Lactobacillus Fermentum

Dựa trên các nghiên cứu và tài liệu chuyên môn hiện có, Lactobacillus fermentum được sử dụng hỗ trợ trong các trường hợp sau:

• Bổ sung lợi khuẩn, giúp cân bằng hệ vi sinh đường ruột.
• Hỗ trợ giảm các triệu chứng rối loạn tiêu hóa như tiêu chảy, phân sống, táo bón do loạn khuẩn ruột.
• Hỗ trợ điều trị và phòng ngừa tiêu chảy cấp, kể cả tiêu chảy liên quan đến sử dụng kháng sinh, khi phối hợp trong các chế phẩm chứa vi khuẩn Lactobacillus bất hoạt.
• Hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh âm đạo, góp phần hạn chế nhiễm khuẩn âm đạo, nhiễm trùng đường tiết niệu ở phụ nữ do khả năng khu trú và cạnh tranh với vi khuẩn có hại tại vùng này.
• Một số chủng (như CECT5716) được nghiên cứu về khả năng làm giảm mật độ vi khuẩn Staphylococcus trong sữa mẹ, từ đó hỗ trợ giảm nguy cơ viêm vú nhiễm khuẩn ở phụ nữ cho con bú.
• Hỗ trợ tăng cường sức đề kháng đường hô hấp và đường tiêu hóa ở người khỏe mạnh, theo một số thử nghiệm lâm sàng quy mô nhỏ trên vận động viên.

Cần lưu ý, mức độ bằng chứng lâm sàng cho các công dụng trên còn khác nhau tùy theo từng chủng cụ thể, vì vậy hiệu quả có thể không đồng nhất giữa các sản phẩm chứa Lactobacillus fermentum trên thị trường.

Liều dùng theo đối tượng

Do Lactobacillus fermentum thường được bào chế dưới dạng phối hợp trong các chế phẩm men vi sinh (cốm, bột pha uống, dung dịch uống), liều dùng cụ thể phụ thuộc vào hàm lượng và dạng bào chế của từng sản phẩm. Theo tài liệu tham khảo hiện có đối với dạng dung dịch uống chứa hoạt chất này:

• Trẻ em từ 1-12 tuổi: dùng 10 ml/lần, ngày 2 lần.
• Trẻ em trên 12 tuổi và người lớn: dùng 10 ml/lần, ngày 3 lần.

Đối với các chế phẩm dạng bột đông khô chứa vi khuẩn Lactobacillus bất hoạt (kết hợp Lactobacillus fermentum và Lactobacillus delbrueckii) dùng điều trị tiêu chảy, liều tham khảo phổ biến là 1-2 gói/ngày tùy mức độ tiêu chảy, ngày đầu điều trị có thể tăng lên 3 gói/ngày. Vì các dạng bào chế và hàm lượng công bố (tính theo CFU hoặc mg) khác nhau khá nhiều giữa các sản phẩm, người dùng nên tuân theo hướng dẫn in trên nhãn hoặc chỉ dẫn của dược sĩ, bác sĩ đối với từng sản phẩm cụ thể.

Cách dùng

Lactobacillus fermentum được dùng theo đường uống. Với dạng dung dịch, có thể uống trực tiếp hoặc pha vào nước đường, sữa; các lần uống nên cách nhau 3-4 giờ và cần lắc đều trước khi sử dụng. Với dạng bột đông khô, hòa tan gói thuốc vào nửa ly nước hoặc bình nước dành cho trẻ nhỏ, khuấy tan rồi uống ngay sau khi pha để tránh giảm hoạt lực của vi khuẩn. Chế phẩm chứa hoạt chất này có thể dùng trước hoặc ngay sau bữa ăn.

Quên liều và quá liều

Thông tin chi tiết về xử trí khi quên liều hoặc quá liều Lactobacillus fermentum hiện chưa được ghi nhận đầy đủ trong các tài liệu chuyên môn. Về nguyên tắc chung với các chế phẩm men vi sinh, nếu quên một liều, người dùng có thể uống ngay khi nhớ ra và tiếp tục lịch dùng như bình thường, không dùng gấp đôi liều để bù cho liều đã quên. Do bản chất là vi sinh vật sống hoặc bất hoạt với độc tính thấp, nguy cơ quá liều nghiêm trọng được đánh giá là thấp; tuy vậy nếu dùng quá liều lượng khuyến cáo hoặc có biểu hiện bất thường, cần liên hệ bác sĩ hoặc dược sĩ để được tư vấn kịp thời.

• Không dùng cho người có tiền sử mẫn cảm với Lactobacillus fermentum hoặc bất kỳ thành phần nào của chế phẩm chứa hoạt chất này.
• Người đang mắc bệnh lý suy giảm miễn dịch nặng, đang điều trị ức chế miễn dịch mạnh, hoặc có tình trạng bệnh lý nặng khác cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng do nguy cơ nhiễm khuẩn cơ hội từ vi khuẩn sống, dù hiếm gặp.
• Người có đặt catheter tĩnh mạch trung tâm hoặc tổn thương nặng ở niêm mạc ruột cần thận trọng và hỏi ý kiến chuyên môn trước khi sử dụng các chế phẩm probiotic sống.

Đây là mục có mức độ rủi ro cao nên các chống chỉ định cụ thể theo từng sản phẩm chứa Lactobacillus fermentum (đặc biệt các chế phẩm phối hợp nhiều thành phần) cần được đối chiếu kỹ với tờ hướng dẫn sử dụng đi kèm sản phẩm.

Các dữ liệu hiện có cho thấy Lactobacillus fermentum nhìn chung được dung nạp tốt. Trong các thử nghiệm trên động vật, không ghi nhận thay đổi bất thường về sinh hóa máu, cân nặng cơ thể hay dấu hiệu lâm sàng bất lợi khi cho ăn hoạt chất này.

• Thường gặp: hầu như không ghi nhận tác dụng phụ đáng kể ở người khỏe mạnh khi dùng đúng liều khuyến cáo. Một số trường hợp có thể gặp cảm giác đầy hơi nhẹ trong những ngày đầu sử dụng.
• Hiếm gặp: đã có báo cáo một vài trường hợp nổi mề đay khi sử dụng chế phẩm chứa vi khuẩn Lactobacillus bất hoạt (bao gồm Lactobacillus fermentum), tuy nhiên các trường hợp này chưa được đánh giá đầy đủ về mối liên quan nhân quả với việc dùng thuốc.

Nếu xuất hiện các phản ứng bất thường như nổi mẩn, khó thở, sưng phù sau khi dùng chế phẩm chứa Lactobacillus fermentum, cần ngừng sử dụng và đến cơ sở y tế gần nhất.

• Phụ nữ có thai và cho con bú: theo tài liệu tham khảo, Lactobacillus fermentum có thể dùng được cho phụ nữ có thai và cho con bú; tuy nhiên phụ nữ trong giai đoạn này nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi dùng bất kỳ chế phẩm nào để đảm bảo an toàn.
• Người đang dùng thuốc điều trị khác: cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi phối hợp Lactobacillus fermentum với các thuốc đang sử dụng.
• Người suy gan, suy thận: hiện chưa có đủ dữ liệu dược động học riêng biệt cho nhóm đối tượng này; nên thận trọng và hỏi ý kiến chuyên môn trước khi dùng.
• Người suy giảm miễn dịch: cần đặc biệt thận trọng khi sử dụng các chế phẩm vi khuẩn sống, nên có chỉ định và theo dõi của bác sĩ.
• Về mặt an toàn vi sinh, một điểm cần lưu ý khi đánh giá các chủng Lactobacillus fermentum dùng làm probiotic là khả năng mang gen kháng kháng sinh có thể chuyển; các chủng dùng trong sản phẩm thương mại thường được sàng lọc để không mang gen kháng thuốc nhằm đảm bảo an toàn.
• Dược động học của Lactobacillus fermentum trên người hiện chưa được nghiên cứu đầy đủ và công bố rộng rãi.

Dữ liệu về tương tác thuốc cụ thể, đặc hiệu của Lactobacillus fermentum trên người hiện còn hạn chế trong y văn. Với các thuốc kháng sinh, nguyên tắc chung được khuyến cáo là uống cách nhau tối thiểu khoảng 2 giờ so với thời điểm dùng chế phẩm chứa lợi khuẩn để hạn chế kháng sinh tiêu diệt vi khuẩn sống trước khi phát huy tác dụng. Nếu đang sử dụng bất kỳ loại thuốc nào khác, người dùng nên tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ trước khi phối hợp với Lactobacillus fermentum.

Các chế phẩm chứa Lactobacillus fermentum (dạng bột đông khô, dung dịch uống, viên nang) thường cần được bảo quản nơi khô ráo, thoáng mát, tránh ánh nắng trực tiếp, nhiệt độ khuyến cáo dưới 25-30°C, để xa tầm tay trẻ em. Với dạng bột pha hỗn dịch, sản phẩm dễ hút ẩm nên cần đóng kín bao bì sau khi mở và nên pha xong dùng ngay, không để lâu vì có thể làm giảm hoạt lực của vi khuẩn.

Về giá bán, một số chế phẩm phổ biến chứa Lactobacillus fermentum trên thị trường Việt Nam như men vi sinh dạng gói phối hợp Lactobacillus fermentum và Lactobacillus delbrueckii (hộp 10 gói) có giá tham khảo dao động khoảng 110.000-150.000 VNĐ/hộp tùy nhà thuốc và thời điểm. Các sản phẩm men vi sinh dạng bột nguyên liệu hoặc thực phẩm bổ sung chứa chủng Lactobacillus fermentum đơn lẻ có giá dao động tùy hàm lượng CFU và nhà cung cấp. Giá bán thực tế có thể thay đổi theo từng thời điểm và địa điểm mua hàng, người dùng nên tham khảo trực tiếp tại nhà thuốc hoặc nhà cung cấp để có thông tin cập nhật.

Lactobacillus fermentum có phải là thuốc kháng sinh không?

Không. Lactobacillus fermentum là một chủng lợi khuẩn probiotic, hoàn toàn khác về cơ chế tác dụng so với thuốc kháng sinh. Trong khi kháng sinh tiêu diệt vi khuẩn gây bệnh, Lactobacillus fermentum hoạt động bằng cách bổ sung lợi khuẩn, cạnh tranh với vi khuẩn có hại và hỗ trợ cân bằng hệ vi sinh tự nhiên trong cơ thể.

Có thể uống Lactobacillus fermentum cùng lúc với kháng sinh không?

Không nên uống cùng thời điểm. Vì kháng sinh có thể tiêu diệt cả vi khuẩn có lợi trong chế phẩm, làm giảm hiệu quả của Lactobacillus fermentum. Nên uống cách xa thời điểm dùng kháng sinh, thông thường cách nhau khoảng 2 giờ trở lên, đồng thời nên tham khảo ý kiến dược sĩ để được hướng dẫn cụ thể theo từng sản phẩm.

Trẻ sơ sinh có dùng được Lactobacillus fermentum không?

Một số chế phẩm chứa Lactobacillus fermentum phối hợp có ghi nhận sử dụng được cho trẻ sơ sinh trong hỗ trợ điều trị tiêu chảy, với cách pha loãng vào bình nước dành riêng cho trẻ. Tuy nhiên, do Trẻ sơ sinh là đối tượng nhạy cảm, phụ huynh nên tham khảo ý kiến bác sĩ nhi khoa trước khi cho trẻ sử dụng bất kỳ chế phẩm men vi sinh nào, kể cả các sản phẩm chứa Lactobacillus fermentum.

Dùng Lactobacillus fermentum trong bao lâu thì có hiệu quả?

Thời gian phát huy hiệu quả của Lactobacillus fermentum có thể khác nhau tùy tình trạng sức khỏe và mục đích sử dụng. Với hỗ trợ tiêu chảy cấp, một số chế phẩm cho thấy cải thiện triệu chứng trong vài ngày đầu sử dụng đúng liều. Với mục đích cân bằng hệ vi sinh đường ruột hoặc âm đạo lâu dài, cần duy trì sử dụng theo hướng dẫn của bác sĩ hoặc dược sĩ và theo dõi đáp ứng của cơ thể.