Capecitabin

Capecitabin được chỉ định trong các trường hợp:

• Ung thư vú tiến triển hoặc di căn, dùng đơn độc hoặc phối hợp docetaxel khi đã thất bại với hóa trị nhóm anthracyclin, taxan.
• Điều trị hỗ trợ Ung thư đại tràng giai đoạn III (Dukes C) sau phẫu thuật, đơn trị hoặc phối hợp thuốc chống ung thư khác.
• Ung thư đại trực tràng di căn, đơn độc hoặc kết hợp phác đồ đa hóa trị.
• Ung thư dạ dày tiến triển, thường phối hợp thuốc dẫn xuất platin trong phác đồ bước một.

Việc chọn phác đồ có Capecitabin luôn cần dựa trên đánh giá của bác sĩ chuyên khoa ung bướu.

Liều dùng theo từng chỉ định

Liều Capecitabin tính theo diện tích da cơ thể (m²), chia 2 lần uống cách nhau khoảng 12 giờ.

• Ung thư vú: khởi đầu 1.250 mg/m² x 2 lần/ngày, dùng 2 tuần - nghỉ 1 tuần; chu kỳ 3 tuần, tối thiểu 6 tuần. Khi phối hợp docetaxel (75 mg/m² truyền tĩnh mạch ngày đầu chu kỳ), liều Capecitabin giữ nguyên như trên.
• Ung thư đại tràng giai đoạn III: đơn trị khởi đầu 1.250 mg/m² x 2 lần/ngày, 2 tuần dùng - 1 tuần nghỉ, tổng 8 chu kỳ (khoảng 6 tháng). Nếu phối hợp thuốc khác, liều khởi đầu thường 1.600 - 2.000 mg/m²/ngày.
• Ung thư đại trực tràng di căn: liều tương tự ung thư đại tràng giai đoạn III.
• Ung thư dạ dày tiến triển (phối hợp thuốc platin): 800 - 1.000 mg/m² x 2 lần/ngày, 2 tuần dùng - 1 tuần nghỉ; hoặc 625 mg/m² x 2 lần/ngày liên tục, tùy khả năng dung nạp.

Người từ 80 tuổi trở lên dùng đơn độc nên giảm liều khởi đầu khoảng 20%; khi phối hợp docetaxel ở người từ 60 tuổi, liều Capecitabin ban đầu thường giảm khoảng 25%. Người suy thận vừa (Clcr 30-50 ml/phút) cần giảm liều khoảng 25%. Chưa đủ dữ liệu về liều cho trẻ em do thuốc chưa được chứng minh an toàn ở nhóm tuổi này.

Cách dùng

Uống nguyên viên Capecitabin cùng nước lọc, không nghiền hay nhai, trong vòng 30 phút sau ăn, vào cùng giờ mỗi ngày (sáng và tối). Nếu phối hợp docetaxel, cần uống Capecitabin trước theo chỉ định bác sĩ.

Quên liều và quá liều

Nếu quên liều, không tự ý gấp đôi liều kế tiếp; việc xử trí cụ thể nên theo hướng dẫn riêng của bác sĩ vì phác đồ hóa trị đòi hỏi độ chính xác cao. Quá liều Capecitabin có thể gây buồn nôn, nôn, tiêu chảy, chảy máu tiêu hóa, suy tủy xương. Chưa có thuốc giải độc đặc hiệu; xử trí chủ yếu là ngừng thuốc và hỗ trợ theo triệu chứng, có thể cân nhắc lọc máu. Khi nghi ngờ quá liều, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế ngay.

• Mẫn cảm với capecitabin hoặc thành phần của thuốc.
• Thiếu hụt enzym dihydropyrimidin dehydrogenase (DPD) đã biết.
• Suy thận nặng, độ thanh thải creatinin dưới 30 ml/phút.
• Giảm bạch cầu, giảm bạch cầu trung tính hoặc giảm tiểu cầu mức độ nặng.
• Đang dùng sorivudin hoặc thuốc tương tự như brivudin.

Rất thường gặp

• Phù, mệt mỏi, sốt, đau nhức cơ thể.
• Hội chứng bàn tay - bàn chân (phụ thuộc liều), viêm da.
• Tiêu chảy (phụ thuộc liều), buồn nôn, nôn, đau bụng, viêm miệng, chán ăn.
• Giảm bạch cầu, thiếu máu, giảm bạch cầu trung tính, giảm tiểu cầu.
• Tăng bilirubin máu, yếu cơ.

Thường gặp

• Đau ngực, rung nhĩ, chậm nhịp tim, loạn nhịp, thiếu máu cơ tim.
• Lơ mơ, nhức đầu, chóng mặt, mất ngủ, rối loạn tâm trạng, bệnh não.
• Bong móng, rụng tóc, ban đỏ, ngứa, loét da.
• Mất nước, hạ kali huyết, hạ magnesi huyết.
• Khô miệng, viêm dạ dày - ruột, rối loạn vị giác, tăng enzym gan.
• Ho, khó thở, chảy máu cam, khàn giọng.

Ít gặp và hiếm gặp

• Tai biến mạch máu não, tăng huyết áp, viêm cơ tim.
• Hội chứng Stevens-Johnson, hoại tử da nhiễm độc (TEN).
• Viêm gan, tắc mật, xơ gan, loét dạ dày.
• Viêm phổi, tắc mạch phổi, co thắt phế quản.
• Suy thận cấp.

Phần lớn tác dụng phụ có thể hồi phục và được kiểm soát bằng điều chỉnh liều hoặc tạm ngừng thuốc, không cần ngừng vĩnh viễn. Người bệnh cần báo ngay bác sĩ nếu đi ngoài từ 4-6 lần/ngày trở lên, nôn nhiều lần, bàn tay/bàn chân sưng đỏ đau, loét miệng hoặc sốt.

• Chỉ dùng Capecitabin dưới giám sát của bác sĩ chuyên khoa ung bướu có kinh nghiệm.
• Phụ nữ có thai: chưa rõ thuốc có qua nhau thai ở người hay không, nhưng có khả năng gây hại cho thai nhi nên không dùng cho phụ nữ mang thai; cần tránh thai hiệu quả trong thời gian điều trị.
• Phụ nữ cho con bú: chưa xác định rõ ở người, nhưng thực nghiệm trên động vật cho thấy thuốc hiện diện nhiều trong sữa; cần ngừng cho con bú khi dùng thuốc.
• Suy gan: thận trọng ở người suy gan nhẹ đến vừa do di căn gan, cần theo dõi chức năng gan thường xuyên; chưa đủ dữ liệu ở suy gan nặng.
• Suy thận: giảm liều ở suy thận vừa, giám sát chặt; chống chỉ định ở suy thận nặng.
• Người từ 80 tuổi: tăng nguy cơ tác dụng phụ nặng, cần giám sát chặt và có thể giảm liều khởi đầu.
• Tiền sử bệnh mạch vành: cần theo dõi điện tâm đồ thường xuyên do nguy cơ độc tính trên tim của các fluoropyrimidin.
• Thuốc có thể gây chóng mặt, mệt mỏi, buồn nôn nên cần thận trọng khi lái xe hoặc vận hành máy móc.

Người bệnh cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ về mọi thuốc, thực phẩm chức năng đang dùng trước khi bắt đầu điều trị.

Các chế phẩm chứa Capecitabin nên bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp, nhiệt độ dưới 30°C, để xa tầm tay trẻ em. Do là thuốc độc tế bào, cần xử lý viên thuốc vỡ hoặc hết hạn theo quy định dành cho thuốc nguy hại.

Giá các chế phẩm Capecitabin trên thị trường Việt Nam dao động khá rộng tùy thương hiệu và nước sản xuất; biệt dược gốc châu Âu thường có giá cao hơn thuốc generic Ấn Độ. Mức giá tham khảo cho hộp Capecitabin 500mg khoảng 700.000 - 1.800.000 đồng/hộp tùy loại, có thể thay đổi theo thời điểm và nhà thuốc. Người bệnh nên liên hệ trực tiếp nhà thuốc hoặc bệnh viện để có báo giá chính xác.

Capecitabin có phải là hóa trị không, có gây rụng tóc nghiêm trọng như hóa trị truyền tĩnh mạch không?

Capecitabin là thuốc hóa trị đường uống, được xem là dạng thay thế tiện lợi cho truyền fluorouracil tĩnh mạch. Rụng tóc là tác dụng phụ thường gặp nhưng thường nhẹ hơn một số phác đồ truyền tĩnh mạch, vì cơ chế hoạt hóa chọn lọc tại mô ung thư giúp giảm độc tính lên mô lành, trong đó có nang tóc. Mức độ thực tế vẫn khác nhau tùy cơ địa và phác đồ phối hợp.

Vì sao dùng Capecitabin lại xuất hiện hội chứng bàn tay - bàn chân, có nguy hiểm không?

Đây là tác dụng phụ rất thường gặp, phụ thuộc liều, biểu hiện tê, ngứa, đỏ, sưng hoặc đau ở lòng bàn tay và bàn chân. Mức độ nhẹ thường không nguy hiểm nhưng gây khó chịu; nếu da bong tróc, phồng rộp, đau nhiều ảnh hưởng sinh hoạt, cần báo bác sĩ ngay để tạm ngừng hoặc điều chỉnh liều.

Có thể tự ý ngừng uống Capecitabin khi thấy đỡ mệt hoặc muốn nghỉ giữa đợt điều trị không?

Không nên tự ý ngừng thuốc hoặc đổi liều mà không có chỉ định. Phác đồ dùng thuốc - nghỉ thuốc được thiết kế chặt chẽ để đảm bảo hiệu quả diệt tế bào ung thư và hạn chế độc tính; tự ý thay đổi có thể giảm hiệu quả điều trị hoặc gây phản ứng bất lợi khó kiểm soát. Mọi điều chỉnh cần do bác sĩ chuyên khoa ung bướu quyết định.

Uống Capecitabin cùng thuốc giảm đau hoặc vitamin thông thường có an toàn không?

Tùy loại thuốc cụ thể. Như mục tương tác thuốc đã nêu, một số hoạt chất như phenytoin, thuốc chống đông kháng vitamin K, acid folinic hay thuốc kháng acid có thể tương tác đáng kể với Capecitabin. Người bệnh nên hỏi bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi dùng thêm bất kỳ thuốc, vitamin hay thực phẩm chức năng nào trong thời gian điều trị.