh dưỡng hợp lý khi trẻ bắt đầu ăn dặm;
• Giữ môi trường sống sạch sẽ, thoáng mát.

Nhận biết sớm dấu hiệu trẻ mắc đẹn tang giúp cha mẹ chủ động chăm sóc và điều trị kịp thời, tránh ảnh hưởng đến việc bú, ăn và sự phát triển của trẻ. Việc chăm sóc khoa học, đúng hướng dẫn y khoa sẽ giúp trẻ nhanh khỏi bệnh và phát triển khỏe mạnh. Nếu có thêm thắc mắc cần giải đáp hoặc nhu cầu thăm khám sức khỏe cho trẻ, cha mẹ vui lòng liên hệ tới Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ kịp thời.