Phát hiện huyết động mạch chi dưới cấp tính phải điều trị từ dấu hiệu không nghĩ tới

Phòng khám Đa khoa MEDLATEC Gò Vấp (Hạnh Thông) vừa tiếp nhận một phụ nữ, 65 tuổi đến khám vì đau cẳng chân phải.

Ban đầu, bệnh nhân nghĩ đau khớp do tuổi tác. Tuy nhiên, quá trình hỏi bệnh và thăm khám, với kỹ thuật siêu âm doppler mạch máu, bác sĩ ghi nhận chi dưới phải của bệnh nhân: tắc hoàn toàn động mạch khoeo, động mạch chày trước và động mạch chày sau do huyết khối.

Kết quả siêu âm doppler phát hiện tắc mạch khoeo, động mạch chày trước, động mạch chày sau do huyết khối động mạch chi dưới phải

Ngoài ra, bệnh được khám sức khỏe tổng quát, chụp MSCT phổi liều thấp và thực hiện các xét nghiệm chuyên sâu đánh giá về tình trạng đông máu.

Kết quả ghi nhận bất thường về đông máu và một số bệnh lý phối hợp (tổn thương xơ vữa vôi hóa mạch vành, động mạch chủ, tổn thương van tim…). Bệnh nhân được chụp MSCT động mạch chi dưới có tiêm thuốc cản quang (tại bệnh viện tuyến trên), kết quả ghi nhận huyết khối cấp tính gây tắc không hoàn toàn động mạch chậu chung và tắc hoàn toàn động mạch chậu ngoài phải, hạ lưu có tuần hoàn bàng hệ và tắc hoàn toàn động mạch khoeo, động mạch chày trước và động mạch chày sau do huyết khối.

Do được phát hiện sớm, điều trị kịp thời, bệnh nhân tránh được các biến chứng: thiếu máu cục bộ cấp tính gây đau dữ dội, dị cảm, liệt chi, hoại tử mô (thường ở bàn/ngón chân) buộc phải cắt cụt chi và các biến chứng toàn thân đe dọa tính mạng như suy đa tạng hoặc nhiễm trùng huyết.

Tắc động mạch chi dưới nguy hiểm như thế nào?

BSCKI. Bùi Thị Cẩm Bình - Chuyên ngành Nội - chuyên khoa Nội Tim mạch, Phụ trách chuyên môn Phòng khám Đa khoa MEDLATEC Gò Vấp tư vấn cho bệnh nhân

Theo BSCKI. Bùi Thị Cẩm Bình - Chuyên ngành Nội - chuyên khoa Nội Tim mạch, Phụ trách chuyên môn Phòng khám Đa khoa MEDLATEC Gò Vấp cho biết: Tắc động mạch chi dưới là tình trạng lòng động mạch bị bít tắc bởi cục máu đông hoặc mảng xơ vữa, làm giảm hoặc ngừng cấp máu nuôi chi. Bệnh diễn tiến qua nhiều giai đoạn:

• Giai đoạn 1: Tắc nghẽn nhẹ

Người bệnh có thể chưa có triệu chứng rõ ràng hoặc chỉ đau nhẹ khi vận động.

• Giai đoạn 2: Thiếu máu cục bộ

Xuất hiện đau cách hồi, lạnh chân, tê bì, giảm khả năng vận động.

• Giai đoạn 3: Hoại tử mô

Chi tím tái, loét, hoại tử. Nếu không điều trị kịp thời có thể phải cắt cụt chi.

Cách phân biệt tắc động mạch cấp và mạn tính

• Tắc động mạch cấp tính: Bệnh khởi phát đột ngột trong vài giờ đến vài ngày với các dấu hiệu điển hình “6P”:

- Pain (Đau đớn): Triệu chứng xuất hiện đầu tiên, đau dữ dội, đột ngột, đau liên tục ở cẳng/bàn chân.

- Pallor (Da nhợt nhạt): Chân mất máu nuôi nên trở nên tái nhợt hoặc trắng bệch, đôi khi nổi vân tím.

- Paresthesia (Dị cảm): Cảm giác tê bì, châm chích (như kiến bò) hoặc giảm/mất cảm giác ở bàn và các ngón chân.

- Poikilothermia (Lạnh chi): Chân bị tắc mất nguồn máu ấm từ cơ thể nên lạnh hơn rõ rệt so với bên chân lành.

- Pulselessness (Mất mạch): không thể bắt được mạch ở các vị trí phía dưới chỗ tắc (ví dụ: mạch mu chân, mạch chày sau, mạch khoeo).

- Paralysis (Liệt chi): Chân bị yếu, giảm khả năng cử động hoặc liệt hoàn toàn các ngón chân, bàn chân.

•  Tắc động mạch mạn tính: Bệnh tiến triển âm thầm trong nhiều tháng đến nhiều năm với các triệu chứng thường gặp như: đau cách hồi khi đi bộ, da chân lạnh, mỏng, vết loét lâu lành, giảm mạch ngoại vi.

Nguyên nhân chủ yếu do: Xơ vữa động mạch, đái tháo đường, bệnh động mạch ngoại biên, bệnh Buerger.

Khi nào cần đi khám tắc động mạch chi dưới?

Theo BSCKI. Bùi Thị Cẩm Bình, khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường kéo dài, người dân cần chủ động thăm khám sớm để được phát hiện và xử trí kịp thời các bệnh lý mạch máu nguy hiểm. Thông thường các dấu hiệu xuất hiện sớm cần đi khám, gồm:

Người dân nên đi khám tắc động mạch chi dưới nếu có dấu hiệu chuột rút chân kéo dài. Ảnh minh họa, nguồn Internet

• Đau chân khi đi bộ, giảm khi nghỉ
• Chuột rút kéo dài
• Chân lạnh bất thường
• Tê bì hoặc mất cảm giác
• Da chân tím tái
• Vết loét lâu lành
• Mạch chân yếu hoặc mất mạch.

Đặc biệt, bác sĩ lưu ý, người có bệnh nền như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc lá lâu năm cần tầm soát bệnh lý mạch máu định kỳ để phát hiện sớm nguy cơ tắc động mạch chi dưới.

Những nguyên tắc quan trọng trong thăm khám, điều trị tắc động mạch chi

Tắc động mạch chi cấp tính là tình trạng nguy hiểm, có thể dẫn đến hoại tử chi chỉ trong vài giờ đến vài ngày nếu không được xử trí kịp thời.

Bác sĩ Bình khuyến cáo, người dân không nên chủ quan với triệu chứng đau chân kéo dài, đặc biệt khi kèm lạnh chân, tê bì hoặc đau tăng khi vận động, bởi đây có thể là dấu hiệu cảnh báo bệnh lý mạch máu nguy hiểm.

Chụp CT mạch máu xác định chính xác kích thước, vị trí cục huyết khối trong chẩn đoán tắc động mạch chi

Để chẩn đoán tắc động mạch chi, bên cạnh thăm khám lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định người bệnh thực hiện một trong các phương pháp chẩn đoán hình ảnh như:

• siêu âm doppler mạch máu: Đây là phương pháp đầu tay và không xâm lấn. Giúp kiểm tra trực tiếp dòng chảy của máu và phát hiện các cục máu đông làm lấp đầy lòng động mạch.
• Chụp cắt lớp vi tính (CT) mạch máu: Là công cụ quan trọng để dựng hình cây mạch máu, xác định chính xác kích thước, vị trí cục huyết khối cũng như mức độ tưới máu tới cẳng chân, bàn chân.
• Chụp động mạch số xóa nền (DSA): Là “tiêu chuẩn vàng” kép vừa giúp chẩn đoán chính xác vị trí, kích thước cục máu đông, vừa đóng vai trò là kỹ thuật can thiệp điều trị khẩn cấp để khơi thông dòng máu mà không cần phẫu thuật mở.
• Xét nghiệm máu: Các xét nghiệm máu cơ bản (công thức máu, đông máu toàn bộ, D-dimer, men tim, chức năng gan, thận) cũng được chỉ định để tìm nguyên nhân, hoặc các yếu tố rối loạn đông máu mang tính chất di truyền (khi ghi nhận có huyết khối mạch máu) để đánh giá nguy cơ và chuẩn bị cho các can thiệp tiếp theo.

Về nguyên tắc điều trị tắc động mạch chi gồm: Chống đông sớm, kiểm soát các yếu tố nguy cơ tim mạch, tái thông mạch máu, bảo tồn chi, giảm nguy cơ tử vong và tái phát huyết khối. Tuy nhiên, tùy theo mức độ tắc nghẽn động mạch, thời gian khởi phát triệu chứng và nguy cơ thiếu máu chi, bác sĩ sẽ xây dựng phác đồ điều trị phù hợp nhằm tái thông mạch máu, bảo tồn chi và ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm cho người bệnh.

Sở hữu nền tảng hơn 30 năm kinh nghiệm, Hệ thống Y tế MEDLATEC có thế mạnh vượt trội về quy tụ đội ngũ chuyên gia, bác sĩ đa chuyên gia đầu ngành, giàu kinh nghiệm cùng hệ thống xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh hiện đại như siêu âm Doppler mạch máu, CT, MRI… Vì vậy, mỗi năm có 5 triệu khách hàng tin tưởng, hài lòng lựa chọn MEDLATEC là địa chỉ khám chữa chính xác, tin cậy bệnh lý đa chuyên khoa, trong đó có bệnh lý tim mạch nguy hiểm.

Mọi thông tin tìm hiểu, đăng ký khám chữa bệnh tại Hệ thống Y tế MEDLATEC cũng như tại Phòng khám Đa khoa MEDLATEC Gò Vấp, người dân vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56.