Calcium Carbonate

Calcium Carbonate được chỉ định trong nhiều tình huống lâm sàng khác nhau, bao gồm:

• Giảm triệu chứng ợ nóng, ợ chua, khó tiêu do tăng tiết acid dạ dày hoặc trào ngược dạ dày - thực quản.
• Phòng ngừa và điều trị tình trạng thiếu hụt canxi (hạ canxi máu) ở người không hấp thu đủ canxi qua chế độ ăn.
• Hỗ trợ điều trị loãng xương, nhuyễn xương, còi xương do thiếu canxi.
• Hỗ trợ điều trị suy tuyến cận giáp và các rối loạn liên quan đến giảm canxi huyết.
• Dùng phối hợp trong một số phác đồ điều trị loãng xương cùng các thuốc chống hủy xương như risedronate, nhằm cung cấp đủ canxi trong những ngày không dùng thuốc chính.
• Làm chất gắn kết phosphat, hỗ trợ giảm hấp thu phosphat trong khẩu phần ăn ở bệnh nhân tăng phosphat máu do suy thận mạn.

Do phổ tác dụng rộng, canxi carbonat có mặt trong rất nhiều chế phẩm không kê đơn dạng đơn chất hoặc phối hợp với vitamin D3, magie hydroxyd, simethicone…

Liều dùng Calcium Carbonate thay đổi tùy theo mục đích sử dụng (kháng acid hay bổ sung canxi), dạng bào chế và đáp ứng của từng người bệnh. Dưới đây là các mức liều tham khảo phổ biến nhất.

Liều dùng cho người lớn

• Kháng acid, giảm khó tiêu: dùng 500 - 3.000 mg khi có triệu chứng, có thể lặp lại nhiều lần trong ngày; tổng liều tối đa khoảng 7.500 mg/ngày và không nên dùng liều tối đa quá 2 tuần liên tục nếu không có chỉ định của bác sĩ.
• Bổ sung canxi, phòng ngừa thiếu hụt canxi: liều thường dùng khoảng 1.250 mg, uống 2-3 lần/ngày cùng bữa ăn.
• Điều trị hạ canxi huyết: 900 - 2.500 mg/ngày, chia làm 2-4 liều; bác sĩ có thể điều chỉnh liều để duy trì nồng độ canxi huyết thanh trong giới hạn bình thường.
• Phối hợp trong phác đồ loãng xương (ví dụ cùng risedronate): uống khoảng 1.250 mg cùng thức ăn, một lần mỗi ngày vào các ngày không dùng thuốc điều trị loãng xương chính.

Liều dùng cho trẻ em

Với trẻ từ 6-11 tuổi (cân nặng khoảng 22-43 kg), dạng viên nhai thường dùng ở mức khoảng 800 mg (tương đương 2 viên) mỗi lần khi cần, không vượt quá 6 viên/ngày. Liều cụ thể cho trẻ nhỏ hơn cần có chỉ định và theo dõi của bác sĩ nhi khoa, vì các nguồn tham khảo hiện có chưa cung cấp đầy đủ dữ liệu về liều chuẩn cho nhóm tuổi dưới 6.

3.3 Cách dùng

Calcium Carbonate có thể dùng cùng hoặc không cùng thức ăn tùy sản phẩm, tuy nhiên khi dùng để bổ sung canxi, nên uống cùng bữa ăn vì cần môi trường acid dạ dày để hấp thu tối ưu. Với viên nén thông thường, nên nuốt trọn viên cùng một cốc nước đầy. Viên nhai cần được nhai kỹ trước khi nuốt. Viên sủi bọt phải được hòa tan hoàn toàn trong khoảng 200 ml nước rồi uống ngay sau khi sủi hết bọt. Dạng bột cần được hòa tan hoàn toàn trong nước trước khi dùng, còn dạng hỗn dịch/lỏng cần lắc đều trước mỗi lần sử dụng. Không nên tự ý dùng liều tối đa kéo dài quá 2 tuần nếu chưa có ý kiến của bác sĩ hoặc dược sĩ.

Quên liều và quá liều

Nếu quên một liều, nên uống ngay khi nhớ ra; tuy nhiên nếu đã gần đến thời điểm của liều kế tiếp thì bỏ qua liều đã quên và tiếp tục theo lịch dùng thuốc bình thường, tuyệt đối không uống gộp hai liều cùng lúc.

Khi nghi ngờ quá liều Calcium Carbonate, người dùng có thể gặp các dấu hiệu của tăng canxi huyết như buồn nôn, nôn, táo bón, khát nước hoặc đi tiểu nhiều bất thường, yếu cơ, đau xương, lú lẫn, mệt mỏi. Đây là tình huống cần được xử trí y tế khẩn cấp; hãy liên hệ ngay với cơ sở y tế gần nhất hoặc trung tâm chống độc để được hướng dẫn xử trí kịp thời.

Calcium Carbonate chống chỉ định trong các trường hợp sau:

• Quá mẫn với canxi carbonat hoặc bất kỳ thành phần nào của chế phẩm.
• Tăng canxi huyết, bao gồm tăng canxi huyết do cường cận giáp, quá liều vitamin D, u ác tính có tiêu xương, hoặc sarcoidosis.
• Tăng canxi niệu nặng, sỏi canxi đường tiết niệu hoặc sỏi thận.
• Suy thận nặng, đặc biệt khi chưa được điều trị bằng lọc máu/thẩm phân.
• Bất động lâu ngày kèm theo tăng canxi huyết và/hoặc tăng canxi niệu.

Đây là các chống chỉ định mang tính nguyên tắc và không được bỏ qua; người bệnh có tiền sử các bệnh lý nêu trên cần trao đổi kỹ với bác sĩ trước khi sử dụng bất kỳ chế phẩm nào chứa canxi carbonat.

Tác dụng phụ của Calcium Carbonate phần lớn liên quan đến hệ tiêu hóa và thường ở mức độ nhẹ, tuy nhiên vẫn có những phản ứng nghiêm trọng hơn cần lưu ý.

• Thường gặp: táo bón, đầy hơi, chướng bụng.
• Ít gặp (khoảng 0,01-0,1%): buồn nôn, tiêu chảy, ợ hơi, khó tiêu, đau hoặc khó chịu vùng thượng vị/bụng.
• Hiếm gặp hoặc chưa xác định rõ tần suất: phản ứng dị ứng, mày đay, phù mạch, phản ứng phản vệ; cảm giác mệt mỏi hoặc suy nhược bất thường.
• Tác dụng phụ nghiêm trọng liên quan đến dùng liều cao, kéo dài: các dấu hiệu của tăng canxi huyết (buồn nôn, nôn, táo bón, khát nước, tiểu nhiều, yếu cơ, đau xương, lú lẫn) hoặc hội chứng kiềm sữa (milk-alkali syndrome) trong trường hợp lạm dụng liều cao canxi carbonat kéo dài.

Nếu gặp bất kỳ dấu hiệu bất thường nào kể trên, đặc biệt là các dấu hiệu dị ứng hoặc tăng canxi huyết, người dùng nên ngừng thuốc và liên hệ ngay với bác sĩ hoặc dược sĩ.

• Phụ nữ mang thai: nhu cầu canxi trong thai kỳ không tăng so với người không mang thai, và các chế phẩm canxi carbonat dùng làm thuốc kháng acid ở liều khuyến cáo thường được xem là chấp nhận được. Tuy nhiên, việc dùng liều cao canxi carbonat kéo dài trong suốt thai kỳ có thể dẫn đến hạ canxi huyết, co giật ở trẻ sơ sinh hoặc tăng canxi huyết nặng (hội chứng kiềm sữa) ở người mẹ, vì vậy cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng liều cao hoặc kéo dài.
• Phụ nữ cho con bú: nên hỏi ý kiến bác sĩ về lợi ích và nguy cơ trước khi sử dụng, đặc biệt nếu cần dùng liều cao hoặc thời gian dài.
• Người suy thận: cần thận trọng, đặc biệt với suy thận nhẹ đến trung bình; nên theo dõi định kỳ nồng độ canxi, phosphat huyết thanh và chức năng thận. Người suy thận nặng chưa lọc máu thuộc nhóm chống chỉ định.
• Người suy gan: hiện chưa có khuyến cáo điều chỉnh liều riêng cho người suy gan theo thông tin sản phẩm hiện có.
• Người có tiền sử sỏi thận, tăng canxi niệu nhẹ, hoặc rối loạn tuyến cận giáp: cần thận trọng và theo dõi sát khi dùng canxi carbonat.
• Người dùng liều cao kéo dài nói chung nên được theo dõi định kỳ nồng độ canxi huyết tương và bài tiết canxi qua nước tiểu.

Calcium Carbonate có thể làm giảm hấp thu hoặc thay đổi tác dụng của nhiều thuốc khác khi dùng đồng thời, do đó nên uống cách xa các thuốc dưới đây càng lâu càng tốt (thường tối thiểu 2-4 giờ, tùy thuốc).

Các nguồn tham khảo hiện có không đề cập cụ thể đến tương tác giữa Calcium Carbonate với rượu bia; người dùng nên thận trọng và hỏi ý kiến dược sĩ nếu có nhu cầu sử dụng đồng thời để được tư vấn phù hợp.

Calcium Carbonate nên được bảo quản ở nhiệt độ phòng, tránh ẩm và tránh ánh sáng trực tiếp, không để trong phòng tắm hoặc ngăn đá tủ lạnh, và cần để xa tầm tay trẻ em.

Trên thị trường Việt Nam, các chế phẩm chứa canxi carbonat (dạng đơn chất hoặc phối hợp cùng vitamin D3) có mức giá khá đa dạng tùy thương hiệu, hàm lượng và quy cách đóng gói, dao động phổ biến từ khoảng 60.000 - 150.000 đồng cho hộp 30-60 viên với các sản phẩm phổ thông, và có thể lên tới 300.000 - 480.000 đồng đối với các sản phẩm nhập khẩu hoặc phối hợp nhiều vi chất. Đây chỉ là mức giá tham khảo mang tính thời điểm, có thể thay đổi theo nhà thuốc và chương trình khuyến mãi; người dùng nên liên hệ trực tiếp nhà thuốc để có báo giá chính xác nhất.

Uống Calcium Carbonate vào lúc nào trong ngày là tốt nhất?

Nếu mục đích là bổ sung canxi, nên uống Calcium Carbonate cùng bữa ăn, vì hoạt chất này cần acid dạ dày tiết ra khi ăn để phân ly và hấp thu hiệu quả. Nếu dùng làm thuốc kháng acid để giảm ợ nóng, khó tiêu, có thể uống ngay khi xuất hiện triệu chứng theo hướng dẫn trên nhãn sản phẩm. Nên chia liều thành nhiều lần trong ngày thay vì uống một lần với liều lớn, vì cơ thể chỉ hấp thu tối ưu ở mức khoảng 500 mg canxi nguyên tố mỗi lần.

Canxi carbonat có gây táo bón không, làm sao để hạn chế?

Táo bón là một trong những tác dụng phụ thường gặp nhất khi dùng Calcium Carbonate, đặc biệt khi dùng liều cao hoặc kéo dài. Để hạn chế tình trạng này, người dùng nên uống đủ nước trong ngày, tăng cường chất xơ từ rau củ quả, vận động thể chất đều đặn và không tự ý tăng liều so với khuyến cáo. Nếu táo bón kéo dài hoặc gây khó chịu nhiều, nên trao đổi với bác sĩ hoặc dược sĩ để được tư vấn đổi dạng canxi hoặc điều chỉnh liều phù hợp.

Dùng Calcium Carbonate lâu dài có an toàn không?

Sử dụng Calcium Carbonate đúng liều khuyến cáo trong thời gian dài thường an toàn với đa số người khỏe mạnh, đặc biệt khi dùng với mục đích bổ sung canxi phòng ngừa loãng xương. Tuy nhiên, dùng liều cao kéo dài như thuốc kháng acid (đặc biệt vượt quá 2 tuần liên tục mà không có chỉ định) có thể làm tăng nguy cơ tăng canxi huyết, sỏi thận hoặc hội chứng kiềm sữa. Vì vậy, người có bệnh lý nền như suy thận, sỏi thận, rối loạn tuyến cận giáp cần được bác sĩ theo dõi định kỳ nồng độ canxi huyết thanh và chức năng thận trong quá trình sử dụng lâu dài.

Có thể uống Calcium Carbonate cùng lúc với thuốc kháng sinh hoặc thuốc điều trị loãng xương không?

Không nên uống cùng lúc. Calcium Carbonate có thể làm giảm đáng kể hấp thu của nhiều loại thuốc như kháng sinh nhóm tetracyclin, fluoroquinolon, thuốc điều trị loãng xương nhóm bisphosphonat và levothyroxin. Để tránh làm giảm hiệu quả điều trị của các thuốc này, cần uống cách xa canxi carbonat tối thiểu 2-4 giờ tùy loại thuốc, hoặc theo hướng dẫn cụ thể của bác sĩ, dược sĩ.