1. Uống thuốc tây nhiều có hại gan không?

Gan là cơ quan đảm nhiệm hơn 500 chức năng sinh lý thiết yếu như chuyển hóa chất dinh dưỡng, tổng hợp protein, sản xuất mật, khử độc, đồng thời là cơ quan chính tham gia chuyển hóa nhiều thuốc trước khi chúng được đào thải khỏi cơ thể. Sau khi được hấp thu, nhiều thuốc sẽ được gan chuyển hóa thành các chất dễ đào thải hơn trước khi được thải trừ qua thận hoặc đường mật.

Do đảm nhận vai trò chuyển hóa nhiều loại thuốc, gan phải hoạt động liên tục trong suốt quá trình điều trị của người bệnh. Tuy nhiên, điều này không đồng nghĩa với việc cứ uống thuốc tây là sẽ gây hại gan. Trên thực tế, đa số thuốc được sử dụng đúng chỉ định, đúng liều và đúng thời gian đều có hồ sơ an toàn đã được đánh giá. Nguy cơ tổn thương gan thường chỉ tăng ở một số thuốc có khả năng gây tổn thương gan hoặc khi thuốc được sử dụng không đúng cách, cũng như ở những người có sẵn các yếu tố nguy cơ nhất định.

Nguy cơ tổn thương gan thường chỉ tăng lên khi thuốc được sử dụng không đúng cách hoặc ở những người có sẵn các yếu tố nguy cơ nhất định.

Nguy cơ tổn thương gan thường tăng lên khi người dùng:

• Tự ý sử dụng thuốc kéo dài.
• Sử dụng đồng thời nhiều loại thuốc mà không có sự theo dõi của nhân viên y tế
• Lạm dụng một số thuốc có nguy cơ gây tổn thương gan, chẳng hạn như paracetamol khi dùng quá liều
• Kết hợp thuốc với rượu bia.
• Có bệnh gan mạn tính từ trước.

Do đó, câu trả lời cho câu hỏi uống thuốc tây nhiều có hại gan không là: Có thể có, nhưng nguy cơ không giống nhau ở mọi loại thuốc và phụ thuộc vào hoạt chất, liều lượng, thời gian sử dụng cũng như tình trạng sức khỏe của từng người. 

2. Những nhóm thuốc có thể làm tăng gánh nặng cho gan

Không phải mọi loại thuốc đều có nguy cơ gây ảnh hưởng đến gan ở mức độ như nhau. Tuy nhiên, một số thuốc có thể gây tổn thương gan hoặc làm tăng gánh nặng chuyển hóa của gan, đặc biệt khi sử dụng kéo dài, dùng với liều cao, phối hợp nhiều loại thuốc hoặc ở người có sẵn các yếu tố nguy cơ bệnh gan từ trước. Vì vậy, trong quá trình điều trị, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi chức năng gan định kỳ đối với một số nhóm thuốc có nguy cơ cao, bao gồm:

• Thuốc giảm đau, hạ sốt (đặc biệt là paracetamol): Là nhóm thuốc được sử dụng phổ biến nhưng nếu dùng quá liều khuyến cáo hoặc sử dụng đồng thời với rượu bia có thể làm tăng nguy cơ tổn thương gan.
• Thuốc kháng sinh: Một số kháng sinh như amoxicillin/clavulanate, minocycline, cotrimoxazole, erythromycin và nitrofurantoin có thể gây tăng men gan hoặc tổn thương gan do thuốc ở một số người, mặc dù đây là tác dụng không mong muốn tương đối hiếm.
• Một số thuốc điều trị rối loạn lipid máu, đặc biệt là statin (atorvastatin, rosuvastatin, simvastatin), có thể gây tăng men gan nhẹ và thoáng qua ở một số người trong giai đoạn đầu điều trị. Đa số trường hợp tăng men gan không có triệu chứng và không tiến triển thành tổn thương gan nghiêm trọng, trong khi tổn thương gan có ý nghĩa lâm sàng do statin là rất hiếm gặp. Đối với một số thuốc hạ lipid khác như fibrat (fenofibrate, gemfibrozil), nguy cơ tăng men gan cũng đã được ghi nhận, đặc biệt khi sử dụng kéo dài hoặc phối hợp với statin.
• Thuốc điều trị lao: Một số thuốc điều trị lao như isoniazid, rifampicin và pyrazinamide có nguy cơ gây tăng men gan hoặc tổn thương gan do thuốc cao hơn nhóm thuốc khác. Vì vậy, bác sĩ có thể chỉ định đánh giá chức năng gan trước khi điều trị và theo dõi trong quá trình điều trị, đặc biệt ở người có bệnh gan nền, uống nhiều rượu bia, sử dụng đồng thời các thuốc có nguy cơ gây độc gan hoặc có các yếu tố nguy cơ khác.
• Thuốc chống nấm: Một số thuốc chống nấm, đặc biệt là thuốc chống nấm đường uống như ketoconazole, itraconazole, fluconazole và terbinafine, có thể gây tăng men gan hoặc tổn thương gan do thuốc ở một số người. Nguy cơ phụ thuộc vào từng hoạt chất, liều dùng, thời gian điều trị và đặc điểm của người bệnh. Vì vậy, đối với một số thuốc chống nấm đường uống cần sử dụng kéo dài hoặc ở người có yếu tố nguy cơ, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi chức năng gan trong quá trình điều trị.
• Thuốc chống động kinh: Một số thuốc chống động kinh như valproat, phenytoin, carbamazepine và phenobarbital có thể gây tăng men gan hoặc tổn thương gan do thuốc ở một số người. Nguy cơ phụ thuộc vào từng hoạt chất, liều dùng, thời gian điều trị và đặc điểm của người bệnh. Trong quá trình điều trị, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi chức năng gan định kỳ đối với một số thuốc hoặc khi người bệnh có yếu tố nguy cơ.
• Thuốc điều trị ung thư và thuốc ức chế miễn dịch: Một số thuốc điều trị ung thư (như hóa trị, thuốc điều trị đích hoặc thuốc miễn dịch) và thuốc ức chế miễn dịch (như methotrexate, azathioprine) có thể gây tăng men gan hoặc tổn thương gan do thuốc ở một số người. Tùy từng loại thuốc, liều dùng và thời gian điều trị, bác sĩ có thể chỉ định theo dõi chức năng gan định kỳ để phát hiện sớm các bất thường.

Một số nhóm thuốc có thể cần theo dõi chức năng gan khi sử dụng kéo dài hoặc ở người có yếu tố nguy cơ.

3. Dấu hiệu cảnh báo gan có thể bị ảnh hưởng do thuốc

Tổn thương gan do thuốc thường diễn tiến âm thầm và không phải lúc nào cũng biểu hiện triệu chứng ở giai đoạn đầu. Vì vậy, trong quá trình sử dụng thuốc, đặc biệt là các thuốc có nguy cơ gây tổn thương gan hoặc khi điều trị kéo dài theo chỉ định, người bệnh cần theo dõi sức khỏe và lưu ý các dấu hiệu bất thường sau:

• Mệt mỏi kéo dài, giảm sức khỏe.
• Chán ăn, buồn nôn hoặc nôn.
• Đầy bụng, khó tiêu.
• Đau hoặc cảm giác tức vùng hạ sườn phải.
• Vàng da, vàng mắt.
• Nước tiểu sẫm màu, phân bạc màu.

Nếu xuất hiện một hoặc nhiều triệu chứng trên, người bệnh không nên tự ý ngưng thuốc, đổi thuốc hoặc sử dụng thêm các sản phẩm hỗ trợ gan mà cần đến cơ sở y tế để được bác sĩ thăm khám, thực hiện các xét nghiệm cần thiết nhằm xác định nguyên nhân và có hướng xử trí phù hợp.

4. Biện pháp giảm nguy cơ tổn thương gan khi dùng thuốc

Mặc dù không phải mọi loại thuốc đều gây ảnh hưởng đến gan, người bệnh vẫn nên sử dụng thuốc đúng cách để giảm thiểu nguy cơ tổn thương gan và đảm bảo hiệu quả điều trị. Một số nguyên tắc quan trọng bao gồm:

• Chỉ dùng thuốc theo chỉ định của bác sĩ hoặc dược sĩ.
• Không tự ý tăng liều, kéo dài thời gian điều trị hoặc phối hợp nhiều loại thuốc khi chưa có hướng dẫn chuyên môn.
• Hạn chế uống rượu bia trong thời gian dùng thuốc.
• Thông báo cho bác sĩ tất cả thuốc, thực phẩm bảo vệ sức khỏe đang sử dụng để hạn chế nguy cơ tương tác thuốc
• Đánh giá và theo dõi chức năng gan theo chỉ định của bác sĩ, đặc biệt khi điều trị dài ngày bằng các thuốc có nguy cơ gây tổn thương gan hoặc ở người có yếu tố nguy cơ.
• Duy trì chế độ ăn uống cân đối, hạn chế chất béo bão hòa, tăng cường rau xanh, trái cây và kiểm soát cân nặng hợp lý để hỗ trợ sức khỏe gan.

Bên cạnh việc sử dụng thuốc tây không đúng cách, chế độ ăn uống sinh hoạt cũng là yếu tố nguy cơ làm tăng tổn thương gan.

5. Khi nào cần hỗ trợ bảo vệ gan và thăm khám bác sĩ?

Không phải tất cả người sử dụng thuốc kéo dài đều cần dùng thêm thuốc hoặc thực phẩm chức năng hỗ trợ gan. Việc có nên sử dụng hay không cần được bác sĩ đánh giá dựa trên loại thuốc đang điều trị, thời gian dùng thuốc, chức năng gan và các yếu tố nguy cơ của từng người.

Bên cạnh đó, người bệnh nên chủ động đến cơ sở y tế để được thăm khám nếu xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ tổn thương gan như vàng da, vàng mắt, nước tiểu sẫm màu, đau tức hạ sườn phải hoặc khi kết quả xét nghiệm cho thấy men gan tăng. Những người phải điều trị dài ngày, sử dụng đồng thời nhiều loại thuốc hoặc có tiền sử bệnh gan cũng nên kiểm tra chức năng gan định kỳ để được theo dõi và điều chỉnh điều trị khi cần thiết.

Như vậy, uống thuốc tây nhiều có hại gan không còn phụ thuộc vào loại thuốc, liều lượng, cách sử dụng và tình trạng sức khỏe của mỗi người. Việc tuân thủ đúng chỉ định, theo dõi chức năng gan khi có chỉ định của bác sĩ và không tự ý sử dụng hoặc ngừng thuốc là những nguyên tắc quan trọng giúp bảo vệ gan. Nếu cần tư vấn cách sử dụng thuốc hoặc chăm sóc sức khỏe gan, bạn nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ để được hướng dẫn phù hợp với tình trạng sức khỏe của mình.

Viên uống bổ gan Orsimed

240.000đ /Hộp 60 viên

Xem chi tiết →