Từ điển dược chất

Dextrose Monohydrat

Tổng quan

Dextrose Monohydrat là dạng monohydrat của D-glucose, một monosaccarit (đường đơn 6 carbon) tự nhiên có trong cơ thể người và nhiều loại thực phẩm. Trong y tế, Dextrose Monohydrat được xếp vào nhóm dung dịch bổ sung năng lượng, carbohydrat và chất điều chỉnh đường huyết, bào chế dưới dạng viên uống, gel, dung dịch uống hoặc dung dịch tiêm truyền tĩnh mạch với nhiều nồng độ khác nhau.

Khi vào cơ thể qua đường uống hoặc truyền tĩnh mạch, Dextrose Monohydrat nhanh chóng làm tăng nồng độ glucose trong máu, cung cấp nguồn năng lượng tức thời cho tế bào và các cơ quan, đặc biệt là não bộ - cơ quan sử dụng glucose làm nguồn năng lượng chính. Nhờ cơ chế này, Dextrose Monohydrat giúp điều chỉnh nhanh tình trạng hạ đường huyết và cung cấp calo cho người bệnh không thể ăn uống bình thường do bệnh lý, chấn thương hoặc sau phẫu thuật.


Công dụng và chỉ định

Dextrose Monohydrat được chỉ định trong các trường hợp sau:

  • Dextrose Monohydrat dùng điều trị hạ đường huyết cấp, đặc biệt ở người đái tháo đường đang dùng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết.
  • Dextrose Monohydrat dùng xử trí tình trạng sốc do insulin.
  • Dextrose Monohydrat dùng cung cấp năng lượng carbohydrat và nước cho người bệnh không thể ăn uống được do ốm nặng, chấn thương hoặc sau phẫu thuật.
  • Dextrose Monohydrat dùng hỗ trợ điều trị tăng kali máu, thường phối hợp cùng insulin để đưa kali vào trong tế bào.
  • Dextrose Monohydrat còn được dùng làm dung môi pha loãng một số thuốc tiêm truyền tĩnh mạch khác theo chỉ định của bác sĩ, giúp thuốc phối hợp cùng Dextrose Monohydrat ổn định hơn.

Liều dùng và cách dùng

Liều Dextrose Monohydrat đường uống

Dextrose Monohydrat dạng viên, gel hoặc dung dịch uống thường dùng để xử trí hạ đường huyết nhẹ tại nhà. Triệu chứng hạ đường huyết thường cải thiện trong khoảng 10 phút sau khi uống Dextrose Monohydrat. Liều Dextrose Monohydrat cụ thể cần theo hướng dẫn trên nhãn sản phẩm hoặc chỉ định của bác sĩ, dược sĩ, tùy theo mức độ hạ đường huyết và cân nặng người bệnh.

Liều Dextrose Monohydrat đường tiêm truyền tĩnh mạch

Dextrose Monohydrat dạng tiêm truyền có nhiều nồng độ khác nhau, phổ biến là 5%, 10%, 20%, 30% và 50%. Dung dịch Dextrose Monohydrat nồng độ 5% có thể truyền qua tĩnh mạch ngoại vi, trong khi Dextrose Monohydrat nồng độ trên 5% hoặc áp lực thẩm thấu từ 900 mOsm/lít trở lên cần truyền qua tĩnh mạch trung tâm để tránh tổn thương mạch máu. Liều và tốc độ truyền Dextrose Monohydrat phụ thuộc vào tuổi, cân nặng và tình trạng chuyển hóa của từng người bệnh; cần tăng tốc độ truyền Dextrose Monohydrat từ từ và theo dõi đường huyết thường xuyên trong suốt quá trình truyền.

Cách dùng Dextrose Monohydrat

Dextrose Monohydrat đường uống có thể dùng trực tiếp theo dạng viên nhai, gel hoặc pha dung dịch uống. Dextrose Monohydrat đường tiêm chỉ được truyền tĩnh mạch chậm bởi nhân viên y tế tại cơ sở y tế, tuyệt đối không tự ý tiêm hoặc truyền Dextrose Monohydrat tại nhà. Cần kiểm tra kỹ nhãn, nồng độ và hạn dùng của Dextrose Monohydrat trước khi sử dụng.

Xử trí khi quên liều Dextrose Monohydrat

Dextrose Monohydrat đường uống thường được dùng khi cần thiết để xử trí hạ đường huyết cấp tính nên không áp dụng khái niệm quên liều Dextrose Monohydrat như thuốc dùng định kỳ. Với Dextrose Monohydrat đường tiêm truyền, việc dùng thuốc do nhân viên y tế thực hiện và theo dõi liên tục nên không có khái niệm quên liều.

Xử trí khi quá liều Dextrose Monohydrat

Quá liều Dextrose Monohydrat có thể gây tăng đường huyết nặng và hạ natri máu do pha loãng, có thể dẫn đến các biến chứng nghiêm trọng, thậm chí tử vong nếu không được xử trí kịp thời. Khi nghi ngờ quá liều Dextrose Monohydrat, cần ngừng truyền Dextrose Monohydrat ngay và xử trí triệu chứng, có thể cần dùng thêm insulin để kiểm soát đường huyết; nên liên hệ trung tâm chống độc hoặc đưa người dùng Dextrose Monohydrat đến cơ sở y tế ngay.


Chống chỉ định

Dextrose Monohydrat chống chỉ định trong các trường hợp:

  • Tăng đường huyết có ý nghĩa lâm sàng chưa được kiểm soát - không dùng Dextrose Monohydrat.
  • Mẫn cảm với Dextrose Monohydrat hoặc bất kỳ thành phần nào của chế phẩm.
  • Người có tiền sử dị ứng với các sản phẩm từ ngô cần thận trọng, vì Dextrose Monohydrat thường được sản xuất từ tinh bột ngô và có thể gây phản ứng dị ứng chéo.

Tác dụng phụ

Thường gặp

  • Dextrose Monohydrat đường tiêm có thể gây đau, kích ứng tại vị trí tiêm truyền.
  • Dextrose Monohydrat có thể gây đỏ bừng mặt.

Nghiêm trọng, cần thận trọng

  • Dextrose Monohydrat có thể gây tăng đường huyết nếu truyền Dextrose Monohydrat quá nhanh hoặc quá liều.
  • Dextrose Monohydrat có thể gây phản ứng dị ứng: nổi mề đay, phát ban, khó thở, sốc phản vệ.
  • Dextrose Monohydrat có thể gây viêm tĩnh mạch huyết khối tại vị trí truyền nếu dùng dung dịch Dextrose Monohydrat ưu trương qua tĩnh mạch ngoại vi.
  • Dextrose Monohydrat có thể gây hạ natri máu do pha loãng, đặc biệt ở trẻ em, người cao tuổi và người sau phẫu thuật, có thể dẫn đến bệnh não do hạ natri máu nếu dùng Dextrose Monohydrat quá liều nặng.
  • Dextrose Monohydrat dùng kéo dài có thể gây rối loạn điện giải như giảm kali máu, giảm phosphat máu.
  • Dextrose Monohydrat có thể gây quá tải dịch nếu truyền Dextrose Monohydrat với thể tích lớn hoặc tốc độ nhanh.
  • Dextrose Monohydrat ở người suy dinh dưỡng nặng có thể gây hội chứng nuôi ăn lại nếu tăng lượng Dextrose Monohydrat quá nhanh.

Nếu gặp bất kỳ dấu hiệu nghiêm trọng nào khi dùng Dextrose Monohydrat, cần ngừng Dextrose Monohydrat và liên hệ nhân viên y tế ngay.


Lưu ý khi dùng

  • Người đái tháo đường cần thận trọng khi dùng Dextrose Monohydrat, trừ trường hợp đang xử trí hạ đường huyết do insulin gây ra.
  • Người có bệnh tim mạch, bệnh mạch vành, tiền sử đột quỵ cần được theo dõi sát khi truyền Dextrose Monohydrat do nguy cơ quá tải dịch khi dùng Dextrose Monohydrat.
  • Người bị hen, bệnh thận, chấn thương đầu hoặc nghiện rượu cần thận trọng khi dùng Dextrose Monohydrat.
  • Cần theo dõi đường huyết, điện giải và cân bằng dịch thường xuyên trong suốt quá trình truyền Dextrose Monohydrat, đặc biệt khi truyền Dextrose Monohydrat kéo dài hoặc nồng độ cao.
  • Tránh truyền nhanh dung dịch Dextrose Monohydrat ưu trương qua tĩnh mạch ngoại vi vì Dextrose Monohydrat nồng độ cao có thể gây viêm hoặc tổn thương tĩnh mạch.
  • Người suy dinh dưỡng nặng cần được tăng dần lượng Dextrose Monohydrat, không nên tăng đột ngột lượng Dextrose Monohydrat để tránh hội chứng nuôi ăn lại.
  • Phụ nữ mang thai và cho con bú cần hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng Dextrose Monohydrat, đặc biệt ở dạng tiêm truyền Dextrose Monohydrat nồng độ cao.
  • Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ dùng Dextrose Monohydrat cần được theo dõi đặc biệt sát sao do nguy cơ hạ natri máu và rối loạn đường huyết cao hơn người lớn khi dùng Dextrose Monohydrat.

Tương tác dược chất

Dextrose Monohydrat có thể ảnh hưởng đến hiệu quả của một số thuốc khác, đặc biệt các thuốc liên quan đến kiểm soát đường huyết và cân bằng dịch.

Thuốc/chất tương tác với Dextrose Monohydrat

Hậu quả

Khuyến cáo

Insulin, thuốc hạ đường huyết đường uống + Dextrose Monohydrat

Cần điều chỉnh liều insulin hoặc thuốc hạ đường huyết khi truyền Dextrose Monohydrat để tránh tăng hoặc hạ đường huyết quá mức

Theo dõi đường huyết chặt chẽ khi phối hợp với Dextrose Monohydrat

Corticosteroid + Dextrose Monohydrat

Có thể làm tăng đường huyết khi phối hợp với Dextrose Monohydrat

Theo dõi đường huyết khi dùng cùng Dextrose Monohydrat


Cách bảo quản và giá bán tham khảo

Dextrose Monohydrat dạng dung dịch tiêm truyền nên được bảo quản ở nhiệt độ không quá 30 độ C, tránh ánh sáng trực tiếp, để nơi khô ráo và xa tầm tay trẻ em. Không dùng dung dịch Dextrose Monohydrat nếu chai, túi đựng Dextrose Monohydrat bị nứt vỡ, dung dịch bị đổi màu hoặc có vẩn đục bất thường.

Dextrose Monohydrat dạng dịch truyền tĩnh mạch thường là sản phẩm kê đơn, chủ yếu cung cấp cho cơ sở y tế nên giá bán không được niêm yết công khai thống nhất trên các nhà thuốc trực tuyến; giá Dextrose Monohydrat có thể thay đổi nhiều theo nồng độ, thể tích chai/túi và nhà sản xuất. Người có nhu cầu nên liên hệ trực tiếp nhà thuốc hoặc cơ sở y tế để biết giá Dextrose Monohydrat chính xác.


Câu hỏi thường gặp

Dextrose Monohydrat có phải là đường ăn thông thường không?

Không hoàn toàn giống nhau. Dextrose Monohydrat là dạng ngậm nước của D-glucose, một loại đường đơn, trong khi đường ăn thông thường (sucrose) là đường đôi gồm glucose và fructose kết hợp. Dextrose Monohydrat dùng trong y tế được tinh chế và kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt để đảm bảo an toàn khi uống hoặc tiêm truyền Dextrose Monohydrat vào cơ thể.

Vì sao dung dịch Dextrose Monohydrat nồng độ cao phải truyền qua tĩnh mạch trung tâm?

Dung dịch Dextrose Monohydrat nồng độ cao có áp lực thẩm thấu lớn hơn nhiều so với máu, nếu truyền Dextrose Monohydrat qua tĩnh mạch ngoại vi có thể gây kích ứng, viêm hoặc tổn thương thành mạch máu tại chỗ. Vì vậy, các dung dịch Dextrose Monohydrat nồng độ trên 5% thường cần được truyền qua tĩnh mạch trung tâm, nơi có lưu lượng máu lớn giúp pha loãng Dextrose Monohydrat nhanh hơn.

Người đái tháo đường có dùng được Dextrose Monohydrat không?

Người đái tháo đường vẫn có thể cần dùng Dextrose Monohydrat trong một số tình huống cấp cứu như hạ đường huyết do insulin hoặc thuốc hạ đường huyết gây ra. Tuy nhiên, ngoài các trường hợp này, người đái tháo đường cần dùng Dextrose Monohydrat rất thận trọng dưới sự theo dõi của bác sĩ để tránh làm tăng đường huyết quá mức khi dùng Dextrose Monohydrat.

Truyền Dextrose Monohydrat quá nhanh có nguy hiểm không?

Có. Truyền Dextrose Monohydrat quá nhanh có thể gây tăng đường huyết đột ngột, rối loạn điện giải và hạ natri máu do pha loãng, trong trường hợp nặng có thể dẫn đến hôn mê hoặc các biến chứng nghiêm trọng khác. Vì vậy, tốc độ truyền Dextrose Monohydrat cần được nhân viên y tế tính toán và điều chỉnh phù hợp với từng người dùng Dextrose Monohydrat.


Miễn trừ trách nhiệm

Các thông tin dược chất trên trang này được biên soạn nhằm mục đích tham khảo. Nội dung không thay thế tư vấn chuyên môn của bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế. Người đọc không nên tự ý sử dụng, ngừng hoặc thay đổi dược chất dựa trên thông tin tại đây mà không có ý kiến của nhân viên y tế.

Lựa chọn dịch vụ

Quý khách hàng vui lòng lựa chọn dịch vụ y tế theo nhu cầu!

Lấy mẫu xét nghiệm tại nhà

Lấy mẫu xét nghiệm tại nhà giúp khách hàng chủ động tầm soát bệnh lý. Đồng thời tiết kiệm thời gian đi lại, chờ đợi kết quả với mức chi phí hợp lý.

Đặt lịch thăm khám tại MEDLATEC

Đặt lịch khám tại cơ sở khám chữa bệnh thuộc Hệ thống Y tế MEDLATEC giúp chủ động thời gian, hạn chế tiếp xúc đông người.
bác sĩ lựa chọn dịch vụ