1. Đau thận phải là dấu hiệu của bệnh gì?

Đau thận phải thường là dấu hiệu của sỏi thận, sỏi niệu quản, viêm thận bể thận hoặc thận ứ nước. Ít gặp hơn là nang thận lớn, chấn thương vùng hông lưng và khối u thận.

Đau ở hông lưng bên phải, ngay dưới xương sườn cuối, có thể là dấu hiệu bệnh lý ở thận phải

1.1. Sỏi thận và sỏi niệu quản

Sỏi thận (kidney stones) là nguyên nhân phổ biến nhất gây đau vùng thận. Khi sỏi rơi xuống niệu quản, tức ống dẫn nước tiểu từ thận xuống bàng quang, người bệnh bị cơn đau quặn thận đột ngột và dữ dội. Mỗi cơn đau kéo dài 20 - 60 phút, có thể lan xuống bụng dưới và bẹn.

Người bệnh có thể kèm buồn nôn, tiểu buốt hoặc nước tiểu màu hồng do lẫn máu. Phần lớn sỏi nhỏ dưới 5 mm có thể tự đi ra theo nước tiểu trong 4 - 6 tuần.

1.2. Viêm thận bể thận

Viêm thận bể thận (pyelonephritis) là tình trạng vi khuẩn từ bàng quang đi ngược lên và gây nhiễm khuẩn ở thận. Người bệnh đau hông lưng, thường kèm sốt từ 38,5°C trở lên, rét run, tiểu buốt và nước tiểu đục. Phụ nữ gặp bệnh này nhiều hơn nam giới.

1.3. Thận ứ nước

Thận ứ nước (hydronephrosis) là tình trạng nước tiểu bị ứ lại làm thận phình to, do sỏi, khối u hoặc chỗ hẹp chặn đường thoát nước tiểu. Thận ứ nước mức độ nhẹ thường chỉ gây đau tức hoặc không đau, nên hay được phát hiện tình cờ khi siêu âm.

1.4. Nang thận, chấn thương và khối u thận

Nang thận đơn thuần là túi dịch lành tính, thường gặp ở người trên 50 tuổi và chỉ gây tức nặng hông lưng khi lớn hơn 5 cm. Người vừa ngã hoặc va đập mạnh vào hông lưng phải rồi đau kèm tiểu ra máu có thể đã bị tổn thương thận. Ung thư thận (kidney cancer) ít gặp hơn và ở giai đoạn đầu thường không gây đau.

2. Phân biệt đau vùng thận bên phải với đau lưng và đau bụng bên phải

Đau thận nằm cao và sâu, ở góc giữa xương sườn thứ 12 và cột sống, còn đau cơ lưng thường ở thấp hơn, gần thắt lưng.

Đau thận ít thay đổi khi người bệnh đổi tư thế và hay đi kèm tiểu buốt, tiểu ra máu hoặc sốt. Đau cơ lưng thì tăng khi cúi hay xoay người, giảm khi nằm nghỉ và thường đỡ dần sau 1 - 2 tuần.

Bác sĩ siêu âm vùng hông lưng để phân biệt đau thận với đau cơ lưng và đau bụng bên phải

Một số bệnh ở bụng bên phải cũng gây đau lan ra sau lưng, bao gồm:

• Viêm ruột thừa thường bắt đầu bằng cơn đau quanh rốn, sau 12 - 24 giờ chuyển xuống bụng dưới bên phải.
• Sỏi túi mật gây đau dưới sườn phải phía trước, hay xuất hiện sau bữa ăn nhiều dầu mỡ.
• Thai ngoài tử cung ở phụ nữ chậm kinh có thể gây đau bụng dưới một bên kèm ra máu âm đạo, cần cấp cứu ngay.

3. Đau thận phải có nguy hiểm không?

Đau thận phải có thể nguy hiểm khi nguyên nhân là tắc nghẽn hoặc nhiễm khuẩn và người bệnh chậm điều trị. Cơn đau do sỏi nhỏ có thể hết khi sỏi tự đi ra theo nước tiểu.

Viên sỏi chặn đường thoát nước tiểu từ 2 - 4 tuần trở lên có thể khiến thận bên đó yếu dần. Tắc nghẽn kèm nhiễm khuẩn có thể dẫn đến nhiễm khuẩn huyết, tức vi khuẩn vào máu và lan ra toàn cơ thể, có thể đe dọa tính mạng. Vì vậy, sỏi gây tắc nghẽn kèm sốt là tình trạng cấp cứu, cần dẫn lưu nước tiểu và dùng kháng sinh sớm. viêm thận bể thận không được điều trị đầy đủ có thể để lại sẹo ở thận và dễ tái phát.

4. Bị đau thận bên phải nên làm gì?

Khi đau vùng thận bên phải, người bệnh nên đi khám để biết đúng nguyên nhân, vì mỗi bệnh có cách điều trị khác nhau.

4.1. Chăm sóc tại nhà khi cơn đau nhẹ

Trong lúc chờ khám, nếu chỉ đau âm ỉ nhẹ, người bệnh nên uống từng ngụm nhỏ, duy trì khoảng 2 - 2,5 lít nước mỗi ngày để nước tiểu loãng hơn (trừ khi có chỉ định hạn chế nước của bác sĩ).

Lưu ý đặc biệt: Nếu cơn đau đột ngột tăng mạnh hoặc chuyển thành cơn đau quặn thận dữ dội, tuyệt đối không cố uống nhiều nước liên tục. Việc này sẽ tăng áp lực tích tụ tại thận bị tắc nghẽn và làm cơn đau nghiêm trọng hơn. Ngoài ra, người bệnh có thể chườm ấm vùng hông lưng từ 15 - 20 phút mỗi lần để giúp các cơ trơn giảm co thắt và dịu đau tạm thời. Việc uống nước và chườm ấm chỉ mang tính chất hỗ trợ, không thể thay thế cho các biện pháp điều trị y tế chuyên khoa. 

Uống đủ khoảng 2 lít nước mỗi ngày có thể giúp nước tiểu loãng hơn và hỗ trợ đào thải sỏi nhỏ.

4.2. Khám và điều trị theo nguyên nhân

Bác sĩ thường chỉ định xét nghiệm nước tiểu, xét nghiệm máu và siêu âm hệ tiết niệu, một số trường hợp cần chụp CT để tìm sỏi hoặc khối bất thường.

Sỏi nhỏ thường được theo dõi kèm thuốc do bác sĩ kê, còn sỏi từ 1 - 2 cm trở lên có thể cần tán sỏi, tức làm vỡ sỏi thành mảnh nhỏ. Viêm thận bể thận được điều trị bằng kháng sinh theo chỉ định, trường hợp nặng cần nằm viện.

5. Khi nào cần đi khám ngay?

Người bị đau vùng hông lưng phải nên đến cơ sở y tế ngay khi có một trong các dấu hiệu sau:

• Thân nhiệt từ 38,5°C trở lên kèm rét run.
• Cơn đau dữ dội không giảm sau 1 - 2 giờ nghỉ ngơi, hoặc khiến người bệnh không thể nằm yên.
• Tình trạng nôn nhiều khiến người bệnh không uống được nước.
• Nước tiểu có máu đỏ, đục như mủ, hoặc lượng nước tiểu ít hơn 400 ml mỗi ngày.
• Cơn đau âm ỉ kéo dài trên 2 tuần, hoặc đi kèm sụt cân không rõ lý do.

Đau hông lưng kèm tiểu ra máu hoặc sụt cân có thể là dấu hiệu của ung thư thận, vì vậy người bệnh nên đi khám để được bác sĩ kiểm tra. Phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ, người cao tuổi, người có bệnh thận mạn, đái tháo đường hoặc chỉ có một thận nên đi khám sớm ngay khi đau, không chờ theo dõi tại nhà.

Người bệnh không nên tự dùng thuốc giảm đau chống viêm kéo dài, vì nhóm thuốc này có thể làm thận tổn thương thêm. Người đau kéo dài cũng không nên dùng thuốc nam, thuốc gia truyền không rõ nguồn gốc, vì một số loại có thể bị trộn corticoid.

Đau thận phải có thể chỉ do một viên sỏi nhỏ, nhưng cũng có thể là dấu hiệu nhiễm khuẩn hoặc tắc nghẽn cần điều trị sớm. Người bệnh nên đi khám ngay khi đau kèm sốt từ 38,5°C, tiểu ra máu hoặc đau dữ dội không giảm sau 1 - 2 giờ. Tại Hệ thống Y tế MEDLATEC, người bệnh có thể thăm khám chuyên khoa Thận - Tiết niệu, xét nghiệm và siêu âm để tìm đúng nguyên nhân cơn đau. Nếu cần tư vấn, đặt lịch khám, quý khách hàng có thể gọi đến hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ.