Rosuvastatin

Rosuvastatin được chỉ định trong các trường hợp sau:

• Hỗ trợ chế độ ăn kiêng để giảm cholesterol toàn phần, LDL-cholesterol, apolipoprotein B và triglycerid, đồng thời tăng HDL-cholesterol ở người bệnh tăng cholesterol máu nguyên phát (týp IIa) hoặc rối loạn lipid máu hỗn hợp (týp IIb).
• Điều trị tăng triglycerid máu (týp IV).
• Điều trị tăng cholesterol máu gia đình kiểu đồng hợp tử (HoFH), thường phối hợp với các biện pháp hạ lipid khác.
• Điều trị tăng cholesterol máu gia đình kiểu dị hợp tử (HeFH) ở người lớn và trẻ em từ 8 tuổi trở lên.
• Làm chậm quá trình tiến triển của xơ vữa động mạch ở người trưởng thành, khi phối hợp với chế độ ăn kiêng hợp lý.
• Dự phòng nguyên phát các biến cố tim mạch nghiêm trọng (nhồi máu cơ tim, đột quỵ, thủ thuật tái thông mạch vành) ở người có nguy cơ tim mạch cao dù chưa từng có biến cố tim mạch trước đó.

Rosuvastatin không được khuyến cáo sử dụng cho các rối loạn lipid máu hiếm gặp thuộc týp I và týp V theo phân loại Fredrickson do chưa có đủ dữ liệu nghiên cứu.

Cách dùng

Rosuvastatin có thể uống vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày, không phụ thuộc bữa ăn. Viên thuốc nên được nuốt nguyên vẹn với một cốc nước lọc, không nên nghiền hoặc nhai trừ khi có chỉ định khác từ bác sĩ. Nếu đang dùng thuốc kháng acid chứa nhôm và magnesi hydroxyd, nên uống Rosuvastatin trước thuốc kháng acid ít nhất 2 giờ vì thuốc kháng acid có thể làm giảm hấp thu Rosuvastatin.

Liều cho người lớn

Liều khởi đầu thông thường của Rosuvastatin là 5 mg hoặc 10 mg, uống một lần mỗi ngày, tùy thuộc vào nồng độ cholesterol nền, mục tiêu điều trị và các yếu tố nguy cơ tác dụng phụ của từng người bệnh. Sau khoảng 4 tuần, bác sĩ có thể đánh giá lại chỉ số LDL-C và điều chỉnh liều nếu cần, với liều duy trì tối đa thông thường là 20 mg mỗi ngày.

Liều 40 mg mỗi ngày trước đây được dành riêng cho người bệnh tăng cholesterol máu nghiêm trọng, có nguy cơ tim mạch cao nhưng chưa đạt mục tiêu điều trị ở liều 20 mg, và cần được bác sĩ chuyên khoa theo dõi chặt chẽ. Tuy nhiên cần lưu ý, Cục Quản lý Dược - Bộ Y tế đã ra quyết định thu hồi giấy đăng ký lưu hành và thu hồi các sản phẩm chứa Rosuvastatin hàm lượng 40 mg tại Việt Nam kể từ ngày 19/4/2022, do liều này chống chỉ định trên người châu Á. Vì vậy, người bệnh không nên tự ý tìm mua hoặc sử dụng chế phẩm Rosuvastatin 40 mg tại Việt Nam.

Liều cho một số đối tượng đặc biệt

• Người châu Á: khuyến cáo khởi đầu ở liều thấp 5 mg mỗi ngày do nồng độ Rosuvastatin trong máu có xu hướng cao hơn so với người da trắng; nên cân nhắc kỹ trước khi tăng liều lên 20 mg.
• Người suy thận nhẹ đến trung bình: không cần điều chỉnh liều.
• Người suy thận nặng (độ thanh thải creatinin dưới 30 ml/phút, không lọc máu): liều khởi đầu 5 mg mỗi ngày và không vượt quá 10 mg mỗi ngày.
• Người suy gan nhẹ đến trung bình (Child-Pugh ≤ 7): dùng liều thông thường.
• Người cao tuổi: không cần điều chỉnh liều thường quy, nhưng cần thận trọng và theo dõi sát vì nguy cơ bệnh cơ tăng theo tuổi.
• Trẻ em từ 8 tuổi trở lên bị HeFH: liều 5-10 mg mỗi ngày cho trẻ 8 đến dưới 10 tuổi, và 5-20 mg mỗi ngày cho trẻ từ 10 tuổi trở lên.
• Trẻ em từ 7 tuổi trở lên bị HoFH: có thể dùng liều lên đến 20 mg mỗi ngày.

Quên liều

Nếu quên uống một liều Rosuvastatin, người bệnh nên uống liều tiếp theo vào đúng thời điểm đã định như thường lệ, tuyệt đối không uống gấp đôi liều để bù cho liều đã quên.

Quá liều

Hiện chưa ghi nhận trường hợp cụ thể nào về quá liều Rosuvastatin trên người. Kinh nghiệm từ các statin khác cho thấy phần lớn bệnh nhân quá liều không có triệu chứng đặc biệt và hồi phục hoàn toàn mà không để lại di chứng. Hiện không có thuốc giải độc đặc hiệu; xử trí chủ yếu là điều trị triệu chứng và áp dụng các biện pháp hỗ trợ khi cần, đồng thời theo dõi chức năng gan và nồng độ creatin kinase (CK). Biện pháp thẩm phân máu được cho là ít mang lại lợi ích trong trường hợp này. Nếu nghi ngờ quá liều, cần đưa người bệnh đến cơ sở y tế gần nhất để được xử trí kịp thời.

Không sử dụng Rosuvastatin trong các trường hợp sau:

• Quá mẫn với Rosuvastatin hoặc bất kỳ thành phần tá dược nào của chế phẩm.
• Người có bệnh gan đang tiến triển, bao gồm tình trạng tăng transaminase huyết thanh kéo dài không rõ nguyên nhân, hoặc khi transaminase huyết thanh tăng trên 3 lần giới hạn trên của mức bình thường.
• Người suy thận nặng (độ thanh thải creatinin dưới 30 ml/phút).
• Người có bệnh lý về cơ (bệnh cơ).
• Người đang sử dụng đồng thời cyclosporin.
• Phụ nữ có thai.
• Phụ nữ đang cho con bú.
• Phụ nữ trong độ tuổi sinh sản có khả năng mang thai nhưng không áp dụng biện pháp tránh thai phù hợp.
• Liều 40 mg chống chỉ định ở người có yếu tố nguy cơ bệnh cơ hoặc tiêu cơ vân như: suy thận mức độ vừa (độ thanh thải creatinin dưới 60 ml/phút), suy giáp, tiền sử bản thân hoặc gia đình có bệnh lý cơ di truyền, tiền sử tổn thương cơ do statin hoặc fibrat khác, nghiện rượu, người châu Á, hoặc đang dùng phối hợp với fibrat.

Thường gặp

• Rối loạn nội tiết: tăng đường huyết, đái tháo đường.
• Rối loạn thần kinh: đau đầu, chóng mặt.
• Rối loạn tiêu hóa: táo bón, buồn nôn, đau bụng.
• Rối loạn cơ xương: đau cơ, đau khớp.
• Toàn thân: suy nhược, mệt mỏi.

Ít gặp

• Rối loạn da và mô dưới da: ngứa, phát ban, mày đay.

Hiếm gặp

• Rối loạn máu: giảm tiểu cầu.
• Rối loạn hệ miễn dịch: phản ứng quá mẫn, bao gồm cả phù mạch.
• Rối loạn tiêu hóa: viêm tụy.
• Rối loạn gan mật: tăng transaminase gan.
• Rối loạn cơ xương: bệnh cơ, tiêu cơ vân (có thể dẫn đến tổn thương thận cấp trong trường hợp nặng).
• Ngoài ra còn có báo cáo về protein niệu, đặc biệt ở liều cao, phần lớn chỉ thoáng qua.

Nếu gặp bất kỳ dấu hiệu bất thường nào trong quá trình dùng Rosuvastatin, đặc biệt là đau cơ không rõ nguyên nhân kèm sốt hoặc mệt mỏi, vàng da, nước tiểu sẫm màu, người bệnh cần liên hệ ngay với bác sĩ hoặc dược sĩ để được thăm khám và xử trí kịp thời.

• Phụ nữ có thai: Rosuvastatin chống chỉ định tuyệt đối trong thai kỳ vì cholesterol và các sản phẩm sinh tổng hợp từ cholesterol là thành phần cần thiết cho sự phát triển của thai nhi; việc ức chế tổng hợp cholesterol có thể gây hại cho thai.
• Phụ nữ cho con bú: Rosuvastatin phân bố vào sữa mẹ nên chống chỉ định dùng trong thời gian cho con bú do nguy cơ ảnh hưởng đến trẻ sơ sinh.
• Người suy gan: cần thận trọng, đặc biệt ở người có tiền sử bệnh gan hoặc nghiện rượu nặng; nên xét nghiệm chức năng gan trước và trong quá trình điều trị, ngừng hoặc giảm liều nếu transaminase tăng cao kéo dài.
• Người suy thận: cần điều chỉnh liều ở người suy thận nặng như đã nêu ở mục liều dùng; chống chỉ định hoàn toàn ở suy thận rất nặng.
• Người cao tuổi (từ 65 tuổi trở lên): có nguy cơ bệnh cơ cao hơn, cần theo dõi sát các dấu hiệu đau cơ, yếu cơ.
• Người suy giáp chưa được điều trị: cần kiểm soát tình trạng tuyến giáp trước khi bắt đầu dùng statin vì đây là yếu tố nguy cơ của bệnh cơ.
• Người châu Á: có nồng độ thuốc trong máu cao hơn so với người da trắng ở cùng một liều, cần bắt đầu ở liều thấp và thận trọng khi tăng liều.
• Nên đo nồng độ creatin kinase (CK) trước khi bắt đầu điều trị ở người có nguy cơ bệnh cơ; không nên bắt đầu dùng thuốc nếu CK tăng cao bất thường.
• Nghiên cứu về ảnh hưởng của Rosuvastatin lên khả năng lái xe và vận hành máy móc chưa được thực hiện đầy đủ; do thuốc có thể gây chóng mặt, người bệnh nên thận trọng khi lái xe nếu gặp triệu chứng này.

Người bệnh nên thông báo đầy đủ cho bác sĩ và dược sĩ về tất cả các thuốc, thực phẩm chức năng đang sử dụng trước khi bắt đầu điều trị bằng Rosuvastatin, để được tư vấn và phòng ngừa các tương tác thuốc có thể xảy ra.

Rosuvastatin nên được bảo quản ở nhiệt độ phòng, khoảng 20-25°C (dưới 30°C), để nơi khô ráo, tránh ánh sáng trực tiếp và để xa tầm tay trẻ em. Không sử dụng thuốc đã hết hạn hoặc có dấu hiệu biến chất, ẩm mốc.

Về giá bán, Rosuvastatin tại thị trường Việt Nam có nhiều thương hiệu khác nhau (Crestor, Roswera, Rosuvastatin Stella, Rosuvastatin STADA, pms-Rosuvastatin...) nên mức giá dao động khá rộng tùy hàm lượng, nhà sản xuất và thời điểm bán. Tham khảo giá phổ biến trên thị trường:

• Rosuvastatin 10 mg: khoảng 30.000 - 190.000 đồng/hộp tùy thương hiệu.
• Rosuvastatin 20 mg: giá thường cao hơn khoảng 150.000 - 350.000 đồng/hộp so với loại 10 mg, tùy nhà sản xuất.

Đây chỉ là mức giá tham khảo mang tính thời điểm, có thể thay đổi theo từng nhà thuốc và từng đợt khuyến mãi. Người bệnh nên liên hệ trực tiếp nhà thuốc để có báo giá chính xác nhất.

Rosuvastatin nên uống vào buổi sáng hay buổi tối?

Rosuvastatin có thể uống vào bất kỳ thời điểm nào trong ngày mà không ảnh hưởng đến hiệu quả hạ LDL-cholesterol, vì thuốc có thời gian bán thải dài (khoảng 19 giờ) và không phụ thuộc nhiều vào nhịp sinh học của gan như một số statin thế hệ trước. Điều quan trọng là nên duy trì uống thuốc vào một khung giờ cố định mỗi ngày để dễ nhớ và đảm bảo tuân thủ điều trị lâu dài.

Vì sao Rosuvastatin 40mg bị thu hồi tại Việt Nam?

Ngày 19/4/2022, Cục Quản lý Dược - Bộ Y tế đã ra quyết định thu hồi giấy đăng ký lưu hành và thu hồi các sản phẩm chứa Rosuvastatin hàm lượng 40 mg đang lưu hành tại Việt Nam. Lý do là liều 40 mg có chống chỉ định trên người châu Á do nguy cơ tác dụng phụ trên cơ (bệnh cơ, tiêu cơ vân) tăng cao ở nhóm đối tượng này khi dùng liều cao nhất. Vì vậy hiện nay, liều tối đa được lưu hành và sử dụng phổ biến tại Việt Nam là 20 mg mỗi ngày.

Uống Rosuvastatin lâu dài có ảnh hưởng đến gan và thận không?

Rosuvastatin có thể gây tăng men gan (transaminase) ở một tỷ lệ nhỏ người dùng, thường hồi phục khi ngừng thuốc hoặc giảm liều. Vì vậy bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm chức năng gan trước khi bắt đầu điều trị và định kỳ trong quá trình sử dụng. Về thận, Rosuvastatin có thể gây protein niệu thoáng qua, đặc biệt ở liều cao, nhưng hiếm khi ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng thận nếu dùng đúng liều khuyến cáo. Người có bệnh gan tiến triển hoặc suy thận nặng cần tham khảo ý kiến bác sĩ trước khi dùng thuốc.

Có thể ngừng thuốc Rosuvastatin đột ngột khi thấy chỉ số cholesterol đã ổn định không?

Không nên tự ý ngừng thuốc dù chỉ số lipid máu đã cải thiện, vì rối loạn lipid máu thường là tình trạng cần kiểm soát lâu dài, không phải bệnh cấp tính có thể chữa dứt điểm. Ngừng thuốc đột ngột có thể khiến cholesterol tăng trở lại, làm tăng nguy cơ xơ vữa động mạch và biến cố tim mạch. Mọi thay đổi về liều hoặc ngừng thuốc cần có sự chỉ định và theo dõi của bác sĩ điều trị.