Tiểu buốt ra máu ở nữ: Nguyên nhân, dấu hiệu cần đi khám sớm

1. Tiểu buốt ra máu ở nữ là dấu hiệu gì?

Tiểu buốt là cảm giác đau, nóng rát hoặc châm chích khi đi tiểu. Tiểu máu là tình trạng nước tiểu có lẫn hồng cầu. Khi lượng máu đủ nhiều, nước tiểu chuyển sang màu hồng, đỏ hoặc nâu sẫm như nước trà. Nếu lượng máu rất ít, mắt thường khó nhận thấy và chỉ phát hiện được qua xét nghiệm.

Khi tiểu buốt và tiểu máu xuất hiện đồng thời, nguyên nhân có thể là viêm hoặc tổn thương tại một vị trí của đường tiết niệu xuất phát từ niệu đạo, bàng quang, niệu quản hoặc thận. Ngoài tiểu buốt và tiểu máu, người bệnh có thể gặp các triệu chứng khác như tiểu rắt, mót tiểu thường xuyên, nước tiểu đục hoặc đau tức vùng bụng dưới. Nếu kèm sốt, rét run, đau vùng hông lưng hoặc buồn nôn, cần lưu ý khả năng nhiễm trùng đường tiết niệu trên và đi khám sớm. 

Khi lượng máu trong nước tiểu đủ nhiều, nước tiểu chuyển sang màu hồng, đỏ hoặc nâu sẫm

2. Nguyên nhân gây tiểu buốt ra máu ở phụ nữ

Niệu đạo của nữ giới ngắn và nằm gần hậu môn, nữ giới có nguy cơ mắc nhiễm trùng đường tiết niệu cao hơn nam giới. Tuy nhiên, tiểu buốt kèm tiểu máu không phải lúc nào cũng do nhiễm khuẩn. Triệu chứng này còn có thể liên quan đến sỏi tiết niệu, bệnh lý thận, viêm nhiễm phụ khoa hoặc các bất thường khác của đường tiết niệu.

2.1. Nhiễm trùng đường tiết niệu (đặc biệt là viêm bàng quang)

Đây là nguyên nhân thường gặp nhất. Vi khuẩn, phổ biến là E. coli, xâm nhập qua niệu đạo và gây viêm bàng quang. Khi niêm mạc bàng quang bị viêm, người bệnh có thể xuất hiện cảm giác nóng rát khi tiểu, tiểu rắt, mót tiểu liên tục và đôi khi có máu trong nước tiểu. 

Nguy cơ tăng lên trong một số trường hợp:

• Sau khi quan hệ tình dục.
• Khi mang thai.
• Sau mãn kinh, do nội tiết tố estrogen giảm làm thay đổi niêm mạc và hệ vi sinh vùng âm đạo, niệu đạo.
• Có tiền sử nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát hoặc bất thường về cấu trúc, chức năng đường tiết niệu. 

Nếu nhiễm khuẩn lan lên thận, chị em có thể bị sốt, rét run, đau hông lưng và buồn nôn. Tình trạng này cần được điều trị sớm.

2.2. Sỏi tiết niệu

Sỏi ở thận, niệu quản hoặc bàng quang có thể cọ xát, gây tổn thương niêm mạc và dẫn đến tiểu máu. Khi sỏi di chuyển hoặc gây tắc nghẽn, người bệnh có thể xuất hiện cơn đau quặn vùng hông lưng, lan xuống bụng dưới hoặc bẹn. Sỏi ở đoạn thấp của niệu quản hoặc trong bàng quang cũng có thể gây tiểu buốt, tiểu rắt và cảm giác mót tiểu, dễ nhầm với nhiễm trùng đường tiết niệu.

Nếu tiểu máu đi kèm sốt, rét run hoặc đau dữ dội, người bệnh cần được đánh giá khẩn cấp vì có thể có tình trạng tắc nghẽn đường tiết niệu kèm nhiễm trùng. 

2.3. Viêm nhiễm phụ khoa và bệnh lây truyền qua đường tình dục

Viêm âm đạo hoặc một số bệnh lây truyền qua đường tình dục như lậu, chlamydia có thể gây đau rát khi đi tiểu. Người bệnh thường có thêm khí hư bất thường, ngứa, mùi hôi hoặc đau khi quan hệ. Máu từ âm đạo, cổ tử cung đôi khi lẫn vào nước tiểu và bị nhầm là tiểu máu.

2.4. Một số nguyên nhân ít gặp hơn

Nhóm nguyên nhân này không phổ biến nhưng cần được loại trừ, bao gồm:

• Bệnh lý thận: viêm cầu thận có thể gây tiểu máu, có thể kèm phù hoặc tăng huyết áp.
• Viêm bàng quang xuất huyết: có thể liên quan đến một số bệnh nhiễm trùng, hóa trị hoặc xạ trị.
• Thuốc chống đông: làm tăng nguy cơ chảy máu. Tuy vậy, bác sĩ vẫn thường kiểm tra thêm để tìm nguyên nhân khác.
• Khối u đường tiết niệu: u bàng quang, u thận ít gặp hơn, nhưng là lý do khiến tiểu máu cần được kiểm tra đầy đủ, nhất là ở người lớn tuổi hoặc người hút thuốc lá.

3. Những trường hợp dễ nhầm với tiểu ra máu

Nước tiểu đổi màu không phải lúc nào cũng do có máu. Bạn có thể nhầm lẫn trong các trường hợp sau:

• Đang hành kinh: máu kinh lẫn vào nước tiểu khi đi vệ sinh.
• Sau khi ăn một số thực phẩm: củ dền hoặc thanh long ruột đỏ có thể làm nước tiểu có màu hồng, đỏ.
• Khi sử dụng một số loại thuốc: một số thuốc khiến nước tiểu chuyển sang màu đỏ hoặc nâu.
• Khi chảy máu từ hậu môn: máu dễ bị nhầm là từ nước tiểu khi quan sát trong bồn cầu. Chảy máu âm đạo ngoài kỳ kinh: Ra máu do rối loạn kinh nguyệt hoặc bệnh lý phụ khoa cũng có thể lẫn vào mẫu nước tiểu. 

Máu kinh nguyệt lẫn vào nước tiểu có thể khiến nữ giới nhầm lẫn với tình trạng tiểu máu. 

Để xác định có thực sự tiểu máu hay không, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm nước tiểu và các kiểm tra cần thiết tùy tình trạng cụ thể. Nếu đang hành kinh, người bệnh nên thông báo với nhân viên y tế để được hướng dẫn lấy mẫu phù hợp.

4. Khi nào cần đi khám?

Tiểu buốt kèm máu trong nước tiểu là triệu chứng cần được bác sĩ đánh giá để xác định nguyên nhân, ngay cả khi lượng máu ít, chỉ xuất hiện một lần hoặc không kèm triệu chứng khác. Tình trạng này có thể liên quan đến nhiễm trùng đường tiết niệu, sỏi hoặc các bệnh lý khác cần được điều trị phù hợp. Việc tự theo dõi kéo dài hoặc tự ý dùng thuốc có thể làm chậm chẩn đoán và điều trị. 

Nữ giới nên đi khám sớm trong các trường hợp sau:

• Lần đầu thấy nước tiểu có máu.
• Triệu chứng không cải thiện sau khi được điều trị hoặc tái phát nhiều lần.
• Đang mang thai và xuất hiện triệu chứng tiểu buốt, tiểu máu.
• Máu vẫn còn sau khi đã điều trị nhiễm trùng.

Bạn cần đến cơ sở y tế ngay nếu có một trong các dấu hiệu sau:

• Dấu hiệu nhiễm khuẩn lan lên thận: sốt cao, rét run, đau hông lưng.
• Toàn thân: buồn nôn, nôn, mệt lả hoặc lơ mơ.
• Đau dữ dội: đau quặn từng cơn.
• Bất thường khi đi tiểu: tiểu ra máu cục, tiểu khó hoặc không tiểu được.

Sốt cao, rét run và đau hông lưng kèm tiểu ra máu là những dấu hiệu cần được thăm khám sớm. 

5. Bác sĩ chẩn đoán nguyên nhân như thế nào?

Để xác định nguyên nhân tiểu buốt ra máu ở nữ, bác sĩ sẽ hỏi về thời điểm xuất hiện triệu chứng, đặc điểm nước tiểu, chu kỳ kinh nguyệt, các thuốc đang sử dụng và tiền sử bệnh lý. Bác sĩ cũng có thể khám vùng bụng, vùng hông lưng hoặc khám phụ khoa nếu nghi ngờ máu xuất phát từ âm đạo hay cổ tử cung. Tùy từng trường hợp, các xét nghiệm thường được chỉ định bao gồm:

• Tổng phân tích nước tiểu: phát hiện hồng cầu, bạch cầu và nitrit, là những chỉ dấu gợi ý nhiễm khuẩn.
• Cấy nước tiểu, kháng sinh đồ: xác định loại vi khuẩn và kháng sinh còn tác dụng. Xét nghiệm này hữu ích khi bệnh tái phát hoặc không đáp ứng điều trị.
• Xét nghiệm máu: đánh giá tình trạng viêm và chức năng thận.
• Siêu âm hệ tiết niệu: phát hiện sỏi, ứ nước thận hoặc bất thường ở bàng quang.
• Xét nghiệm dịch âm đạo: thực hiện khi nghi ngờ viêm nhiễm phụ khoa hoặc bệnh lây truyền qua đường tình dục.

Không phải người bệnh nào cũng cần thực hiện tất cả các xét nghiệm trên. Bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phù hợp dựa trên mức độ triệu chứng, tuổi, yếu tố nguy cơ và kết quả thăm khám.

6. Điều trị và chăm sóc khi bị tiểu buốt ra máu

6.1. Điều trị theo nguyên nhân

Điều trị tiểu buốt ra máu ở nữ phụ thuộc vào nguyên nhân gây bệnh. Với nhiễm trùng đường tiết niệu, bác sĩ thường kê kháng sinh phù hợp. Người bệnh nên dùng đủ liều theo đơn, kể cả khi triệu chứng đã giảm sau vài ngày. Tự mua kháng sinh hoặc dùng lại đơn cũ có thể khiến bệnh không khỏi dứt điểm và làm tăng nguy cơ kháng thuốc.

Nếu nguyên nhân là bệnh lây truyền qua đường tình dục, bạn tình cũng cần được khám và điều trị để tránh tái nhiễm. Sỏi tiết niệu được xử trí tùy kích thước và vị trí, có thể là theo dõi, dùng thuốc hỗ trợ đào thải hoặc can thiệp tán sỏi. Các nguyên nhân khác sẽ được bác sĩ chuyên khoa theo dõi và điều trị riêng.

6.2. Chăm sóc và phòng ngừa tái phát

Hiệu quả của các biện pháp tự chăm sóc trong phòng ngừa viêm bàng quang tái phát chưa được nghiên cứu đầy đủ. Tuy vậy, một số thói quen sau thường được bác sĩ khuyên áp dụng:

• Uống đủ nước trong ngày, nhất là khi trời nóng hoặc vận động nhiều.
• Đi tiểu khi có nhu cầu, hạn chế nhịn tiểu lâu.
• Lau vùng kín theo hướng từ trước ra sau sau khi đi vệ sinh.
• Đi tiểu sớm sau khi quan hệ tình dục.
• Tránh thụt rửa âm đạo và không sử dụng các sản phẩm vệ sinh có mùi thơm.
• Hạn chế cà phê, rượu bia bởi các đồ uống này có thể làm bàng quang bị kích thích nhiều hơn.

Uống đủ nước, không nhịn tiểu và vệ sinh vùng kín đúng cách giúp hỗ trợ phòng ngừa nhiễm trùng đường tiết niệu tái phát. 

Tiểu buốt ra máu ở nữ thường liên quan đến nhiễm trùng đường tiết niệu, nhưng cũng có thể là biểu hiện của sỏi, bệnh lý thận, bàng quang, bệnh phụ khoa hoặc do nguyên nhân khác. Xét nghiệm giúp xác định đúng nguyên nhân, từ đó điều trị phù hợp và hạn chế tái phát. Nếu có sốt, đau hông lưng hoặc tiểu ra máu cục, chị em nên đến cơ sở y tế sớm.

Nếu cần thăm khám, bạn có thể lựa chọn các địa chỉ uy tín như MEDLATEC. Nếu cần tư vấn, đặt lịch khám, quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.