1. Hội chứng đáp ứng viêm toàn thân là như thế nào?

Hội chứng đáp ứng viêm toàn thân (Systemic Inflammatory Response Syndrome - SIRS) là phản ứng viêm lan tỏa của cơ thể khi phải đối diện với các tác nhân gây hại. Trong nhiều trường hợp, đây là giai đoạn khởi đầu của các tình trạng nguy hiểm như nhiễm khuẩn huyết hoặc sốc nhiễm khuẩn.

Khi cơ thể bị tấn công bởi vi khuẩn, virus hoặc các tổn thương mô nghiêm trọng, hệ miễn dịch sẽ được kích hoạt để chống lại các tác nhân gây hại. Tuy nhiên, nếu phản ứng miễn dịch diễn ra quá mạnh hoặc mất kiểm soát, các chất gây viêm sẽ được giải phóng với số lượng lớn vào tuần hoàn máu. Điều này khiến tình trạng viêm lan rộng khắp cơ thể, làm tổn thương các cơ quan như tim, phổi, gan, thận và não.

Một người được xác định có hội chứng đáp ứng viêm toàn thân khi xuất hiện từ 2 tiêu chuẩn trở lên sau đây:

• Thân nhiệt trên 38 độ C hoặc dưới 36 độ C.
• Nhịp tim vượt ngưỡng 90 lần/phút.
• Nhịp thở trên 20 lần/phút hoặc nồng độ CO2 trong máu giảm.
• Tăng hoặc giảm bạch cầu bất thường.

Hội chứng đáp ứng viêm toàn thân khiến hệ miễn dịch phản ứng quá mức, gây viêm khắp cơ thể

2. Nguyên nhân gây nên và dấu hiệu dễ gặp ở hội chứng đáp ứng viêm toàn thân

Hội chứng đáp ứng viêm toàn thân có thể xuất hiện do nhiều nguyên nhân khác nhau và thường đi kèm các dấu hiệu sau:

2.1. Nguyên nhân

Các yếu tố sau được xem là thúc đẩy sự hình thành cơ chế viêm toàn thân: 

• Nhiễm trùng:

Các loại nhiễm trùng có thể gây SIRS bao gồm: viêm phổi, nhiễm trùng đường tiết niệu, viêm màng não, nhiễm trùng ổ bụng, nhiễm trùng huyết,... 

• Chấn thương nặng:

Những tổn thương nghiêm trọng như: tai nạn giao thông, đa chấn thương, gãy xương lớn, chấn thương sọ não,... đều có thể kích hoạt phản ứng viêm mạnh mẽ và dẫn đến hội chứng đáp ứng viêm toàn thân.

• Bỏng diện rộng:

Người bị bỏng nặng thường mất đi lớp hàng rào bảo vệ tự nhiên của da, khiến cơ thể dễ nhiễm trùng và kích hoạt phản ứng viêm toàn thân. Nguy cơ SIRS càng cao khi diện tích bỏng lớn hoặc có biến chứng nhiễm khuẩn.

• Viêm tụy cấp:

Viêm tụy cấp khiến cho các enzyme tụy được giải phóng bất thường và gây tổn thương nhiều cơ quan, kích thích phản ứng viêm trên diện rộng.

• Các yếu tố khác:

- Phẫu thuật lớn.

- Mất máu nghiêm trọng.

- Thiếu máu cục bộ mô.

- Phản ứng dị ứng nặng.

- Một số bệnh tự miễn.

2.2. Dấu hiệu 

Các dấu hiệu thường gặp ở hội chứng này là: 

• Sốt hoặc hạ thân nhiệt: 

Người bệnh sốt cao kéo dài, kèm cảm giác rét run và mệt mỏi. Một số trường hợp nặng có thể bị hạ thân nhiệt dưới 36 độ C – dấu hiệu cảnh báo tiên lượng xấu.

• Tim đập nhanh: 

Nhịp tim của người bệnh thường ở mức trên 90 lần/phút kèm theo tình trạng hồi hộp, đánh trống ngực hoặc khó chịu ở ngực.

• Thở nhanh và khó thở: 

Khi phản ứng viêm ảnh hưởng đến hệ hô hấp, người bệnh thường thở nhanh hơn bình thường. Trường hợp nặng có thể bị thở gấp, khó thở, giảm oxy máu.

• Mệt mỏi, lơ mơ: 

Do tình trạng viêm ảnh hưởng đến tuần hoàn và chức năng não bộ nên người bệnh sẽ bị mệt mỏi, giảm khả năng tập trung, lơ mơ, rối loạn ý thức. 

• Hạ huyết áp: 

Nếu hội chứng đáp ứng viêm toàn thân tiến triển nặng, người bệnh có thể bị tụt huyết áp, giảm tưới máu các cơ quan và dẫn đến sốc.

Khó thở, huyết áp thấp, hạ thân nhiệt là những dấu hiệu dễ gặp ở hội chứng đáp ứng viêm toàn thân

3. Hội chứng đáp ứng viêm toàn thân nguy hiểm mức độ nào?

Mặc dù ban đầu chỉ là phản ứng bảo vệ của cơ thể, nhưng khi mất kiểm soát, hội chứng đáp ứng viêm toàn thân có thể gây ra nhiều biến chứng nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng. 

Các biến chứng nghiêm trọng gồm:

• Tổn thương đa cơ quan: 

Phản ứng viêm kéo dài có thể làm suy giảm chức năng của hệ tim mạch, hô hấp, gan, thận, hệ thần kinh,...

• Nhiễm khuẩn huyết: 

Nếu SIRS liên quan đến nhiễm trùng, người bệnh có nguy cơ tiến triển thành nhiễm khuẩn huyết. Đây là tình trạng vi khuẩn và độc tố lan rộng trong máu, gây tổn thương toàn thân nghiêm trọng.

• sốc nhiễm khuẩn: 

Đây là biến chứng đặc biệt nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao. Người bệnh thường có biểu hiện như: hạ huyết áp trong thời gian dài, rối loạn ý thức, suy đa cơ quan,...

• Tăng nguy cơ tử vong: 

Nếu không được điều trị kịp thời, hội chứng đáp ứng viêm toàn thân có thể dẫn đến suy đa cơ quan và tử vong, đặc biệt ở người cao tuổi hoặc người có bệnh nền.

4. Phương pháp chẩn đoán và điều trị đối với hội chứng đáp ứng viêm toàn thân

Để xác định chính xác tình trạng bệnh và nguyên nhân gây viêm, đưa ra phác đồ điều trị hiệu quả, bác sĩ sẽ thực hiện các phương pháp sau:

4.1. Chẩn đoán

Bác sĩ sẽ tiến hành khám lâm sàng để đánh giá: thân nhiệt, nhịp tim, nhịp thở, huyết áp, tình trạng ý thức. Sau đó, người bệnh sẽ được chỉ định: 

• Xét nghiệm máu:

Các xét nghiệm thường được chỉ định gồm: công thức máu, CRP, Procalcitonin, khí máu động mạch, chức năng gan thận.

• Chẩn đoán hình ảnh:

Các kỹ thuật chẩn đoán hình ảnh thường được sử dụng để tìm nguyên nhân gây viêm như: chụp X-quang, siêu âm, chụp CT-Scanner, chụp MRI.

• Cấy vi sinh: 

Thường áp dụng khi có nghi ngờ nhiễm trùng, bác sĩ sẽ chỉ định cấy máu hoặc cấy dịch bệnh phẩm để xác định tác nhân gây bệnh.

4.2. Điều trị

Điều trị hội chứng đáp ứng viêm toàn thân cần được thực hiện càng sớm càng tốt nhằm kiểm soát phản ứng viêm, xử lý nguyên nhân gây bệnh và ngăn ngừa các biến chứng nguy hiểm. Tùy thuộc vào mức độ nghiêm trọng cũng như nguyên nhân khởi phát, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp cho từng bệnh nhân như: 

• Điều trị nguyên nhân gây bệnh:

Tùy vào nguyên nhân gây viêm toàn thân, người bệnh có thể được chỉ định:

- Sử dụng kháng sinh điều trị nhiễm khuẩn.

- Phẫu thuật xử lý ổ nhiễm trùng.

- Điều trị viêm tụy cấp.

- Chăm sóc bỏng chuyên sâu.

- Truyền máu nếu có mất máu nghiêm trọng.

• Hồi sức và hỗ trợ phục hồi chức năng cơ quan:

Trong các trường hợp nặng, người bệnh cần được thở oxy hoặc thở máy, truyền dịch tĩnh mạch, dùng thuốc vận mạch nâng chỉ số huyết áp hoặc lọc máu nếu có suy thận. Những biện pháp này giúp duy trì hoạt động của các cơ quan quan trọng trong thời gian điều trị.

Người bệnh mắc hội chứng đáp ứng viêm toàn thân thường cần được theo dõi liên tục tại cơ sở y tế. Bác sĩ sẽ đánh giá thường xuyên các chỉ số sinh tồn và chức năng cơ quan để có phương án điều chỉnh phác đồ điều trị kịp thời.

Bệnh nhân bị SIRS cần được theo dõi sức khỏe sát sao tại bệnh viện

Hội chứng đáp ứng viêm toàn thân là phản ứng viêm lan tỏa của cơ thể trước nhiều nguyên nhân khác nhau. Mặc dù đây là cơ chế bảo vệ tự nhiên, nhưng khi phản ứng viêm trở nên quá mức, người bệnh có thể đối mặt với các biến chứng nghiêm trọng như nhiễm khuẩn huyết, sốc nhiễm khuẩn và suy đa cơ quan. 

Nếu có bất cứ dấu hiệu nghi ngờ nào như đã đề cập ở trên, quý khách hàng có thể liên hệ ngay Hotline 1900 56 56 56 của Hệ thống Y tế MEDLATEC để được hỗ trợ nhanh chóng.