Có phải tất cả các loại vi khuẩn đều có hại hay không? | Medlatec

Có phải tất cả các loại vi khuẩn đều có hại hay không?

Vi khuẩn thuộc nhóm sinh vật đơn bào có kích thước siêu nhỏ và có sức phát triển mạnh mẽ trong nhiều môi trường khác nhau. Khi nhắc đến chúng người ta thường cho rằng đây là loài gây hại thế nhưng có nhiều lợi khuẩn rất cần cho sự sống con người.


09/09/2020 | Vi khuẩn HP là gì, mức độ nguy hiểm và các con đường lây nhiễm
06/08/2020 | Làm sao để phát hiện vi khuẩn gây bệnh lao màng phổi?
06/07/2020 | Vi khuẩn bạch hầu là gì, lan truyền bệnh như thế nào?
18/06/2020 | Ý nghĩa xét nghiệm Panel tác nhân vi khuẩn gây viêm đường hô hấp

1. Vi khuẩn là gì?

Vi khuẩn hay còn gọi là vi trùng, đây là loại vi sinh vật nhân sơ đơn bào siêu nhỏ trong đó có nhiều loại thuộc nhóm ký sinh trùng. Chúng thuộc nhóm sinh vật đơn bào, không là thực vật cũng không là động vật với kích thước hiển vi. Chúng có cấu trúc tế bào không phức tạp, có bộ khung tế bào, nhân tế bào và những bào quan giống ty thể và lục lạp.

Đây là nhóm có số lượng cực kì đông đảo trong sinh giới. Chúng có mặt khắp nơi trong đất, nguồn nước hay bên trong những sinh vật khác, thậm chí có trong chất thải phóng xạ. Đây là loài sinh vật có mặt trước tiên trên trái đất vào khoảng 4 tỷ năm về trước.

Vi khuẩn được xem là loài vi sinh vật có số dân đông đảo nhất trong sinh giới

Vi khuẩn được xem là loài vi sinh vật có số dân đông đảo nhất trong sinh giới

Mảnh hóa thạch cổ nhất được đánh giá là của loài sinh vật giống với vi trùng. Cứ 1g đất thường có khoảng 40 triệu tế bào vi trùng. 1ml nước ngọt thường có đến 1 triệu các tế bào vi khuẩn. Trái đất được dự đoán có ít nhất 5 tỷ vi trùng và đa phần sinh khối của trái đất được cho rằng tạo nên từ loài này.

Khi nói đến vi khuẩn, người ta thường cho rằng chúng là loài vi sinh vật có hại thế nhưng nhiều loại được sử dụng với nhiều lợi ích cần thiết cho con người. Chúng hỗ trợ dưới nhiều dạng sống, thực vật và động vật. Ngoài ra, chúng còn được dùng trong những quy trình công nghiệp và dược phẩm.

2. Dinh dưỡng của vi khuẩn

Vi khuẩn sinh sống theo nhiều cách khác nhau, cụ thể:

  • Loại dị dưỡng: chúng thu thập năng lượng bằng cách hấp thụ cacbon hữu cơ. Đa số, chúng hấp thu từ các vật chất hữu cơ chế, cụ thể như phân hủy thịt.

  • Loại tự dưỡng: chúng sẽ tự tạo ra món ăn riêng cho chúng bằng cách quang hợp, dùng ánh nắng mặt trời, nước và khí CO2. Ngoài ra, chúng sẽ tổng hợp hóa học, dùng CO2, nước,… các loại hóa chất như amoniac, khí nitơ, lưu huỳnh,…

Loài vi khuẩn tự dưỡng sẽ tự tạo ra thức ăn riêng cho mình

Loài vi khuẩn tự dưỡng sẽ tự tạo ra thức ăn riêng cho mình

  • Loại quang dưỡng: chúng sử dụng cách quang hợp. Những loại như vi khuẩn lam, chúng tạo ra oxy và có vai trò quan trọng chính là tạo nên oxy cho bầu khí quyển.

  • Loại hóa dưỡng: chúng thu thập năng lượng từ những tổng hợp hóa học.

3. Thế nào là vi khuẩn có lợi?

Nhiều loài vi khuẩn có trong cơ thể con người góp phần vào việc duy trì sự sống cho con người. Vi trùng có trong hệ tiêu hóa hỗ trợ con người hấp thụ các dưỡng chất ví dụ như đường phức tạp sẽ được lợi khuẩn chuyển hóa thành những dạng cơ thể sử dụng được. 

Lợi khuẩn có khả năng hỗ trợ cho hệ tiêu hóa con người bằng cách chuyển hóa chất dinh dưỡng thu được

Lợi khuẩn có khả năng hỗ trợ cho hệ tiêu hóa con người bằng cách chuyển hóa chất dinh dưỡng thu được

Ngoài ra, một số loài giúp phòng ngừa bệnh tật bằng cách xâm chiếm những vị trí mà hại khuẩn gây bệnh muốn bám vào. Chúng còn giúp bảo vệ con người khỏi bệnh tật bằng việc tấn công vào những mầm bệnh.

Số lượng các tế bào vi trùng nhiều gấp 10 lần so với những tế bào có trong cơ thể con người. Một số loài có lối sống cộng sinh hay “thân thiện”, chia sẻ nơi sinh sống và nguồn tài nguyên bên trong cơ thể chúng ta mà không gây hại đến vật chủ mà còn đem lại sức khỏe tốt.

Theo nhiều nghiên cứu cho thấy rằng ruột là nơi được tìm thấy vi sinh vật có số lượng lớn nhất. Ruột người được cho là một môi trường sống tốt cho các loài vi trùng với nhiều dưỡng chất có sẵn. Trên tạp chí Gastroenterology tại Mỹ, tác giả đã thông tin rằng vi trùng đường ruột và một số vi sinh vật khác như E.Coli và Streptococcus đem lại nhiều lợi ích cho con người. 

Chúng hỗ trợ cho hoạt động tiêu hóa, ngăn ngừa sự xâm chiếm của các mầm bệnh có hại, hỗ trợ cho hệ miễn dịch. Cụ thể, một bệnh nhân mang bệnh Crohn gia tăng phản ứng miễn dịch chống lại những vi khuẩn đường ruột, theo 1 đánh giá được đưa ra vào năm 2003 trên tạp chí The Lancet.

Bên cạnh lợi ích dành cho con người, lợi khuẩn còn phục vụ cho nhiều lĩnh vực quan trọng khác.

Đối với ngành công nghệ thực phẩm, những vi khuẩn như acid lactic là Lactobacillus và Lactococcus kết hợp nấm men, nấm mốc,… được dùng để sản xuất thực phẩm như phô mai, nước tương, giấm, sữa chua.

Sữa chua có sự tham gia sản xuất của các lợi khuẩn

Sữa chua có sự tham gia sản xuất của các lợi khuẩn

Ngoài ra, một số loại vi trùng có khả năng phá vỡ những hợp chất hữu cơ, điều này rất có lợi cho hoạt động xử lý chất thải, chất độc hại, làm sạch vấn nạn dầu tràn trên biển,… Những ngành công nghiệp như dược phẩm và hóa chất cũng lựa chọn vi trùng cho việc sản xuất một số loại hóa chất.

Vi trùng được dùng trong sinh học phân tử, trong sinh hóa và các nghiên cứu về di truyền do chúng có khả năng phát triển nhanh chóng và dễ dàng thao tác. Những nhà khoa học sử dụng chúng cho việc nghiên cứu quá trình hoạt động của gen và enzym. Lợi khuẩn cũng là nhân tố quan trọng để điều chế thuốc kháng sinh.

4. Vi khuẩn có hại là gì?

Bên cạnh những lợi ích kể trên thì đa phần vi trùng là loài vi sinh vật gây hại cho con người bởi chúng có khả năng gây bệnh và làm lây lan dịch bệnh. Trên cơ thể con người không có cơ quan nào mà hại khuẩn không thể tấn công. Một vài hại khuẩn có thể đem đến mầm bệnh cho con người, cụ thể như bệnh tả, bệnh bạch hầu, bệnh kiết lỵ, dịch hạch hay viêm phổi, bệnh lao,…

Nếu cơ thể chúng ta tiếp xúc với những loại vi trùng nhưng cơ thể nhận biết được đó là có hại thì hệ miễn dịch sẽ tiến hành tấn công chúng. Những phản ứng này có thể gây ra nhiều biểu hiện như sưng, viêm mà mắt thường có thể quan sát được như vết thương bị nhiễm trùng.

Hại khuẩn có thể tấn công con người nhờ có nội và ngoại độc tố có trong chúng. Để kháng lại sự xâm nhập của hại khuẩn, con người đã chế tạo ra nhiều loại thuốc kháng sinh. Đây là thuốc được dùng cho việc chữa trị nhiễm khuẩn. Thế nhưng, nhiều năm gần đây con người dần sử dụng thuốc kháng sinh sai cách và không cần thiết dẫn đến việc thúc đẩy sự lây lan của những chủng kháng kháng sinh.

Việc lạm dụng thuốc kháng sinh dẫn đến việc lây lan chủng kháng kháng sinh

Việc lạm dụng thuốc kháng sinh dẫn đến việc lây lan chủng kháng kháng sinh

Đối với trường hợp này, vi trùng truyền nhiễm không còn nhạy cảm đối với kháng sinh hiệu quả như trước đây. Chính vì thế mà nhiều nhà khoa học và các cơ quan y tế ra sức khuyến cáo bác sĩ không nên lạm dụng thuốc kháng sinh, chỉ khi nào thật sự cần thiết. Thay vào đó hướng dẫn người dân thực hiện nhiều phương pháp khác giúp phòng bệnh như giữ vệ sinh an toàn thực phẩm, vệ sinh cơ thể sạch sẽ, tiêm phòng,…

Kết luận, không phải tất cả các loài vi khuẩn đều gây hại cho con người mà một số loài đem lại lợi ích cho chúng ta. Việc tìm hiểu kỹ về các loại vi trùng cũng là 1 cách để bảo vệ sức khỏe của chính chúng ta. 

Đăng ký khám, tư vấn

Tại sao nên chọn bệnh viện đa khoa MEDLATEC

Bệnh viện đa khoa nhiều năm kinh nghiệm.
Đội ngũ giáo sư, bác sĩ đầu ngành
Đội ngũ giáo sư, bác sĩ đầu ngành
Cơ sở vật chất hiện đại
Áp dụng thanh toán bảo hiểm y tế lên tới 100%
Quy trình khám chữa bệnh nhanh chóng
Chi phí khám chữa bệnh hợp lý.

Tin cùng chuyên mục

Bác sĩ hướng dẫn cách xử lý tăng canxi trong máu đối với bệnh nhân ung thư

Nhiều bệnh nhân ung thư bị tăng canxi máu. Tình trạng này sẽ khiến sức khỏe người bệnh giảm sút, cần phải xử lý cấp cứu và tiên lượng bệnh cũng xấu hơn rất nhiều. Vậy vì sao bệnh nhân ung thư lại gặp phải vấn đề này và phải làm sao để xử lý tăng canxi máu?
Ngày 26/05/2022

​Bí quyết dạy trẻ thông minh và quản lý cảm xúc

Ngày nay nuôi dạy con trẻ luôn là vấn đề được các bậc phụ huynh quan tâm và đầu tư. Ngoài việc nuôi con phát triển toàn diện về thể chất thì ba mẹ còn chú trọng về phương pháp dạy trẻ kích thích trí thông minh và làm chủ cảm xúc. Tuy nhiên, trên các trang mạng truyền thông, sách, báo, tivi lại có quá nhiều thông tin khiến ba mẹ không biết nên tin cậy vào lời khuyên nào. 
Ngày 25/05/2022

Các biện pháp phòng chân tay miệng cho trẻ mà ba mẹ cần biết

Chân tay miệng là bệnh lý truyền nhiễm đặc biệt phổ biến ở trẻ. Trong khi đó, bệnh có tốc độ lây lan nhanh và rất nguy hiểm nếu không được điều trị kịp thời. Do vậy, ba mẹ cần bổ sung kiến thức và tìm hiểu cách phòng chân tay miệng cho trẻ sao cho hiệu quả.
Ngày 25/05/2022

Những lưu ý đặc biệt quan trọng khi sơ cứu vết thương chảy máu

Sơ cứu vết thương đang chảy máu rất quan trọng, đặc biệt đối với những trường hợp vết thương sâu, chảy nhiều máu và có nguy cơ đe dọa tính mạng của người bệnh. Nếu sơ cứu đúng cách và kịp thời, bệnh nhân sẽ tăng cơ hội sống. Ngược lại, những sai sót trong quá trình sơ cứu có thể khiến cho tình trạng của người bệnh thêm nghiêm trọng. Dưới đây là những lưu ý cần thiết khi sơ cứu vết thương chảy máu. 
Ngày 24/05/2022