Xét nghiệm Bilirubin máu | Medlatec

Xét nghiệm Bilirubin máu

Ngày 08/10/2015 Bác sỹ Vũ Thị Thúy Chi, Khoa Xét nghiệm, Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC

Xét nghiệm Bilirubin máu đặc biệt cần thiết để đánh giá tình trạng sức khỏe của con người. Thực hiện xét nghiệm này giúp hỗ trợ bác sĩ chẩn đoán và điều trị bệnh hiệu quả cho từng đối tượng bệnh nhân.


1. Sinh lý

Bilirubin (sắc tố mật) có nguồn gốc chủ yếu từ quá trình phá huỷ các hồng cầu và một mức ít hơn từ các cytochrom và myoglobin.

Quá trình phá huỷ các hồng cầu có thể được tiến hành:

- Trong tuỷ xương;

- Trong máu tuần hoàn;

- Trong lách.

Ở gan, bilirubin gián tiếp chịu một quá trình chuyển hoá gồm 3 giai đoạn:

- Được các tế bào gan giữ lại;

- Liên hợp với glucuronid nhờ enzym glucuronyltransferase của gan;

- Bài xuất vào trong đường mật.

20% bilirubin liên hợp được tái hấp thu vào máu, trong khi 80% được thải trừ trong đường mật rồi vào ruột. Ở ruột, bilirubin được  chuyển  thành Urobilinogen rồi thành stercobilin và được thải trừ trong phân.

Chỉ một phần nhỏ urobilinogen có ở đường tiêu hoá sẽ được tái hấp thu vào hệ thống tĩnh mạch cửa để thực hiện chu trình gan-ruột và có thể được thấy trong nước tiểu (urobilinogen không gắn với protein).

xét nghiệm bilirubin máu đặc biệt quan trọng đối với cơ thể con người

 

2. Chỉ định xét nghiệm Bilirubin máu

- Chẩn đoán các bệnh lý gan mật và tình trạng tan máu.

- Theo dõi hiệu quả của điều trị chiếu đèn cho trẻ sơ sinh bị vàng da.

3. Giá trị bình thường

- Bilirubin toàn phần:

+ Trẻ sơ sinh: < 10 mg/dL hay < 171mol/L.

+ 1 tháng: 0,3 - 1,2 mg/dL hay 5,1 - 20,5mol/L.

+ Người lớn: 0,2 - 1,0 mg/dL hay 3,4 - 17,1mol/L.

- Bilirubin trực tiếp: 0,0 - 0,4 mg/dL hay 0 - 7mol/L.

- Bilirubin gián tiếp: 0,1 - 1,0 mg/dL hay 1 - 17mol/L.

- Tỷ lệ bilirubin trực tiếp/ bilirubin toàn phần: < 20 %.

4. Tăng nồng độ bilirubin toàn phần

- Có thai;

- Trẻ sơ sinh và trẻ đẻ non;

- Hoạt động thể lực mạnh;

- Các nguyên nhân gây tăng bilirubin không liên hợp;

- Các nguyên nhân gây tăng bilirubin liên hợp;

- Suy giáp.

xét nghiệm bilirubin đặc biệt quan trọng đối với sức khỏe con người

4.1. Tăng nồng độ bilirubin không liên hợp (bilirubin gián tiếp)

- Tăng phá huỷ hồng cầu quá mức gây tăng sản xuất bilirubin:

+ Tan máu: sốt rét, bệnh do không tương hợp Rh của trẻ sơ sinh, bệnh hemoglobin, thiếu hụt các enzym của hồng cầu, đông máu rải rác trong lòng mạch, tan máu tự miễn.

+ Tạo hồng cầu không hiệu quả: bệnh thiếu máu Biermer.

+ Truyền máu nhiều.

+ Cường lách.

+ Khối máu tụ lớn.

- Suy giảm quá trình liên hợp bilirubin tại gan:

+ Bệnh Gilbert.

+ Suy tim mất bù.

+ Thuốc: Rifampicin,...

+ Vàng da ở trẻ sơ sinh và trẻ đẻ non.

4.2. Tăng nồng độ bilirubin liên hợp (bilirubin trực tiếp)

- Bệnh lý tế bào gan

+ Viêm gan do virus;

+ Viêm gan do thuốc: INH, Rifampicin, Halothan, Methyldopa, Chlorpromazin, Paracetamol, Salicylat;

+ Viêm gan nhiễm độc;

+ Suy tim mất bù;

+ Xơ gan;

+ Xâm nhiễm gan hoặc các tổn thương gây choán chỗ (ví dụ: bệnh lý khối u, di căn  gan, nhiễm  thiết  huyết tố, bệnh Wilson, u hạt [granulomas], nhiễm amyloidose);

+ Các rối loạn bẩm sinh: Bệnh Dubin- Jonson (rối loạn bài xuất bilirubin), hội chứng Rotor.

- Tắc mật.

+ Trong gan: xơ gan mật tiên phát, viêm đường mật xơ hoá, thuốc: Chlorpromazin, barbituric, thuốc ngừa thai, testosteron, erythromycin.

+ Ngoài gan: sỏi mật, viêm tuỵ cấp hay mạn tính, nang giả tụy trong viêm tụy cấp, ung thư tụy, Ung thư bóng Vater, ung thư biểu mô (carcinoma) đường mật, chít hẹp hay tắc (atresie) đường mật.

4.3. Giảm nồng độ bilirubin toàn phần: có thể do thuốc barbiturat.

5. Cách lấy bệnh phẩm xét nghiệm Bilirubin máu

- Xét nghiệm được thực hiện trên ống huyết thanh.

- Không làm vỡ hồng cầu trong quá trình lấy máu, vận chuyển mẫu.

- Tránh để bệnh phẩm tiếp xúc với ánh sáng và tiến hành xét nghiệm Bilirubin máu càng nhanh càng tốt.

xét nghiệm Bilirubin máu tiên tiến, hiện đại tại MEDLATEC

6. Các yếu tố có thể làm thay đổi kết quả xét nghiệm Bilirubin máu

- Vỡ hồng cầu của mẫu bệnh phẩm.

- Để mẫu bệnh phẩm tiếp xúc trực tiếp với ánh sáng mặt trời hay ánh sáng nhân tạo > 1 giờ sẽ làm giảm nồng độ bilirubin của bệnh phẩm (mức độ giảm nồng độ bilirubin toàn phần có thể lên tới 50% mỗi giờ).

- Tiếp xúc trong vòng 24 giờ trước đó với thuốc cản quang sẽ làm thay đổi kết quả xét nghiệm.

- Mẫu huyết thanh đục có thể làm ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm.

- Các thuốc có thể làm tăng nồng độ bilirubin toàn phần: Adrenalin, allopurinol, các steroid làm tăng chuyển hóa, thuốc điều trị sốt rét, vitamin  C,  azathioprin,  chlorpropamid,  thuốc cường cholin (cholinergic), codein, dextran, thuốc lợi tiểu, isoproterenol, levodopa, thuốc ức chế MAO, meperidin, methyldopa, methotrexat, morphin, thuốc ngừa thai uống, phenazopyridin, phenothiazin, quinidin, rifampin, streptomycin, theophyllin, tyrosin, vitamin A.

- Các thuốc có thể làm giảm nồng độ bilirubin toàn phần: Barbituric, caffein, citrat, corticosteroid, ethanol, penicillin, protein, salicylat, sulfonamid, urea.

Tài liệu tham khảo

1. Neonatology: Management, Procedurs, On-Call Problems, Diseases, and Drugs. Fifth Edition. A LANGE clinical manual. Lange Medical Books/McGraw-Hill. 2004, p 175-179; p 247-250; p 381-388.

2. Manual of Pediatric Therapeutics, Six Edition, Lippincotte-Raven, 1997. p 191-196

3. Các xét nghiệm thường quy áp dụng trong thực hành lâm sàng - Nhà xuất bản Y học 2012.

Đăng ký khám, tư vấn

Tại sao nên chọn bệnh viện đa khoa MEDLATEC

Bệnh viện đa khoa nhiều năm kinh nghiệm.
Đội ngũ giáo sư, bác sĩ đầu ngành
Đội ngũ giáo sư, bác sĩ đầu ngành
Cơ sở vật chất hiện đại
Áp dụng thanh toán bảo hiểm y tế lên tới 100%
Quy trình khám chữa bệnh nhanh chóng
Chi phí khám chữa bệnh hợp lý.

Tin cùng chuyên mục

Các xét nghiệm chức năng gan và các xét nghiệm liên quan

Các xét nghiệm chức năng gan và các xét nghiệm liên quan

Các xét nghiệm chức năng gan (liver function tests: LFT) hay còn gọi là bộ xét nghiệm chức năng gan (hepatic function panel) là một nhóm các xét nghiệm được thực hiện cùng nhau để phát hiện, đánh giá và theo dõi bệnh gan hoặc tổn thương gan.
Ngày 28/12/2019
Hàng trăm xét nghiệm có thể thực hiện qua 1 lần lấy máu, nhưng chi phí đi lại chỉ có 10K

Hàng trăm xét nghiệm có thể thực hiện qua 1 lần lấy máu, nhưng chi phí đi lại chỉ có 10K

Khi có nhu cầu kiểm tra sức khỏe, chỉ với 1 lần lấy mẫu máu xét nghiệm, có thể thực hiện lên tới hàng trăm xét nghiệm thuộc đủ các chuyên khoa để kiểm soát bệnh. Hiện nay, dịch vụ lấy mẫu xét nghiệm tận nơi tiện lợi, nhanh chóng của Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC hoàn toàn đáp ứng được yêu cầu đó, với chi phí đi lại chỉ 10.000 đồng/lần.
Ngày 27/12/2019
Kỹ thuật ELISA là gì và những điều cần lưu ý khi thực hiện kỹ thuật này

Kỹ thuật ELISA là gì và những điều cần lưu ý khi thực hiện kỹ thuật này

ELISA là một kỹ thuật được sử dụng chủ yếu trong miễn dịch học, ứng dụng rộng rãi trong các ngành y học, thực phẩm, nông nghiệp,… Trong y học, kỹ thuật ELISA được ứng dụng trong các xét nghiệm HIV, các bệnh viêm gan siêu vi hay các bệnh lý nhiễm ký sinh trùng,…
Ngày 14/12/2019
Kỹ thuật xét nghiệm test nhanh

Kỹ thuật xét nghiệm test nhanh

Test nhanh là một phương pháp xét nghiệm giúp kiểm tra, đánh giá nguy cơ mắc bệnh một cách nhanh chóng, tiện lợi, đặc biệt trong các xét nghiệm sàng lọc về HIV, viêm gan siêu vi B,… Vậy nguyên lý của xét nghiệm là test nhanh là gì? Cần thực hiện những tiêu chuẩn nào để thực hiện xét nghiệm test nhanh?
Ngày 14/12/2019
hotline 1900 5656561900 565656