1. Dấu hiệu thủy đậu ở trẻ em tiến triển qua từng giai đoạn bệnh

Thủy đậu là bệnh do virus Varicella Zoster gây ra, có khả năng lây lan rất nhanh qua giọt bắn từ đường hô hấp của người bệnh hoặc tiếp xúc với dịch từ nốt phỏng nước, dùng chung đồ dùng cá nhân với bệnh nhân.

Trẻ em có hệ miễn dịch chưa hoàn thiện nên dễ bị thủy đậu. Bệnh lý này ở trẻ thường diễn tiến theo nhiều giai đoạn. Ở mỗi giai đoạn, trẻ sẽ có những biểu hiện khác nhau. Nhận biết dấu hiệu thủy đậu ở trẻ em theo từng giai đoạn sẽ giúp cha mẹ biết cách chăm sóc đúng, giảm thiểu biến chứng và nguy cơ để lại sẹo xấu.

1.1. Giai đoạn ủ bệnh

Giai đoạn ủ bệnh thường kéo dài khoảng 10 - 21 ngày sau khi trẻ tiếp xúc với virus. Trong thời gian này trẻ gần như không có triệu chứng đặc biệt, vẫn ăn uống, sinh hoạt bình thường nên cha mẹ khó phát hiện bệnh.

Hình ảnh mô phỏng một số dấu hiệu thủy đậu ở trẻ em

1.2. Giai đoạn khởi phát 

Đây là giai đoạn đầu tiên bệnh bắt đầu biểu hiện ra bên ngoài, thường kéo dài khoảng 1 - 2 ngày. Cha mẹ có thể nhận diện dấu hiệu thủy đậu ở trẻ em trong giai đoạn này qua các hiện tượng sau:

• Sốt nhẹ hoặc sốt vừa 37.5 - 38.5 độ C.
• Mệt mỏi, uể oải, ít chơi.
• Chán ăn, bỏ bú.
• Đau đầu, đau cơ.
• Đau họng, nghẹt mũi mức độ nhẹ.
• Quấy khóc, khó chịu.

Ở giai đoạn này, nhiều cha mẹ dễ nhầm thủy đậu với cúm thông thường nên không phát hiện sớm.

1.3. Giai đoạn toàn phát

Sau giai đoạn sốt, các dấu hiệu thủy đậu ở trẻ em bắt đầu bước vào giai đoạn bùng phát mạnh:

• Xuất hiện các nốt đỏ nhỏ nằm rải rác trên da. Ban thường nổi trước ở mặt, da đầu, ngực, lưng, sau đó lan ra tay, chân và toàn thân khiến trẻ ngứa nhiều.
• Sau khoảng vài giờ đến 1 ngày, các nốt đỏ nhanh chóng phát triển thành mụn nước chứa dịch trong rồi đục dần. Mụn mọc trên nền da đỏ nổi ngày càng nhiều.
• Trẻ ngứa dữ dội, dễ gãi làm vỡ mụn.

Điểm đặc trưng của thủy đậu là trên da trẻ có thể cùng lúc xuất hiện: Ban đỏ, mụn nước mới nổi, mụn nước đã vỡ và mụn đã đóng vảy.

1.4. Giai đoạn hồi phục

Sau khoảng 3 - 5 ngày, mụn nước dần khô lại rồi đóng vảy. Dấu hiệu thủy đậu ở trẻ em giai đoạn này thường là sự xẹp xuống của nốt mụn nước, da bắt đầu khô và tạo vảy nâu. Sau khoảng 7 - 14 ngày, vảy bong dần, trẻ giảm ngứa, giảm sốt, ăn uống khá hơn.

Nếu chăm sóc đúng cách, các vết vảy bong ra sẽ không để lại sẹo. Tuy nhiên, nếu trẻ gãi mạnh làm trầy xước hoặc nhiễm trùng, nguy cơ sẹo lõm sẽ cao.

2. Phân biệt dấu hiệu thủy đậu với một số bệnh lý phát ban khác ở trẻ

Nhiều phụ huynh nhầm lẫn dấu hiệu thủy đậu ở trẻ em với sởi, tay chân miệng hoặc dị ứng da. Để tránh nhầm lẫn, cha mẹ có thể phân biệt dựa trên một số đặc điểm sau:

• Phân biệt với sởi:

Sởi gây sốt cao liên tục. Ban sởi là dạng dát đỏ, không có mụn nước. Trẻ bị sởi 

thường ho nhiều, chảy mũi, mắt đỏ. Trong khi đó, thủy đậu ở trẻ em có đặc trưng là mụn nước và ngứa nhiều.

• Phân biệt với tay chân miệng:

Tay chân miệng thường có bóng nước ở lòng bàn tay, bàn chân và miệng. Thủy đậu nổi ban và mụn phỏng nước trên mặt da khắp cơ thể, kể cả vùng da đầu.

• Phân biệt với dị ứng da:

Dị ứng thường không sốt và ban đỏ cũng không chuyển thành mụn nước chứa dịch bên trong như mụn nước của thủy đậu.

Cha mẹ cần lưu tâm để tránh nhầm lẫn thủy đậu với một số bệnh lý về da khác

3. Cha mẹ cần xử trí thế nào khi phát hiện dấu hiệu thủy đậu ở trẻ em?

Ngay khi nhận thấy dấu hiệu thủy đậu ở trẻ em, cha mẹ cần bình tĩnh xử trí đúng cách để tránh bệnh tiến triển nặng và giảm nguy cơ lây lan:

3.1. Cho trẻ nghỉ học để hạn chế lây nhiễm

Thủy đậu lây rất nhanh, đặc biệt trong môi trường lớp học. Vì vậy khi nghi ngờ trẻ có dấu hiệu thủy đậu, cha mẹ nên cho con nghỉ học ngay, hạn chế tiếp xúc với người khác và trẻ khác để tránh lây nhiễm. Thời gian cách ly nên kéo dài đến khi tất cả mụn nước khô và đóng vảy hoàn toàn.

3.2. Theo dõi thân nhiệt và hạ sốt đúng cách

Cha mẹ cần thường xuyên kiểm tra thân nhiệt của con. Nếu trẻ sốt từ 38.5 độ C trở lên, hãy: 

• Lau mát bằng nước ấm.
• Cho trẻ uống nhiều nước.
• Dùng thuốc hạ sốt thông thường, theo liều cân nặng được khuyến nghị, không tự ý dùng aspirin cho trẻ vì có thể gây biến chứng nguy hiểm.

3.3. Chăm sóc da để tránh sẹo và nhiễm trùng

Hàng ngày, cha mẹ nên tắm nhanh cho trẻ bằng nước sạch ấm sau đó lau khô bằng khăn mềm, tránh chà xát lên da. Trẻ cần được mặc quần áo rộng, thoáng và cắt gọn móng tay để hạn chế gãi làm tổn thương da, dễ để lại sẹo xấu.

Khi trẻ ngứa nhiều, cha mẹ có thể dùng khăn mát chườm nhẹ lên da và tham khảo ý kiến bác sĩ về việc dùng thuốc chống ngứa phù hợp. Tuyệt đối không tự ý bôi các loại lá cây hay bất cứ loại thuốc nào không được bác sĩ chỉ định cho trẻ vì có thể gây nhiễm trùng nặng.

3.4. Vệ sinh không gian sống và đồ dùng cá nhân

Khi trẻ bị thủy đậu, cha mẹ hãy vệ sinh sạch môi trường sống để giảm nguy cơ lây lan bằng cách:

• Giặt chăn gối, quần áo bằng nước nóng và phơi khô dưới ánh nắng.
• Khử khuẩn đồ chơi, tay nắm cửa.
• Mở cửa thông thoáng phòng, tránh ẩm mốc.

Đảm bảo tốt khâu vệ sinh cá nhân của trẻ giúp giảm thiểu nguy cơ nhiễm trùng 

3.5. Chế độ ăn uống hỗ trợ trẻ nhanh hồi phục

Để tăng cường đề kháng, giúp trẻ nhanh phục hồi sức khỏe, cha mẹ hãy cho con ăn:

• Cháo, súp, thức ăn mềm.
• Rau xanh, trái cây giàu vitamin C.
• Sữa và các thực phẩm giàu kẽm.

Nếu trẻ bị loét miệng, nên tránh cho con ăn đồ chiên xào, thực phẩm cay nóng, thức ăn quá mặn,...

3.6. Đưa trẻ thăm khám chuyên khoa

Cha mẹ nên đưa trẻ tới cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám sớm nếu con có các tình trạng:

• Sốt cao kéo dài trên 39 độ C.
• Bỏ ăn hoàn toàn, có dấu hiệu bị mất nước.
• Mụn nước lan dày đặc, có dấu hiệu mưng mủ.
• Trẻ ho nhiều, thở nhanh, khó thở.
• Trẻ lơ mơ, co giật, Đau đầu dữ dội.
• Trẻ dưới 12 tháng tuổi.
• Trẻ có bệnh nền: hen suyễn, suy giảm miễn dịch,...

Nhận biết sớm dấu hiệu thủy đậu ở trẻ em sẽ giúp trẻ được can thiệp đúng cách ngay từ đầu. Nhờ đó, nguy cơ xảy ra biến chứng được giảm thiểu, sau thủy đậu, tình trạng sẹo xấu trên da của trẻ cũng được hạn chế.

Trường hợp nghi ngờ trẻ có dấu hiệu thủy đậu nhưng chưa biết làm sao để chẩn đoán và điều trị đúng cách, cha mẹ có thể liên hệ đặt lịch khám cho con cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56.