1. Vì sao đi máy bay bị đau đầu?

Cơn đau đầu khi bay có thể xuất phát từ nhiều nguyên nhân khác nhau, từ phản ứng sinh lý bình thường của cơ thể với áp suất đến các bệnh lý tiềm ẩn.

1.1. Thay đổi áp suất khi máy bay cất và hạ cánh

Khi máy bay cất cánh, áp suất không khí trong khoang giảm dần; ngược lại, khi hạ cánh, áp suất tăng trở lại. Sự thay đổi này diễn ra khá nhanh trong khi tai giữa và các xoang cần thời gian để cân bằng áp lực. Nếu vòi nhĩ (ống nối tai giữa với họng) không mở kịp, chênh lệch áp suất giữa bên trong và bên ngoài màng nhĩ có thể gây đau, căng tức vùng đầu, đôi khi lan sang vùng trán hoặc quanh hốc mắt.

Y văn quốc tế thậm chí ghi nhận một dạng đau đầu riêng liên quan trực tiếp đến việc đi máy bay, gọi là đau đầu do đi máy bay, được đưa vào bảng phân loại đau đầu quốc tế ICHD-3. Đặc điểm của dạng này là cơn đau thường xuất hiện một bên, quanh hốc mắt, khởi phát trong lúc máy bay lên hoặc xuống độ cao và giảm nhanh sau khi hạ cánh. Một khảo sát tại khu vực Scandinavia được ICHD-3 dẫn lại cho thấy có tới khoảng 8,3% người đi máy bay từng trải qua dạng đau đầu này.

Một số người có thể gặp tình trạng đau đầu khi di chuyển bằng máy bay, đặc biệt trong thời điểm cất cánh và hạ cánh. 

1.2. Mất nước, thiếu ngủ và căng thẳng

Không khí trong khoang máy bay có độ ẩm thấp hơn nhiều so với môi trường thông thường, khiến cơ thể dễ mất nước qua đường hô hấp và da nếu không bổ sung đủ nước trong suốt chuyến bay. Tình trạng thiếu nước là một trong những yếu tố quen thuộc có thể gây đau đầu.

Bên cạnh đó, những chuyến bay dài, lệch múi giờ, ngồi lâu ở một tư thế, thiếu ngủ trước khi bay hoặc tâm lý căng thẳng khi di chuyển cũng góp phần khiến đầu đau nhức, dù không liên quan trực tiếp đến áp suất khoang máy bay.

1.3. Đau nửa đầu hoặc bệnh lý tai mũi họng

Với người vốn có tiền sử đau nửa đầu (migraine), sự thay đổi áp suất, ánh sáng, tiếng ồn động cơ hoặc mất ngủ khi di chuyển có thể là yếu tố khởi phát cơn đau. Ngoài ra, người đang bị viêm xoang, viêm mũi dị ứng hoặc nghẹt mũi do cảm cúm cũng dễ gặp khó khăn khi cân bằng áp suất ở tai và xoang, từ đó làm cơn đau đầu nặng hơn khi bay.

2. Triệu chứng thường gặp khi bị đau đầu do đi máy bay

Không phải ai đi máy bay bị đau đầu cũng có biểu hiện giống nhau. Mức độ và tính chất triệu chứng phụ thuộc vào nguyên nhân nền cũng như cơ địa từng người.

2.1. Đau đầu, căng tức vùng đầu

Phần lớn trường hợp chỉ cảm nhận cơn đau âm ỉ hoặc căng tức ở một vùng đầu, thường gặp ở trán, thái dương hoặc quanh mắt. Cơn đau có xu hướng rõ nhất trong giai đoạn máy bay lên hoặc xuống độ cao và giảm dần sau khi máy bay ổn định hoặc đã hạ cánh.

2.2. Đau đầu kèm ù tai, chóng mặt, buồn nôn

Ở một số người, đau đầu đi kèm cảm giác ù tai, nghe kém tạm thời, chóng mặt hoặc buồn nôn nhẹ. Đây thường là dấu hiệu cho thấy áp suất chưa được cân bằng tốt ở tai giữa, hay còn gọi là chứng đau tai do áp suất (airplane ear). Các triệu chứng này thường thuyên giảm trong vài giờ sau chuyến bay, nhưng nếu kéo dài hoặc trở nặng thì cần được đánh giá kỹ hơn.

3. Đi máy bay bị đau đầu phải làm sao?

Khi cơn đau xuất hiện ngay trên máy bay, việc thực hiện một số biện pháp đơn giản có thể giúp giảm bớt khó chịu:

3.1. Uống đủ nước và nghỉ ngơi

Bạn nên uống nước lọc đều đặn trong suốt chuyến bay thay vì chỉ uống khi thấy khát, đồng thời hạn chế rượu bia và cà phê vì các loại đồ uống này có thể làm tăng mất nước. Nếu có thể, hãy nhắm mắt nghỉ ngơi, tránh nhìn màn hình quá lâu để giảm bớt áp lực lên vùng đầu.

3.2. Ngáp, nuốt nước bọt hoặc nhai kẹo cao su

Động tác ngáp, nuốt nước bọt hoặc nhai kẹo cao su giúp mở vòi nhĩ, hỗ trợ cân bằng áp suất giữa tai giữa và khoang máy bay. Bạn cũng có thể thử nghiệm pháp Valsalva: bịt nhẹ hai lỗ mũi, ngậm miệng và thở ra từ từ qua mũi. Nên thực hiện nhẹ nhàng, dừng lại ngay nếu cảm thấy đau tăng lên.

Bạn có thể thực hiện động tác ngáp để hỗ trợ cân bằng áp suất trong tai khi đi máy bay.

3.3. Sử dụng thuốc giảm đau khi cần

Với cơn đau ở mức nhẹ đến vừa, thuốc giảm đau không kê đơn như paracetamol có thể được sử dụng theo đúng hướng dẫn trên bao bì hoặc theo tư vấn của dược sĩ, bác sĩ. Người đang dùng thuốc điều trị bệnh lý khác, phụ nữ mang thai hoặc cho con bú nên hỏi ý kiến bác sĩ trước khi tự dùng thuốc, kể cả các thuốc thông thường.

4. Cách phòng ngừa đau đầu khi đi máy bay

Với người thường xuyên bay hoặc từng bị đau đầu, chóng mặt sau các chuyến bay trước, việc chuẩn bị trước sẽ giúp giảm đáng kể nguy cơ tái diễn.

4.1. Chuẩn bị sức khỏe trước chuyến bay

Bạn nên ngủ đủ giấc trước ngày bay, tránh để cơ thể mệt mỏi hoặc đói khi lên máy bay. Nếu đang bị nghẹt mũi, viêm xoang hoặc cảm cúm, có thể cân nhắc dùng thuốc xịt mũi thông mũi trước giờ cất cánh và hạ cánh khoảng 30 phút đến 1 giờ theo hướng dẫn sử dụng, hoặc trao đổi với bác sĩ nếu triệu chứng nặng.

4.2. Hạn chế các yếu tố dễ kích hoạt cơn đau

Để hạn chế kích hoạt cơn đau, người hay bị Đau nửa đầu hoặc nhạy cảm với áp suất nên lưu ý:

• Hạn chế rượu bia, đồ uống chứa nhiều caffeine trong lúc bay.
• Tránh ngủ trong lúc máy bay cất cánh hoặc hạ cánh, vì lúc này bạn khó chủ động thực hiện các động tác cân bằng áp suất.
• Sử dụng nút bịt tai chuyên dụng cho người đi máy bay nếu tai thường xuyên bị đau khi thay đổi độ cao.
• Đứng dậy đi lại nhẹ nhàng với chuyến bay dài để tránh ngồi một tư thế quá lâu.

Nên hạn chế rượu bia, đồ uống chứa nhiều caffeine trong lúc bay để phòng tránh đi máy bay bị đau đầu

5. Khi nào cần đi khám nếu đau đầu xuất hiện sau khi đi máy bay?

Phần lớn trường hợp đi máy bay bị đau đầu sẽ tự thuyên giảm sau vài giờ đến một ngày mà không cần can thiệp y tế. Tuy nhiên, bạn nên đi khám nếu gặp một trong các dấu hiệu sau:

• Đau đầu dữ dội, đau đầu dữ dội đột ngột chưa từng gặp trước đây.
• Đau đầu kèm sốt cao, cứng gáy, lú lẫn hoặc rối loạn ý thức.
• Ù tai, chóng mặt, nghe kém không cải thiện sau vài ngày.
• Chảy dịch hoặc máu ở tai, nghi ngờ tổn thương màng nhĩ.
• Đau đầu tái diễn ở nhiều chuyến bay và ảnh hưởng rõ đến sinh hoạt.

Đây là những dấu hiệu cảnh báo cần được bác sĩ chuyên khoa Nội thần kinh hoặc Tai Mũi Họng thăm khám, thay vì tự theo dõi tại nhà.

Bạn nên đi khám nếu tình trạng đau đầu kéo dài hoặc xuất hiện triệu chứng bất thường sau chuyến bay.

Tình trạng đi máy bay bị đau đầu chủ yếu liên quan đến thay đổi áp suất trong khoang máy bay, kết hợp với mất nước, thiếu ngủ hoặc các bệnh lý nền như đau nửa đầu, viêm xoang. Phần lớn trường hợp có thể cải thiện bằng các biện pháp đơn giản như uống đủ nước, thực hiện động tác cân bằng áp suất tai và chuẩn bị sức khỏe tốt trước chuyến bay. Nếu cơn đau kéo dài bất thường hoặc đi kèm các dấu hiệu cảnh báo, bạn nên chủ động thăm khám để được đánh giá đúng nguyên nhân.

Nếu cần tư vấn thêm về tình trạng đau đầu kéo dài hoặc các vấn đề liên quan đến tai mũi họng, quý khách hàng có thể liên hệ Hệ thống Y tế MEDLATEC qua hotline 1900 56 56 56 để được hỗ trợ đặt lịch khám phù hợp.