Xét nghiệm nội tiết tố nam gồm những gì? Thời điểm cần thực hiện

1. Xét nghiệm nội tiết tố nam là gì? Thời điểm cần thực hiện

Xét nghiệm nội tiết tố nam là nhóm xét nghiệm giúp đánh giá nồng độ một số hormone liên quan đến chức năng sinh dục, sinh sản và hoạt động của hệ nội tiết ở nam giới. Những hormone thường được quan tâm gồm testosterone, LH, FSH, prolactin và estradiol hoặc SHBG. Nam giới có thể được chỉ định xét nghiệm nội tiết nếu gặp các dấu hiệu bất thường như: 

• Rối loạn chức năng tình dục: Suy giảm ham muốn, khó duy trì cương cứng hoặc gặp khó khăn khi quan hệ;
• Khó có con: Xét nghiệm có thể được thực hiện cùng tinh dịch đồ và các kiểm tra khác để tìm nguyên nhân ảnh hưởng đến khả năng sinh sản;
• Dậy thì bất thường: Trẻ nam có dấu hiệu dậy thì quá sớm hoặc chậm xuất hiện các đặc điểm sinh dục không phù hợp với độ tuổi có thể được bác sĩ chỉ định đánh giá nội tiết;
• Xuất hiện biểu hiện nữ hóa: Phì đại tuyến vú hoặc giảm phát triển đặc điểm sinh dục nam có thể liên quan đến mất cân bằng testosterone và estrogen;
• Đang sử dụng thuốc ảnh hưởng hormone: Một số thuốc có thể tác động đến hormone sinh dục nên bác sĩ có thể yêu cầu kiểm tra để đánh giá mức độ ảnh hưởng;
• Theo dõi bệnh lý hoặc điều trị nội tiết: Nam giới mắc bệnh lý liên quan đến tuyến yên, tinh hoàn hoặc hệ nội tiết, hoặc đang được điều trị hormone, có thể cần kiểm tra định kỳ theo chỉ định của bác sĩ.

Xét nghiệm hormone giúp bác sĩ đánh giá sự cân bằng nội tiết và khả năng sinh sản của nam giới.

2. Xét nghiệm nội tiết tố nam gồm những gì?

Tùy vào triệu chứng, tình trạng sức khỏe tiền sử bệnh và mục đích kiểm tra, bác sĩ sẽ cân nhắc chỉ định các xét nghiệm hormone phù hợp. Một số xét nghiệm thường được thực hiện gồm:

2.1. Xét nghiệm Testosterone

Testosterone là hormone sinh dục nam quan trọng, có vai trò trong ham muốn tình dục, chức năng sinh dục, duy trì khối cơ, sức khỏe xương và quá trình sinh tinh. Nồng độ testosterone thấp có thể liên quan đến giảm ham muốn, rối loạn cương, giảm năng lượng và một số biểu hiện khác của suy sinh dục nam.

2.2. Xét nghiệm LH

LH được tuyến yên tiết ra, có nhiệm vụ kích thích tế bào Leydig sản xuất testosterone. Chỉ số LH bất thường có thể gợi ý rối loạn chức năng tuyến sinh dục hoặc bất thường ở vùng dưới đồi – tuyến yên.

2.3. Xét nghiệm FSH

FSH tham gia điều hòa quá trình sinh tinh. Xét nghiệm thường được chỉ định khi nam giới có số lượng hoặc chất lượng tinh trùng bất thường, đặc biệt trong trường hợp không có tinh trùng.

2.4. Estradiol

Estradiol (E2) là một dạng estrogen quan trọng, không chỉ có ở nữ giới mà cũng được sản xuất ở nam giới, chủ yếu thông qua quá trình chuyển đổi testosterone. Hormone này tham gia vào nhiều chức năng sinh lý, trong đó có điều hòa chức năng sinh dục, sức khỏe xương và cân bằng nội tiết.

Ở nam giới, nồng độ estradiol quá cao hoặc quá thấp có thể liên quan đến một số rối loạn nội tiết và chức năng sinh dục.

Các xét nghiệm hormone được lựa chọn tùy theo triệu chứng và mục đích kiểm tra của từng người

2.5. Prolactin

Prolactin là hormone do tuyến yên sản xuất, có vai trò trong điều hòa chức năng sinh dục và hoạt động của trục hạ đồi – tuyến yên – tinh hoàn ở nam giới. Nồng độ prolactin tăng cao có thể ức chế quá trình tiết GnRH, từ đó ảnh hưởng đến LH, FSH và làm giảm testosterone. Tình trạng này có thể liên quan đến giảm ham muốn tình dục, rối loạn cương và một số trường hợp suy giảm chức năng sinh sản.

2.6. SHBG

SHBG (Sex Hormone-Binding Globulin) là một loại protein được sản xuất chủ yếu tại gan, có khả năng gắn với các hormone sinh dục trong máu, đặc biệt là testosterone và estradiol

Xét nghiệm SHBG có thể được bác sĩ chỉ định khi cần đánh giá tình trạng testosterone, đặc biệt trong trường hợp testosterone toàn phần không phù hợp với triệu chứng lâm sàng hoặc có nghi ngờ bất thường về lượng testosterone tự do.

Kết quả hormone cần được đánh giá dựa trên triệu chứng, độ tuổi, thời điểm lấy mẫu và khoảng tham chiếu của từng phòng xét nghiệm. Vì vậy, không nên tự kết luận bệnh chỉ dựa vào một chỉ số tăng hoặc giảm.

3. Quy trình xét nghiệm nội tiết tố nam và những lưu ý cần biết

Quy trình xét nghiệm nội tiết tố nam thường gồm các bước sau

3.1. Chuẩn bị trước xét nghiệm

• Thời điểm lấy mẫu: Testosterone thường được kiểm tra vào buổi sáng, khoảng 7 - 10 giờ. Không phải tất cả xét nghiệm nội tiết nam đều yêu cầu nhịn ăn. Người bệnh nên thực hiện theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc cơ sở y tế;
• Thông báo thuốc đang sử dụng: Cần cho bác sĩ biết các loại thuốc, hormone hoặc thực phẩm chức năng đang dùng, đặc biệt những sản phẩm có thể tác động đến nội tiết;
• Hạn chế rượu bia và chất kích thích: Nên tránh sử dụng trước khi xét nghiệm để hạn chế ảnh hưởng đến kết quả;
• Giữ tinh thần thoải mái: Nên ngủ đủ giấc và hạn chế căng thẳng trước khi lấy mẫu. Một số yếu tố như stress có thể ảnh hưởng đến một số hormone, trong đó có prolactin.

3.2. Tiến hành xét nghiệm

Nhân viên y tế lấy mẫu máu từ tĩnh mạch, sau đó chuyển đến phòng xét nghiệm để phân tích nồng độ các hormone được chỉ định. Thời gian nhận kết quả phụ thuộc vào từng cơ sở và loại xét nghiệm.

Lấy máu xét nghiệm là bước quan trọng trong quy trình đánh giá nội tiết tố nam

3.3. Nhận kết quả và tư vấn

Sau khi có kết quả, bác sĩ sẽ đánh giá các chỉ số dựa trên khoảng tham chiếu của phòng xét nghiệm với triệu chứng và tình trạng sức khỏe để đưa ra nhận định. Nếu kết quả bất thường hoặc chưa phù hợp với biểu hiện lâm sàng, bác sĩ có thể chỉ định xét nghiệm lại hoặc thực hiện thêm một số xét nghiệm, siêu âm hay phương pháp chẩn đoán cần thiết để tìm nguyên nhân. Trường hợp đang điều trị nội tiết, bác sĩ có thể yêu cầu kiểm tra lại sau một khoảng thời gian để đánh giá đáp ứng.

Để không làm ảnh hưởng đến kết quả xét nghiệm, người bệnh cần lưu ý những điều sau:

• Uống nước lọc như bình thường, tránh để cơ thể bị thiếu nước;
• Không sử dụng rượu bia hoặc các chất kích thích trước thời điểm xét nghiệm;
• Không tự ý ngừng thuốc đang điều trị, cần trao đổi với bác sĩ nếu đang sử dụng thuốc có ảnh hưởng đến hormone;
• Giữ tinh thần thoải mái, hạn chế căng thẳng trước khi lấy máu. 

Xét nghiệm nội tiết tố nam giúp đánh giá hoạt động của các hormone liên quan đến sinh lý, sinh sản và sức khỏe tổng thể ở nam giới. Tùy biểu hiện và mục đích kiểm tra, bác sĩ có thể chỉ định testosterone, LH, FSH, estradiol, prolactin hoặc một số hormone khác. Nam giới nên thực hiện xét nghiệm theo hướng dẫn và trao đổi với bác sĩ để hiểu đúng ý nghĩa kết quả, tránh tự chẩn đoán hoặc điều trị dựa trên một chỉ số đơn lẻ. 

Nếu bạn đọc có thắc mắc liên quan cần giải đáp hoặc nhu cầu kiểm tra sức khỏe, bạn đọc hãy liên hệ tới Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được tư vấn và hỗ trợ kịp thời.