Rotavirus - bệnh tiêu chảy gây tử vong hàng đầu ở trẻ | Medlatec

Rotavirus - bệnh tiêu chảy gây tử vong hàng đầu ở trẻ

Ngày 12/01/2015 Tiến sĩ, bác sĩ Nguyễn Thị Việt Hà Bệnh viện Nhi trung ương

Nhiễm rotavirus gây tử vong gần nửa triệu trẻ dưới 5 tuổi trên thế giới. Lý do khiến trẻ dễ chết khi bị tiêu chảy là mất nước, điện giải và suy dinh dưỡng.



Rotavirus là nguyên nhân hàng đầu gây tiêu chảy nặng, nhập viện thậm chí tử vong ở trẻ nhỏ trên toàn cầu cũng như ở Việt Nam. Trẻ bị tiêu chảy cấp do Rotavirus có tỷ lệ nhập viện cao gấp ba lần so với tiêu chảy do nguyên nhân khác. Tại Việt Nam, 55% trường hợp tiêu chảy cấp nhập viện ở trẻ nhỏ là do Rotavirus.


Tiêu chảy cấp là một bệnh rất phổ biến, đứng hàng thứ hai sau nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính ở trẻ em, là bệnh có tỷ lệ mắc và tử vong cao.



Ảnh minh họa: O5.com.


Nguyên nhân chính gây tử vong khi trẻ bị tiêu chảy là mất nước và điện giải, tiếp theo là suy dinh dưỡng. Suy dinh dưỡng và tiêu chảy tạo thành một vòng xoắn bệnh lý: tiêu chảy dẫn đến suy dinh dưỡng và khi trẻ bị suy dinh dưỡng lại có nguy cơ bị tiêu chảy cao, gây ảnh hưởng lớn đến sự tăng trưởng của trẻ và là gánh nặng về kinh tế đối với gia đình và xã hội.


- Nguồn bệnh: Người và một số động vật như bò, cừu, khỉ, chó... có thể là ổ chứa virus. Virus rota có thể gây bệnh trên động vật như khỉ, trâu, bò, cừu, ngựa, chuột, chó, mèo, thỏ... chưa trưởng thành và có thể từ đó lây bệnh cho người. Rota virus ở động vật có thể lây truyền trực tiếp sang người hoặc tái tổ hợp với các chủng rota gây bệnh trên người.


- Lứa tuổi hay mắc bệnh: Nhóm trẻ từ 6 tháng đến 36 tháng. Nhiễm rota virus có thể gặp ở trẻ sơ sinh và người lớn nhưng thường không có triệu chứng.


Ở Việt Nam có sự khác biệt về mùa mắc tiêu chảy do rotavirus giữa 2 miền Nam Bắc. Tỷ lệ mắc tiêu chảy do virus rota tăng cao vào mùa đông xuân ở miền Bắc, cao nhất từ tháng 9 đến 11 trong khi đó ở miền Nam bệnh không phụ thuộc theo mùa.


- Đường lây truyền: Virus rota chủ yếu lây truyền qua đường phân - miệng, ngoài ra virus có thể lây qua đường hô hấp. Virus rota có thể lây ngoài cộng đồng hoặc lây chéo trong bệnh viện.


- Miễn dịch của cơ thể với Rotavirus: Trẻ dưới 3 tháng ít bị bệnh vì có sẵn kháng thể của mẹ truyền cho. Các loại kháng thể đóng vai trò quan trọng trong bảo vệ gồm: 


+ Kháng thể tiết IgA: Có trong sữa mẹ và có thể tồn tại đến 24 tháng, do đó trẻ bú sữa mẹ có thể được bảo vệ trước sự tấn công của rotavirus. IgA tiết ở niêm mạc ruột non có vai trò chính bảo vệ chống nhiễm virus rota.


+ Kháng thể dịch thể IgM: Xuất hiện sớm trong máu, đạt nồng độ cao nhất trong giai đoạn cấp tính và giảm dần sau 10 ngày. IgG đạt nồng độ thấp trong giai đoạn cấp và tăng cao trong giai đoạn hồi phục.


Các yếu tố nguy cơ:


- Trẻ bú bình không đảm bảo vệ sinh, nguy cơ tiêu chảy cao gấp nhiều lần so với trẻ bú mẹ hoàn toàn hoặc không bú bình.


- Ăn bổ sung không đúng cách: Cho trẻ ăn thức ăn nấu để lâu ở nhiệt độ phòng, thức ăn bị ô nhiễm trước và sau khi chế biến.


- Nước uống không sạch (không đun sôi hoặc để lâu) hoặc nguồn nước sinh hoạt bị ô nhiễm.


- Dụng cụ, tay người chế biến thức ăn bị nhiễm bệnh.


- Xử lý chất thải đã nhiễm bệnh không đúng cách, quan niệm phân trẻ em không bẩn như phân người lớn.


- Không có thói quen rửa tay sau khi đi vệ sinh, trước khi chế biến thức ăn, trước khi cho trẻ ăn…


Triệu chứng lâm sàng:

Rotavirus gây viêm dạ dày ruột rất đặc trưng bởi sự xuất hiện đột ngột của các triệu chứng tiêu chảy phân nước, sốt và nôn. Triệu chứng thường xuất hiện sau giai đoạn ủ bệnh 2-3 ngày và kéo dài khoảng 5-7 ngày. Mức độ nghiêm trọng của bệnh có thể từ không triệu chứng đến tiêu chảy mất nước nặng, thậm chí dẫn đến tử vong. Nôn và đi ngoài phân tóe nước là 2 đặc điểm lâm sàng thường gặp trong viêm dạ dày ruột cấp do rotavirus mà ít thấy trong các căn nguyên khác. Thông thường trẻ khởi phát bệnh với triệu chứng nôn và sốt sau đó là tiêu chảy tóe nước nhiều lần trong ngày, có thể kéo dài đến 10 ngày. Phân thường không có nhày máu. Hầu hết những trẻ phải nhập viện vì tiêu chảy do rotavirus có cả 3 triệu chứng tiêu chảy, nôn và sốt.

Sốt là biểu hiện khá phổ biến của trẻ nhiễm Rotavirus. Kết quả từ các nghiên cứu trong nước và trên thế giới cho thấy hầu như tất cả các bệnh nhân tiêu chảy cấp do Rotavirus có sốt trong đó gần 50% các trường hợp có biểu hiện sốt nhẹ dưới 38,5 độ C. Các triệu chứng thường gặp khác như nôn (100%), biếng ăn (97,67%), khó chịu (90,7%). Tiêu chảy cấp do Rotavirus là nguyên nhân gây mất nước đứng hàng thứ 2 sau bệnh tả, do số lần tiêu chảy trong ngày thường 10-20 lần, một số trường hợp trẻ có thể đi ngoài trên 20 lần/ngày.

Khi mắc tiêu chảy có thể gây ảnh hưởng đến tình trạng toàn thân của trẻ như suy dinh dưỡng và các biểu hiện khác. Vì vậy trẻ cần được đánh giá các biểu hiện sau:

- Tình trạng dinh dưỡng và thiếu các yếu tố vi lượng.

- Sốt và các biểu hiện nhiễm khuẩn kèm theo.

- Nhiễm toan chuyển hóa: thở mạnh, sâu, môi đỏ.

- Thiếu Kali: Trướng bụng, liệt ruột cơ năng, loạn nhịp tim, nhược cơ toàn thân.

- Mức độ mất nước: Căn cứ vào các dấu hiệu mất nước để phân loại mất nước cho trẻ bị tiêu chảy. Để đánh giá mức độ mất nước của trẻ cần:

+ Quan sát toàn trạng trẻ: Tỉnh táo bình thường khi chưa có mất nước, vật vã kích thích khi có mất nước hoặc mệt lả li bì khi mất nước nặng.

+ Khát nước: Cho trẻ uống nước bằng cốc hoặc thìa để đánh giá mức độ khát của trẻ. Trẻ uống bình thường nhưng không thích lắm hoặc từ chối uống là trẻ chưa có biểu hiện mất nước. Trẻ khát nước uống một cách háo hức, vồ lấy cốc hoặc thìa để uống hoặc khóc khi ngừng cho trẻ uống là trẻ có biểu hiện mất nước vừa. Trẻ có thể không uống hoặc uống kém do li bì là trẻ mất nước nặng.

+ Đánh giá độ chun giãn của da trẻ bằng cách véo da của trẻ ở vùng bụng theo chiều dọc cơ thể rồi bỏ tay. Bình thường nếp véo da mất nhanh, khi trẻ bị mất nước mức độ vừa nếp véo da sẽ mất chậm (dưới 2 giây) hoặc rất chậm (trên 2 giây) khi mất nước nặng.

+ Mắt trẻ có trũng hơn bình thường không.

+ Quan sát xem trẻ khóc có nước mắt không. Khi trẻ khóc to mà không có nước mắt là trẻ đã bị mất nước mức độ trung bình.

+ Quan sát miệng lưỡi của trẻ xem có khô không. Miệng lưỡi khô khi trẻ có biểu hiện mất nước.

+ Thóp của trẻ có trũng hơn bình thường không (với những trẻ còn thóp).

Nguồn: vnexpress.net

Đăng ký khám, tư vấn

Tại sao nên chọn bệnh viện đa khoa MEDLATEC

Bệnh viện đa khoa nhiều năm kinh nghiệm.
Đội ngũ giáo sư, bác sĩ đầu ngành
Đội ngũ giáo sư, bác sĩ đầu ngành
Cơ sở vật chất hiện đại
Áp dụng thanh toán bảo hiểm y tế lên tới 100%
Quy trình khám chữa bệnh nhanh chóng
Chi phí khám chữa bệnh hợp lý.

Tin cùng chuyên mục

Cha mẹ nên biết: trẻ bị sốt phát ban kiêng gì?

Cha mẹ nên biết: trẻ bị sốt phát ban kiêng gì?

Khi trẻ bị sốt phát ban người thì bảo kiêng gió, kiêng nước người thì lại bảo không cần phải kiêng. Lần đầu trải qua tình huống này, cha mẹ chắc hẳn bạn sẽ khó tránh khỏi tâm lý băn khoăn, không biết nên làm gì mới đúng. Vậy sốt phát ban kiêng gì thì mới giúp bé nhanh khỏi?
Ngày 29/07/2020
Trẻ bị tưa lưỡi có nguyên nhân do đâu và cách phòng ngừa hiệu quả

Trẻ bị tưa lưỡi có nguyên nhân do đâu và cách phòng ngừa hiệu quả

Trẻ bị tưa lưỡi là tình trạng khá thường gặp, có thể do cặn sữa khi bú, uống không được vệ sinh sạch hoặc các bệnh lý làm suy giảm hệ miễn dịch. Vậy tưa lưỡi ở trẻ sơ sinh, trẻ nhỏ có nguy hiểm không? Làm sao để loại bỏ tưa lưỡi? 
Ngày 14/07/2020
Những điều cần biết về bệnh chàm sữa ở trẻ em

Những điều cần biết về bệnh chàm sữa ở trẻ em

Chàm sữa là bệnh lý gây tổn thương da thường gặp ở trẻ sơ sinh. Bệnh rất khó để điều trị dứt điểm bởi sau khi điều trị vẫn có thể tái phát. Vậy nguyên nhân gây ra bệnh là gì và nên làm thế nào khi trẻ bị chàm sữa? 
Ngày 14/07/2020
Nhận biết các dấu hiệu bệnh tay chân miệng ở trẻ em sớm

Nhận biết các dấu hiệu bệnh tay chân miệng ở trẻ em sớm

Nắng nóng là một trong những điều kiện thời tiết thuận lợi cho dịch bệnh ở trẻ em bùng phát. Tay chân miệng là một trong những căn bệnh ở trẻ nhỏ dễ mắc phải vào thời điểm này. Vậy dấu hiệu bệnh tay chân miệng là gì? Những triệu chứng phổ biến cũng như mức độ nguy hiểm ra sao?
Ngày 14/07/2020
hotline 1900 5656561900 565656