Từ điển dược chất

Nicardipine

Tổng quan

Nicardipine (tên gọi khác: Nicardipin) là dẫn chất của 1,4-dihydropyridin, thuộc nhóm thuốc chẹn kênh calci thế hệ hai, mã ATC C08CA04. Về bản chất hóa học, hoạt chất này ngăn chặn dòng ion calci xâm nhập vào tế bào cơ trơn thành mạch và cơ tim trong pha khử cực của điện thế hoạt động, từ đó làm giảm lượng calci nội bào sẵn có cho quá trình co cơ.

Nhờ đặc điểm này, Nicardipine gây giãn động mạch vành và động mạch ngoại biên, tăng cung cấp oxy cho cơ tim, giảm sức cản ngoại biên toàn phần và hạ huyết áp toàn thân. So với nifedipin, hoạt chất này có tính chọn lọc cao hơn đối với mạch vành và mạch não so với cơ tim, nên ít gây ức chế co bóp cơ tim và ít tác dụng phụ hơn. Khi dùng đường toàn thân, Nicardipine còn làm tăng nhẹ tần số tim và cung lượng tim do giảm hậu gánh, đồng thời cải thiện phần nào rối loạn chức năng tâm trương thất trái.

Về dược động học, sau khi uống, Nicardipine được hấp thu gần như hoàn toàn qua đường tiêu hóa nhưng sinh khả dụng chỉ đạt khoảng 35% do bị chuyển hóa bước một mạnh tại gan (chủ yếu qua enzym CYP3A4). Thuốc liên kết với protein huyết tương rất cao (trên 95%), đạt nồng độ đỉnh sau 30 phút đến 2 giờ với dạng phóng thích quy ước. Nicardipine được đào thải chủ yếu qua mật và phân, một phần nhỏ qua thận, và không bị loại bỏ qua thẩm phân máu.


Công dụng và chỉ định

Nicardipine được chỉ định trong các trường hợp sau:

  • Điều trị đau thắt ngực ổn định mạn tính, dùng đơn độc hoặc phối hợp với thuốc khác.
  • Điều trị tăng huyết áp nhẹ đến trung bình bằng đường uống, đơn trị hoặc phối hợp với thuốc hạ áp khác.
  • Kiểm soát cơn tăng huyết áp cấp cứu và khẩn cấp bằng đường truyền tĩnh mạch, khi cần hạ huyết áp nhanh trong thời gian ngắn và không thể hoặc chưa thể dùng đường uống.
  • Bệnh não do tăng huyết áp, tăng huyết áp động mạch ác tính.
  • Bóc tách động mạch chủ, khi thuốc chẹn beta tác dụng ngắn không phù hợp hoặc phối hợp cùng thuốc chẹn beta khi dùng đơn độc không hiệu quả.
  • Tiền sản giật nặng, khi các thuốc hạ áp đường tĩnh mạch khác không được khuyến cáo hoặc chống chỉ định.
  • Tăng huyết áp sau phẫu thuật cần kiểm soát nhanh.

Ở trẻ em, dạng tiêm chỉ được cân nhắc trong trường hợp tăng huyết áp đe dọa tính mạng, điều trị tại đơn vị hồi sức tích cực hoặc giai đoạn hậu phẫu, dưới sự theo dõi chặt chẽ của bác sĩ chuyên khoa.


Liều dùng và cách dùng

Cách dùng

Nicardipine dạng viên nang có thể uống cùng hoặc không cùng thức ăn, tuy nhiên uống ngay sau bữa ăn nhiều chất béo có thể làm giảm nồng độ đỉnh và mức hấp thu của thuốc so với uống lúc đói, nên tốt nhất uống thuốc vào cùng một thời điểm mỗi ngày, với một cốc nước lọc. Viên nang phóng thích chậm cần nuốt nguyên vẹn, không được nhai, bẻ hay nghiền vì sẽ phá vỡ cơ chế giải phóng kéo dài của thuốc. Dạng viên phóng thích nhanh thường uống 3 lần/ngày, còn dạng phóng thích chậm uống 2 lần/ngày.

Dạng tiêm truyền tĩnh mạch chỉ được thực hiện bởi nhân viên y tế, pha loãng theo hướng dẫn của nhà sản xuất trước khi truyền và dùng bằng bơm tiêm điện để kiểm soát chính xác tốc độ, tránh tiêm tĩnh mạch trực tiếp (bolus) vì có thể gây hạ huyết áp nặng. Vị trí truyền cần được thay đổi mỗi 12 giờ.

Liều dùng ở người lớn

Liều đường uống với viên phóng thích quy ước bắt đầu ở mức 20 mg/lần, ngày 3 lần; có thể điều chỉnh tăng liều sau mỗi khoảng cách ít nhất 3 ngày để thuốc đạt trạng thái cân bằng. Liều duy trì có hiệu quả thường dùng là 30 mg/lần, ngày 3 lần, tương ứng tổng liều hằng ngày dao động 60-120 mg. Với viên phóng thích chậm, liều khởi đầu thường là 30 mg/lần, ngày 2 lần, có thể tăng dần tới 60 mg/lần, ngày 2 lần tùy đáp ứng. Cần lưu ý tổng liều hằng ngày của hai dạng bào chế này không tương đương nhau nên phải thận trọng khi chuyển đổi giữa hai dạng.

Với cơn tăng huyết áp cấp cứu dùng đường tĩnh mạch, liều khởi đầu thường là 5 mg/giờ, có thể tăng dần 2,5 mg/giờ mỗi 5-15 phút cho tới khi đạt hiệu quả mong muốn, tối đa không vượt quá 15 mg/giờ. Sau khi đạt huyết áp mục tiêu, liều duy trì thường được giảm xuống còn khoảng 2-4 mg/giờ để duy trì hiệu quả điều trị. Khi chuyển từ truyền tĩnh mạch sang thuốc uống, có thể uống liều đầu tiên trước khi ngừng truyền khoảng 1 giờ và tiếp tục theo dõi huyết áp cho tới khi ổn định.

Ở người cao tuổi, nên bắt đầu bằng liều thấp nhất trong phạm vi điều trị và giám sát chặt chẽ vì chưa có khuyến cáo liều cụ thể riêng cho nhóm này. Ở người suy gan hoặc suy thận, nồng độ và thời gian bán thải của Nicardipine trong máu có thể tăng lên, vì vậy nên cân nhắc khởi đầu bằng liều thấp và giãn rộng khoảng cách giữa các liều, tùy theo đáp ứng của từng người bệnh; đường tiêm tĩnh mạch cần được kiểm soát bằng bơm tiêm điện để giảm nguy cơ hạ huyết áp quá mức.

Quên liều và quá liều

Nếu quên một liều Nicardipine đường uống, người bệnh nên uống ngay khi nhớ ra; tuy nhiên nếu đã gần đến giờ uống liều kế tiếp thì nên bỏ qua liều đã quên, không uống gấp đôi để bù. Với dạng tiêm truyền tại cơ sở y tế, việc quên liều hiếm khi xảy ra vì do nhân viên y tế kiểm soát.

Khi dùng quá liều, người bệnh có thể gặp các biểu hiện như hạ huyết áp rõ rệt, nhịp tim nhanh hoặc chậm bất thường, đỏ bừng mặt, buồn ngủ, lú lẫn hoặc nói líu lưỡi. Đây là tình huống cấp cứu, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất hoặc liên hệ trung tâm chống độc ngay lập tức để được xử trí kịp thời; không tự ý điều trị tại nhà.


Chống chỉ định

Không sử dụng Nicardipine trong các trường hợp sau:

  • Tiền sử mẫn cảm với Nicardipine hoặc bất kỳ thành phần nào của chế phẩm.
  • Hẹp động mạch chủ nặng hoặc hẹp van động mạch chủ giai đoạn muộn.
  • Sốc tim.
  • Đau thắt ngực không ổn định hoặc cơn đau thắt ngực cấp tính.
  • Trong vòng 8 ngày sau nhồi máu cơ tim với đường tiêm, trong vòng 1 tháng với đường uống; không dùng để dự phòng thứ phát nhồi máu cơ tim.
  • Người mắc bệnh di truyền hiếm gặp không dung nạp fructose.
  • Bệnh porphyria cấp tính.

Tác dụng phụ

Phản ứng có hại thường gặp nhất của Nicardipine liên quan trực tiếp đến tác dụng giãn mạch của thuốc, đôi khi khiến người bệnh phải ngừng điều trị.

Thường gặp:

  • Đau đầu, chóng mặt, choáng váng, cảm giác đỏ bừng mặt, buồn ngủ.
  • Hạ huyết áp, tụt huyết áp, nhịp tim nhanh, cảm giác đánh trống ngực, đau thắt ngực tăng lên khi mới bắt đầu điều trị hoặc tăng liều.
  • Buồn nôn, nôn, khô miệng.
  • Phù bàn chân hoặc phù chi dưới, tăng tiết mồ hôi, nổi ban.
  • Đi tiểu nhiều hơn bình thường.

Ít gặp:

  • Rối loạn tiêu hóa như khó tiêu, tiêu chảy, táo bón, đau bụng.
  • Ngất, bồn chồn, mất ngủ, có những giấc mơ bất thường, giảm cảm giác.
  • Nhồi máu cơ tim, khó thở, đau tại chỗ tiêm.

Hiếm gặp:

  • Lú lẫn, hồi hộp, lo âu, rối loạn vị giác, ngứa.
  • Viêm họng, viêm tuyến mang tai, viêm túi mật.
  • Quá mẫn, run tay, giảm tiểu cầu, block nhĩ thất, ù tai.

Nếu gặp phản ứng dị ứng nghiêm trọng như nổi mề đay, khó thở, sưng mặt, môi, lưỡi hoặc họng, cần ngừng thuốc và tìm trợ giúp y tế ngay lập tức.


Lưu ý khi dùng

  • Phụ nữ mang thai: Chưa có đầy đủ dữ liệu lâm sàng được kiểm soát chặt chẽ về việc dùng Nicardipine ở phụ nữ mang thai. Thuốc có khả năng đi qua hàng rào nhau thai, vì vậy chỉ nên sử dụng khi lợi ích điều trị được cân nhắc vượt trội rõ rệt so với nguy cơ có thể xảy ra cho thai nhi, và cần có chỉ định, theo dõi của bác sĩ chuyên khoa.
  • Phụ nữ cho con bú: Nicardipine và các chất chuyển hóa được bài tiết vào sữa mẹ; do chưa có đủ dữ liệu an toàn trên trẻ bú mẹ nên không khuyến cáo sử dụng thuốc trong thời gian cho con bú.
  • Suy gan: Do thuốc chuyển hóa chủ yếu qua gan, người suy gan có thể gặp nồng độ thuốc trong máu và thời gian bán thải kéo dài hơn, cần dùng liều khởi đầu thấp và theo dõi sát.
  • Suy thận: Nồng độ Nicardipine có thể tăng ở người suy thận, đặc biệt là suy thận trung bình đến nặng; nên bắt đầu bằng liều thấp và điều chỉnh thận trọng.
  • Suy tim sung huyết: Cần thận trọng khi phối hợp Nicardipine với thuốc chẹn beta ở người suy tim, vì có thể làm nặng thêm chức năng tim. Nếu cần chuyển từ chẹn beta sang Nicardipine, nên giảm liều chẹn beta từ từ trong khoảng 8-10 ngày.
  • Người có tiền sử nhồi máu não hoặc xuất huyết não: Cần tránh làm huyết áp hạ quá nhanh, có thể gây thiếu máu cục bộ não hoặc cơ tim.
  • Người lái xe, vận hành máy móc: Nicardipine có thể gây chóng mặt, buồn ngủ nên cần thận trọng khi thực hiện các công việc đòi hỏi sự tỉnh táo.
  • Không tự ý ngừng thuốc đột ngột mà không có ý kiến của bác sĩ, kể cả khi cảm thấy huyết áp đã ổn định, vì tăng huyết áp thường không có triệu chứng rõ ràng.

Tương tác dược chất

Nicardipine được chuyển hóa chủ yếu qua enzym CYP3A4 tại gan, do đó dễ xảy ra tương tác với các thuốc cùng con đường chuyển hóa này. Dưới đây là một số tương tác đáng chú ý:

Thuốc/nhóm thuốc phối hợp

Hậu quả có thể xảy ra

Thuốc ức chế CYP3A4 (cimetidin, nước ép bưởi chùm)

Làm tăng nồng độ Nicardipine trong huyết tương, tăng nguy cơ hạ huyết áp và tác dụng phụ

Thuốc cảm ứng CYP3A4 (carbamazepin, phenytoin, các barbiturat, rifampicin)

Làm giảm nồng độ và hiệu quả hạ áp của Nicardipine

Digoxin

Nicardipine làm tăng nồng độ digoxin trong máu, cần theo dõi sát nồng độ và đáp ứng lâm sàng

Cyclosporin

Nicardipine làm tăng nồng độ cyclosporin trong máu, cần theo dõi và điều chỉnh liều nếu cần

Fentanyl

Hiệp đồng tác dụng gây hạ huyết áp nặng khi phối hợp trong gây mê

Thuốc chẹn beta (atenolol, propranolol) và thuốc hạ áp khác

Có thể phối hợp nhưng cần theo dõi vì nguy cơ hiệp đồng gây hạ huyết áp tư thế đứng

Ranitidin

Tương tác tối thiểu với Nicardipine

Famotidin

Có thể làm giảm một số phản ứng bất lợi trên tim

Rượu, bia (ethanol)

Cộng hưởng tác dụng hạ huyết áp, tăng nguy cơ chóng mặt, ngất, nên hạn chế uống rượu bia khi đang dùng thuốc

Đa sinh tố có chứa khoáng chất

Có thể làm giảm hiệu quả hạ áp của Nicardipine

Nước ép bưởi chùm (grapefruit)

Làm tăng đáng kể nồng độ Nicardipine trong máu, nên tránh dùng đồng thời

Người bệnh cần thông báo đầy đủ cho bác sĩ và dược sĩ về tất cả thuốc kê đơn, không kê đơn, vitamin và thảo dược đang sử dụng để được đánh giá nguy cơ tương tác trước khi bắt đầu điều trị bằng Nicardipine.


Cách bảo quản và giá bán tham khảo

Nicardipine cần được bảo quản ở nơi khô ráo, thoáng mát, nhiệt độ dưới 25 độ C, tránh ánh sáng trực tiếp và độ ẩm cao. Nên giữ thuốc trong bao bì gốc của nhà sản xuất, để xa tầm tay trẻ em và không sử dụng khi đã hết hạn sử dụng.

Trên thị trường Việt Nam, chế phẩm tiêm truyền tĩnh mạch chứa Nicardipine (như Nicardipine Aguettant 10mg/10ml, hộp 10 ống) có giá tham khảo dao động khoảng 1.500.000 - 1.650.000 đồng/hộp tùy nhà thuốc và thời điểm. Mức giá này có thể thay đổi theo chính sách của từng nhà phân phối, chương trình khuyến mãi hoặc biến động thị trường dược phẩm, vì vậy người mua nên liên hệ trực tiếp nhà thuốc để có báo giá cập nhật và chính xác nhất, đồng thời chỉ nên mua tại các cơ sở được cấp phép để tránh hàng giả, hàng kém chất lượng.


Câu hỏi thường gặp

Nicardipine có phải là thuốc hạ huyết áp dùng lâu dài không?

Dạng viên uống của Nicardipine có thể được dùng lâu dài để kiểm soát tăng huyết áp mạn tính và dự phòng đau thắt ngực ổn định, thường phối hợp cùng các nhóm thuốc hạ áp khác theo chỉ định của bác sĩ. Ngược lại, dạng tiêm truyền tĩnh mạch chỉ dùng trong thời gian ngắn để xử trí các cơn tăng huyết áp cấp cứu, sau đó người bệnh sẽ được chuyển sang thuốc uống để duy trì huyết áp ổn định lâu dài.

Uống Nicardipine có cần kiêng ăn uống gì đặc biệt không?

Người dùng Nicardipine nên tránh uống nước ép bưởi chùm (grapefruit) vì có thể làm tăng đáng kể nồng độ thuốc trong máu, dẫn tới nguy cơ hạ huyết áp quá mức và các tác dụng phụ khác. Ngoài ra, nên hạn chế rượu bia vì có thể cộng hưởng làm huyết áp giảm sâu hơn, gây chóng mặt hoặc ngất. Với viên nang phóng thích chậm, nên uống vào cùng một bữa ăn mỗi ngày để nồng độ thuốc trong máu ổn định.

Vì sao huyết áp có thể tăng thoáng qua hoặc đau ngực nhiều hơn khi mới bắt đầu dùng Nicardipine?

Đây là hiện tượng đã được ghi nhận khi khởi đầu điều trị hoặc khi tăng liều Nicardipine, do tác dụng giãn mạch ngoại biên đột ngột có thể gây phản xạ nhịp tim nhanh và tăng tạm thời tần suất, mức độ cơn đau thắt ngực ở một số người bệnh. Tình trạng này thường giảm dần sau vài tuần điều trị, tuy nhiên nếu cơn đau ngực xuất hiện trong vòng 30 phút sau khi dùng thuốc hoặc tăng liều, người bệnh cần thông báo ngay cho bác sĩ để được đánh giá và có thể cân nhắc ngừng thuốc.

Người bị bệnh thận hoặc gan có dùng được Nicardipine không?

Nicardipine vẫn có thể được sử dụng ở người suy gan hoặc suy thận nhưng cần thận trọng, vì nồng độ thuốc trong máu có xu hướng tăng cao hơn và thời gian đào thải kéo dài hơn so với người có chức năng gan, thận bình thường. Bác sĩ thường chỉ định liều khởi đầu thấp hơn, tăng liều từ từ và theo dõi sát các dấu hiệu như huyết áp, nhịp tim để giảm nguy cơ hạ huyết áp quá mức.


Miễn trừ trách nhiệm

Các thông tin dược chất trên trang này được biên soạn nhằm mục đích tham khảo. Nội dung không thay thế tư vấn chuyên môn của bác sĩ, dược sĩ hoặc chuyên gia y tế. Người đọc không nên tự ý sử dụng, ngừng hoặc thay đổi dược chất dựa trên thông tin tại đây mà không có ý kiến của nhân viên y tế.

Lựa chọn dịch vụ

Quý khách hàng vui lòng lựa chọn dịch vụ y tế theo nhu cầu!

Lấy mẫu xét nghiệm tại nhà

Lấy mẫu xét nghiệm tại nhà giúp khách hàng chủ động tầm soát bệnh lý. Đồng thời tiết kiệm thời gian đi lại, chờ đợi kết quả với mức chi phí hợp lý.

Đặt lịch thăm khám tại MEDLATEC

Đặt lịch khám tại cơ sở khám chữa bệnh thuộc Hệ thống Y tế MEDLATEC giúp chủ động thời gian, hạn chế tiếp xúc đông người.
bác sĩ lựa chọn dịch vụ