Hành trình phát hiện ca bệnh từ biểu hiện đau châm chích tay chân 

Trước khi nhập viện 4 ngày, bệnh nhân nam L.A.Q (54 tuổi, Hà Nội) xuất hiện cảm giác đau châm chích vùng đầu ngón tay, ngón chân và đau rát các khớp ngón tay. Cho rằng bệnh gout tái phát, bệnh nhân đã tự mua thuốc điều trị gút (không rõ loại) để uống. Sau đó, bệnh nhân xuất hiện đi ngoài phân lỏng nước kéo dài 3 ngày. Đáng chú ý, bệnh nhân có tiền sử lạm dụng rượu kéo dài, mỗi ngày sử dụng tới tới 200 ml. 

Đến 2 ngày trước khi vào viện, bệnh nhân xuất hiện thêm triệu chứng tiểu rắt, đau mỏi cơ bắp toàn thân và đau tức ngực. Nhận thấy nguy cơ rối loạn nhịp tim cấp tính, bệnh nhân lập tức được chuyển nhập viện điều trị nội trú tại Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC. 

Kết quả cận lâm sàng lúc vào viện ghi nhận nhiều chỉ số bất thường, trong đó có chỉ số kali máu tăng cao nguy hiểm 6.54 mmol/L (ngưỡng bình thường 3.5 - 5.0 mmol/L), Creatinine tăng 136 µmol/L và Ure 14 mmol/L (theo dõi suy thận cấp). Đáng chú ý, mẫu nước tiểu nuôi cấy phân lập vi khuẩn Citrobacter koseri với mật độ > 100.000 CFU/mL. 

Chẩn đoán xác định, tình trạng của bệnh nhân bao gồm nhiễm khuẩn đường tiết niệu do Citrobacter koseri / Tăng kali máu nặng - suy thận cấp - Theo dõi tiêu cơ vân do nhiễm trùng hệ thống. 

Vi khuẩn Citrobacter koseri là nguyên nhân gây ra tình trạng viêm đường tiết niệu của bệnh nhân  

Nhờ chẩn đoán đúng nguyên nhân, các bác sĩ MEDLATEC đã phối hợp phác đồ điều trị đa chuyên khoa: 

• Xử trí cấp cứu: Hạ kali máu khẩn cấp, bù dịch, cân bằng điện giải và kiểm soát huyết áp; 

• Liệu pháp kháng sinh trúng đích: Khởi đầu phối hợp Ceftriaxone và Vancomycin. Ngay khi có kết quả cấy nước tiểu xác định nguyên nhân do C. koseri nhạy cảm kháng sinh và cấy máu âm tính, bác sĩ đã ngưng Vancomycin để giảm tải độc tính cho thận; 

• Kiểm soát nhiễm khuẩn (KSNK) bệnh viện: Phối hợp với khoa KSNK tiến hành khử khuẩn bề mặt thiết yếu xung quanh khu vực bệnh nhân 2 lần/ngày nhằm ngăn ngừa tối đa nguy cơ lây nhiễm chéo vi khuẩn trong khoa. 

Sau 8 ngày điều trị tích cực, bệnh nhân hết đau cơ, hết tiểu rắt, đại tiểu tiện bình thường, các chỉ số kali máu và chức năng thận trở về giới hạn an toàn, xét nghiệm cấy lại nước tiểu âm tính và được xuất viện. 

Mối nguy đến từ vi khuẩn Citrobacter koseri 

Citrobacter koseri là vi khuẩn Trực khuẩn Gram âm thuộc họ Enterobacteriaceae, thường trú ẩn trong đường tiêu hóa. Đây là tác nhân gây nhiễm trùng cơ hội nguy hiểm ở người lớn tuổi, người suy giảm miễn dịch hoặc người có nhiều bệnh nền mạn tính. 

Ở bệnh nhân này, độc tố do vi khuẩn Citrobacter giải phóng kết hợp với phản ứng viêm toàn thân làm giảm tưới máu mô cục bộ, dẫn đến tổn thương tiêu cơ vân nhẹ (thể hiện qua chỉ số CK 528 U/L và triệu chứng đau cơ). Tế bào cơ bị phá hủy giải phóng một lượng lớn Kali nội bào vào máu, cộng hưởng với tình trạng suy thận cấp làm giảm đào thải, dẫn đến tình trạng tăng Kali máu đe dọa tính mạng. 

Thách thức trong kiểm soát nhiễm khuẩn bệnh viện (NKBV) bao gồm:

• Khả năng sống sót cao: Nghiên cứu cho thấy vi khuẩn họ Citrobacter có thể tồn tại trên các bề mặt khô trong môi trường bệnh viện từ 14 đến hơn 40 ngày; 

• Mức độ đề kháng kháng sinh: Tỷ lệ các chủng Citrobacter spp. sản sinh enzym beta-lactamase phổ rộng (ESBL) kháng thuốc ngày càng gia tăng (chiếm từ 30% đến trên 62% ở các báo cáo y khoa); 

• Nhóm nguy cơ cao: Tỷ lệ nhiễm Citrobacter cao nhất ở nhóm bệnh nhân lớn tuổi (>50 tuổi và đặc biệt là >70 tuổi). 

Từ trường hợp lâm sàng trên, các bác sĩ Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC đưa ra các khuyến cáo quan trọng: 

• Không chủ quan với các triệu chứng mơ hồ: Khi xuất hiện các dấu hiệu đau châm chích tay chân, đau cơ bắp kết hợp với rối loạn tiêu hóa hoặc tiểu rắt, người bệnh (đặc biệt là người có bệnh nền Gút, huyết áp, lạm dụng rượu) cần đến ngay cơ sở y tế uy tín để kiểm tra chỉ số điện giải và chức năng thận; 

Người dân không nên chủ quan trước các dấu hiệu mơ hồ nhưng có khả năng cảnh báo bệnh (Ảnh minh họa - Nguồn: Internet)  

• Không tự ý dùng thuốc điều trị: Việc tự mua thuốc điều trị gút hoặc kháng sinh không rõ loại có thể làm nặng thêm tình trạng tổn thương thận và che lấp các triệu chứng nhiễm trùng nguy hiểm; 

• Tầm quan trọng của Xét nghiệm Vi sinh & Kiểm soát nhiễm khuẩn: Các cơ sở y tế cần đẩy mạnh năng lực giám sát vi sinh, phát hiện sớm các chủng vi khuẩn đa kháng và tuân thủ quy trình khử khuẩn bề mặt nghiêm ngặt để tránh lây nhiễm chéo cho bệnh nhân. 

MEDLATEC đáp ứng các xét nghiệm vi sinh từ cơ bản đến chuyên sâu  

Tình trạng nhiễm khuẩn tiết niệu do Citrobacter koseri biến chứng tăng kali máu nặng và suy thận cấp ở bệnh nhân 54 tuổi là lời cảnh báo quan trọng trong công tác chẩn đoán và điều trị lâm sàng. Sự phối hợp chặt chẽ giữa việc thăm khám y tế sớm của người dân, năng lực chẩn đoán vi sinh chính xác và quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn nghiêm ngặt tại các cơ sở y tế chính là yếu tố quyết định giúp tối ưu hóa hiệu quả điều trị và bảo vệ an toàn tính mạng cho người bệnh.

Người dân có nhu cầu tư vấn hoặc thăm khám kịp thời khi xuất hiện các dấu hiệu nghi ngờ, vui lòng liên hệ tới Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ kịp thời.