1. HIV có lây qua vết xước nhỏ không? 

HIV có lây qua vết xước nhỏ không là câu hỏi khiến nhiều người lo lắng, đặc biệt khi vô tình tiếp xúc với máu hoặc dịch cơ thể của người khác trong sinh hoạt hàng ngày. Để trả lời chính xác, cần hiểu rõ cơ chế lây truyền của HIV và điều kiện cần thiết để virus xâm nhập vào cơ thể.

HIV không lây truyền dễ dàng qua tiếp xúc thông thường. Virus chỉ có thể lây khi có đủ lượng virus sống trong các dịch cơ thể như máu, tinh dịch, dịch âm đạo, dịch hậu môn hoặc sữa mẹ, và đi trực tiếp vào máu của người khác. Vì vậy, với vết xước nhỏ, nông, đã khô hoặc không chảy máu, nguy cơ lây nhiễm HIV gần như không đáng kể.

Trên thực tế, HIV không thể sống lâu ngoài môi trường. Khi máu hoặc dịch chứa virus tiếp xúc với không khí, virus sẽ nhanh chóng bị bất hoạt. Do đó, nếu vết xước nhỏ chỉ tiếp xúc thoáng qua với bề mặt, đồ vật, mồ hôi, nước bọt hoặc máu đã khô thì không có nguy cơ lây nhiễm HIV. Những tiếp xúc thường ngày như bắt tay, ôm, dùng chung đồ dùng sinh hoạt cũng không làm lây HIV.

HIV có lây qua vết xước nhỏ không còn phụ thuộc vào tính chất của vết xước 

Tuy nhiên, nguy cơ lây nhiễm có thể xảy ra trong một số trường hợp hiếm, khi hội tụ đủ các yếu tố: vết xước sâu, đang chảy máu, tiếp xúc trực tiếp và ngay lập tức với máu tươi hoặc dịch cơ thể chứa HIV của người nhiễm, và lượng virus đủ lớn. Ví dụ, tai nạn kim tiêm đâm xuyên da, tiếp xúc máu - máu qua vết thương hở sâu hoặc chăm sóc y tế không đảm bảo an toàn là những tình huống có nguy cơ cao hơn.

2. Cách phòng ngừa khả năng lây nhiễm HIV thông qua vết xước nhỏ 

Thực tế, nguy cơ lây nhiễm HIV qua vết xước nhỏ là rất thấp, tuy nhiên việc chủ động phòng ngừa đúng cách sẽ giúp bạn yên tâm và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Trước hết, khi da xuất hiện vết xước, trầy hoặc vết thương hở, dù nhỏ, bạn cần xử trí ngay. Hãy rửa sạch vết thương dưới vòi nước chảy, dùng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn phù hợp để loại bỏ vi khuẩn, virus có thể bám trên bề mặt da. Sau đó, che kín vết xước bằng băng cá nhân sạch, khô để hạn chế tiếp xúc trực tiếp với môi trường bên ngoài.

Bạn nên rửa sạch vết thương dưới vòi nước để hạn chế nguy cơ lây nhiễm 

Trong sinh hoạt và công việc hàng ngày, nên tránh tiếp xúc trực tiếp với máu hoặc dịch cơ thể của người khác, đặc biệt khi tay có vết xước. Nếu bắt buộc phải tiếp xúc (như sơ cứu, chăm sóc y tế), cần đeo găng tay y tế dùng một lần và tuân thủ các nguyên tắc an toàn sinh học. Tuyệt đối không dùng tay trần xử lý máu, kim tiêm hoặc vật sắc nhọn đã qua sử dụng.

Một biện pháp quan trọng khác là không dùng chung các vật dụng cá nhân có khả năng gây trầy xước hoặc dính máu như dao cạo râu, bấm móng tay, kim chích, bàn chải đánh răng. Những vật dụng này nếu dùng chung có thể tạo ra nguy cơ lây nhiễm trong trường hợp hiếm gặp.

Bên cạnh đó, mỗi người nên nâng cao kiến thức đúng về HIV để tránh hoang mang hoặc kỳ thị không cần thiết. HIV không lây qua tiếp xúc thông thường như bắt tay, ôm, dùng chung đồ ăn, nên việc hiểu đúng sẽ giúp bạn vừa phòng bệnh hiệu quả vừa ứng xử văn minh với cộng đồng.

3. Cần làm gì nếu nghi ngờ phơi nhiễm HIV? 

Trước hết, khi nghi ngờ phơi nhiễm với HIV, bạn cần giữ bình tĩnh và đánh giá lại tình huống một cách khách quan. HIV chỉ lây truyền qua một số con đường nhất định như quan hệ tình dục không an toàn, tiếp xúc trực tiếp với máu nhiễm virus qua vết thương hở sâu, dùng chung kim tiêm hoặc từ mẹ sang con. Những tiếp xúc thông thường như bắt tay, ôm, dùng chung đồ ăn, chạm vào vết xước nhỏ đã khô không được coi là phơi nhiễm nguy cơ.

Nếu có khả năng phơi nhiễm thực sự (ví dụ: kim tiêm đâm, máu tươi bắn vào vết thương hở hoặc niêm mạc), việc đầu tiên cần làm là xử trí tại chỗ ngay lập tức. Hãy rửa sạch vùng da bị phơi nhiễm dưới vòi nước chảy, dùng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn; không nặn, không chà xát mạnh vết thương để tránh làm tổn thương sâu hơn.

Sau đó, bạn cần đến cơ sở y tế càng sớm càng tốt, tốt nhất trong vòng 72 giờ sau phơi nhiễm, để được bác sĩ tư vấn và đánh giá nguy cơ. Trong những trường hợp cần thiết, bác sĩ có thể chỉ định điều trị dự phòng sau phơi nhiễm (PEP). Đây là biện pháp dùng thuốc kháng virus trong 28 ngày nhằm ngăn chặn HIV xâm nhập và nhân lên trong cơ thể. Việc dùng PEP càng sớm thì hiệu quả càng cao.

Người nghi ngờ phơi nhiễm HIV cần chủ động đến ngay cơ sở y tế để được đánh giá và tiến hành các bước xử trí 

Song song với đó, bạn sẽ được tư vấn và xét nghiệm HIV theo đúng mốc thời gian. Kết quả xét nghiệm ngay sau phơi nhiễm chỉ mang tính tham khảo, vì HIV cần một khoảng “thời gian cửa sổ” để có thể phát hiện. Do đó, bác sĩ thường hẹn xét nghiệm lại sau vài tuần hoặc vài tháng để có kết luận chính xác.

Tóm lại, HIV có lây qua vết xước nhỏ hay không còn phụ thuộc vào từng tình huống và tình trạng của vết xước. Vì vậy, thay vì quá lo lắng hay hoang mang, mỗi người cần hiểu đúng về con đường lây truyền HIV, chủ động chăm sóc và bảo vệ vết thương đúng cách, đồng thời đến cơ sở y tế để được tư vấn kịp thời nếu nghi ngờ có phơi nhiễm nguy cơ. Mọi nhu cầu cần tư vấn và thực hiện xét nghiệm HIV, bạn đọc vui lòng liên hệ tới MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ kịp thời.