1. Tắc tia sữa là gì?

Tắc tia sữa là tình trạng sữa mẹ bị ứ đọng bên trong các ống dẫn sữa khiến sữa không thể thoát ra ngoài hoặc chỉ tiết ra rất ít. Tình trạng này thường xuất hiện trong giai đoạn cho con bú, gây ra đau đớn, khó chịu cho người mẹ và ảnh hưởng đến quá trình nuôi con bằng sữa mẹ nếu không được xử trí kịp thời.

Nguyên nhân gây tắc tia sữa chủ yếu do: 

• Bé bú không hết sữa trong mỗi cữ bú.
• Mẹ bỏ cữ cho bú hoặc giãn cữ bú quá lâu.
• Mặc áo ngực quá chật khiến ống dẫn sữa bị chèn ép trong thời gian dài.
• Tư thế cho con bú không đúng.
• Mẹ bị căng thẳng, mất ngủ trong thời gian dài.
• Tuyến sữa sản xuất quá nhiều khiến sữa bị ứ đọng.

Khi bị tắc tia sữa, mẹ sẽ thấy bầu ngực căng tức, đau nhức, có cục cứng trong ngực, sữa chảy ít hoặc không chảy khi bé bú, đầu ti đau. Nặng hơn, da vùng ngực có thể đỏ, nóng, hoặc có biểu hiện sốt nhẹ đến sốt cao.

Nếu không được xử lý sớm, tắc tia sữa có thể gây viêm tuyến vú, áp xe vú, lâu dài sẽ làm giảm nghiêm trọng lượng sữa mẹ.

Tắc tia sữa khiến mẹ đau ngực, ít sữa cho con bú

2. Có nên sử dụng thuốc tắc tia sữa hay không? 

Thuốc tắc tia sữa là thuật ngữ được dùng để chỉ các loại thuốc hoặc sản phẩm có tác dụng hỗ trợ giảm viêm, giảm đau, cải thiện lưu thông sữa hoặc hỗ trợ làm mềm các khối sữa ứ đọng trong tuyến vú, tăng khả năng lưu thông dòng sữa trong trường hợp bị tắc tia sữa.

Trên thị trường có nhiều dạng sản phẩm khác nhau như thuốc uống, thuốc đông y, thực phẩm bảo vệ sức khỏe hoặc các bài thuốc dân gian được quảng cáo có tác dụng thông tia sữa. Để hiểu rõ có nên sử dụng thuốc tắc tia sữa hay không, mẹ cần lưu ý:

2.1. Trường hợp chưa cần dùng thuốc

Không phải mọi trường hợp tắc tia sữa đều cần dùng đến thuốc. Việc sử dụng thuốc nên được cân nhắc dựa trên mức độ nghiêm trọng của tình trạng tắc nghẽn và chỉ định từ bác sĩ.

Hầu hết trường hợp tắc tia sữa nhẹ, mới xuất hiện trong vòng 24 - 48 giờ có thể cải thiện bằng các biện pháp chăm sóc tại nhà sẽ được đề cập ở nội dung bên dưới. Nhiều trường hợp sau khi áp dụng các biện pháp này có thể thông tia sữa hoàn toàn mà không cần dùng bất kỳ loại thuốc nào.

2.2. Trường hợp có thể được cân nhắc dùng thuốc

Bác sĩ có thể cân nhắc về việc dùng thuốc tắc tia sữa khi:

• Tắc tia sữa kéo dài nhiều ngày.
• Đau nhiều ảnh hưởng sinh hoạt và việc cho con bú.
• Có dấu hiệu viêm tuyến vú.
• Sốt cao hoặc toàn thân như mệt mỏi, ớn lạnh.
• Vùng ngực sưng đỏ.
• Nguy cơ nhiễm trùng.

Tùy từng trường hợp, bác sĩ có thể chỉ định thuốc giảm đau, thuốc chống viêm hoặc kháng sinh nếu xác định có tình trạng nhiễm khuẩn: 

• Thuốc giảm đau và kháng viêm: giúp giảm cảm giác đau tức bầu ngực, hỗ trợ kiểm soát phản ứng viêm. Nhóm thuốc này thường được sử dụng ngắn ngày theo chỉ định của bác sĩ.
• Thuốc kháng sinh: chỉ được sử dụng khi tắc tia sữa được theo dõi hoặc chẩn đoán viêm tuyến vú do nhiễm khuẩn. Thuốc kháng sinh cần được dùng đúng liều và thời gian điều trị để tránh kháng thuốc.
• Một số sản phẩm hỗ trợ chứa thành phần thảo dược: hiệu quả khác nhau tùy thuộc vào nguyên nhân gây tắc tia sữa, mức độ triệu chứng và cơ địa mỗi người. Mẹ nên chọn sản phẩm có nguồn gốc rõ ràng và có sự tư vấn của bác sĩ trước khi sử dụng.

Không phải mọi trường hợp tắc tia sữa đều cần dùng thuốc

2.3. Những rủi ro có thể xảy ra khi tự dùng thuốc tắc tia sữa

Tự ý dùng thuốc tắc tia sữa không đúng cách có thể gây: 

• Dị ứng thuốc. 
• Rối loạn tiêu hóa.
• Giảm lượng sữa tiết ra.
• Gặp phải tác dụng phụ làm ảnh hưởng không tốt đến sức khỏe của mẹ.
• Một số hoạt chất trong thuốc có thể truyền qua sữa mẹ, ảnh hưởng trực tiếp đến con.

Vì vậy, trước khi sử dụng bất kỳ loại thuốc tắc tia sữa nào, mẹ cũng cần hỏi ý kiến bác sĩ chuyên khoa.

3. Cách khắc phục tắc tia sữa thay vì dùng thuốc

Trong đa số trường hợp, thay vì dùng thuốc tắc tia sữa, các biện pháp sau có thể giúp cải thiện tình trạng này:

3.1. Cho bé bú đều đặn

Đây là phương pháp chữa tắc tia sữa tự nhiên và an toàn nhất. Mẹ nên cho bé bú theo nhu cầu mà không bỏ cữ, ưu tiên cho bé bú bên ngực đang bị tắc trước. Lực bú của trẻ có thể giúp làm thông các ống dẫn sữa bị tắc nghẽn.

3.2. Chườm ấm trước khi cho bú

Nhiệt độ ấm có tác dụng làm giãn nở các ống dẫn sữa, tạo điều kiện cho sữa lưu thông tốt hơn. Mẹ hãy dùng khăn nhúng nước ấm để chườm 5 - 10 phút vào bên ngực bị tắc và massage nhẹ nhàng bầu ngực để kích thích lưu thông sữa. Lưu ý, không chườm quá nóng vì có thể gây bỏng da.

3.3. Massage bầu ngực đúng cách

Massage giúp giảm tình trạng ứ đọng sữa và hỗ trợ khai thông tia sữa. Mẹ hãy dùng đầu ngón tay xoa nhẹ bầu ngực theo chuyển động tròn, di chuyển từ chân ngực về phía núm vú, thực hiện một cách nhẹ nhàng để tránh tổn thương mô tuyến sữa.

3.4. Hút sữa đều đặn

Nếu bé bú không hết lượng sữa trong ngực, mẹ nên hút sữa sau mỗi cữ bú. Điều này giúp hạn chế ứ đọng sữa, duy trì nguồn sữa ổn định, giảm nguy cơ tái diễn tình trạng tắc tia sữa.

Thay vì dùng thuốc tắc tia sữa, mẹ nên cho con bú và hút sữa đều để tránh ứ đọng

3.5. Nghỉ ngơi đầy đủ, đảm bảo nước uống và dinh dưỡng đầy đủ

Căng thẳng và thiếu ngủ ảnh hưởng không nhỏ đến khả năng tiết sữa. Vì thế, mẹ nên ngủ đủ 7 - 8 giờ/đêm, ăn uống đa dạng dinh dưỡng, uống nhiều nước và hạn chế lo âu để cải thiện khả năng lưu thông sữa.

3.6. Thăm khám bác sĩ

Mẹ nên đến cơ sở y tế khi sốt trên 38.5 độ C và không cải thiện sau khi nghỉ ngơi, đau ngực ngày càng nặng, vùng ngực sưng đỏ rõ rệt, đầu ti có mủ hoặc dịch bất thường.

Thuốc tắc tia sữa có thể được bác sĩ chỉ định trong một số trường hợp nhất định, nhất là khi tình trạng tắc tia sữa đã tiến triển thành viêm hoặc gây đau nhiều. Tuy nhiên, không phải mẹ nào cũng cần sử dụng thuốc nên khi xuất hiện các dấu hiệu bất thường, mẹ nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và có hướng điều trị phù hợp, tránh tự dùng thuốc gây ảnh hưởng đến sức khỏe và quá trình nuôi con bằng sữa mẹ.

Nếu có vấn đề sức khỏe cần thăm khám, quý khách hàng có thể liên hệ đặt lịch cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56.