1. Đi máy bay có say không và cơ chế sinh học gây say tàu xe

Để giải đáp chính xác thắc mắc đi máy bay có say không, các chuyên gia y tế khẳng định rằng câu trả lời là có. Bất kỳ ai cũng có thể gặp phải tình trạng say máy bay bất kể độ tuổi hay tần suất di chuyển. Hiện tượng say máy bay thực chất là phản ứng tự nhiên của cơ thể khi xảy ra sự bất bất đồng tín hiệu giữa các cơ quan cảm giác như: 

– Sự xung đột tín hiệu cảm giác: Khi máy bay đi vào vùng nhiễu động không khí hoặc thay đổi độ cao, tai trong (nơi chứa hệ thống tiền đình có nhiệm vụ giữ thăng bằng) cảm nhận được sự chuyển động rung lắc. Tuy nhiên, nếu mắt bạn đang nhìn cố định vào một vật thể tĩnh bên trong khoang cabin (như màn hình điện thoại hoặc lưng ghế phía trước), thị giác sẽ gửi tín hiệu về não bộ rằng cơ thể đang đứng yên. Sự lệch pha giữa tín hiệu từ tai trong và mắt khiến não bộ bị nhầm lẫn, từ đó kích hoạt phản ứng Say tàu xe.

– Ảnh hưởng của áp suất khoang hành khách: Sự thay đổi áp suất không khí liên tục khi máy bay cất cánh hoặc hạ cánh gây áp lực lên màng nhĩ và hệ thống tiền đình - ốc tai. Điều này không chỉ gây ù tai mà còn làm trầm trọng hơn cảm giác chóng mặt, nôn nao.

– Yếu tố tâm lý và thể trạng: Tâm lý lo âu, căng thẳng trước chuyến bay gây kích thích hệ thần kinh giao cảm giải phóng hormone stress (Adrenaline, Cortisol), làm tăng nhịp tim, co thắt dạ dày và nhạy cảm hóa trung tâm buồn nôn. Ngoài ra, việc tiêu thụ thức ăn quá no, đồ uống có cồn/caffeine hoặc để dạ dày trống (hạ đường huyết) trước chuyến bay sẽ làm gia tăng sự co bóp bất thường của dạ dày, khiến phản ứng say bùng phát nhanh và dữ dội hơn.

Đi máy bay có say không là thắc mắc của nhiều người trước mỗi chuyến bay

2. Những yếu tố làm tăng nguy cơ bị say khi đi máy bay

Mặc dù bất kỳ ai cũng có thể bị say, một số đối tượng và hoàn cảnh nhất định sẽ khiến hiện tượng này dễ xảy ra hơn:

Tiền sử rối loạn tiền đình hoặc say tàu xe

Những người có hệ thống tiền đình nhạy cảm, thường xuyên bị say xe khách, tàu thủy hay tàu hỏa sẽ có nguy cơ say máy bay cao hơn hẳn. Cơ quan thăng bằng của nhóm đối tượng này rất nhạy cảm với các chuyển động gia tốc ngột ngạt hoặc rung chấn bất ngờ.

Vị trí ngồi không thuận lợi trong khoang cabin

Vị trí chỗ ngồi quyết định rất lớn đến mức độ rung lắc mà cơ thể phải chịu đựng. Những vị trí ngồi ở phần đuôi máy bay thường hứng chịu biên độ dao động và rung lắc mạnh nhất khi gặp vùng nhiễu động không khí. Ngược lại, những vị trí ở giữa thân máy bay (ngay khu vực cánh) là nơi ổn định nhất.

Thói quen sinh hoạt và ăn uống trước chuyến bay

Sử dụng các chất kích thích như cà phê, rượu, bia hoặc đồ uống có cồn trước khi lên máy bay khiến cơ thể dễ bị mất nước và làm hệ thần kinh trở nên nhạy cảm hơn. Ngoài ra, việc ăn thực phẩm quá nhiều dầu mỡ, đồ chua cay hoặc để bụng quá đói cũng làm dạ dày co bóp thất thường, dễ gây cảm giác buồn nôn.

Thói quen sinh hoạt và ăn uống trước chuyến bay cũng ảnh hưởng đến sức khỏe cả hành trình bay

3. Mẹo phòng ngừa và giảm thiểu hiện tượng say khi đi máy bay

Để chuyến bay trở nên nhẹ nhàng và dễ chịu, bạn có thể áp dụng các biện pháp chủ động dưới đây từ trước và trong suốt hành trình:

Lựa chọn vị trí ngồi 

– Lựa chọn chỗ ngồi ngang tầm cánh máy bay: Đây là khu vực trọng tâm của tàu bay, ít chịu lực rung lắc nhất khi di chuyển qua vùng không khí xấu.

– Chọn ghế gần cửa sổ: Việc nhìn ra ngoài bầu trời hoặc đường chân trời giúp mắt ghi nhận chuyển động thực tế, giúp não bộ đồng bộ tín hiệu với tai trong và giảm tình trạng xung đột cảm giác.

– Đặt ghế gần lối đi nếu dễ bị lo âu: Vị trí này giúp bạn dễ dàng di chuyển vào nhà vệ sinh hoặc xin sự hỗ trợ từ tiếp viên hàng không khi cảm thấy khó chịu.

Vị trí ngồi gần cửa sổ giúp hạn chế say khi đi máy bay

Chuẩn bị thể trạng và chế độ ăn uống khoa học

– Ăn nhẹ trước giờ bay khoảng 2 - 3 tiếng: Nên chọn các món ăn thanh nhẹ, dễ tiêu hóa như cháo, súp, thực phẩm giàu tinh bột phức hợp. Tránh ăn quá no hoặc để bụng trống rỗng.

– Tránh xa đồ uống có cồn và caffeine: Hãy ưu tiên uống nước lọc hoặc các loại nước trái cây thanh mát. Việc bổ sung đủ nước giúp cơ thể điều hòa áp suất và cân bằng điện giải tốt hơn trong môi trường khoang máy bay vốn rất khô.

– Nghỉ ngơi đầy đủ trước ngày khởi hành: Giữ cho tinh thần thoải mái, ngủ đủ giấc sẽ giúp hệ thần kinh luôn trong trạng thái ổn định nhất.

Sử dụng các liệu pháp tự nhiên và thảo mộc

– Dùng gừng tươi hoặc trà gừng: Gừng có chứa các hợp chất gingerol giúp êm dạ dày, giảm co bóp và chống buồn nôn rất hiệu quả. Bạn có thể ngậm một lát gừng tươi, uống trà gừng ấm hoặc dùng kẹo gừng trước khi lên máy bay.

– Tinh dầu bạc hà hoặc vỏ cam, quýt: Mùi hương tự nhiên từ tinh dầu bạc hà, vỏ cam, vỏ chanh giúp xua tan cảm giác ngột ngạt trong khoang cabin, kích thích thần kinh thư giãn và xoa dịu cảm giác buồn nôn.

– Bấm huyệt Nội quan: Huyệt Nội quan nằm ở mặt trong cổ tay, cách nếp gấp cổ tay khoảng 2 thốn (tương đương bề ngang 3 ngón tay khép lại). Dùng ngón tay cái ấn và xoay nhẹ huyệt này trong 3 - 5 phút sẽ giúp giảm cảm giác nôn nao rõ rệt.

4. Hướng dẫn sử dụng thuốc chống say máy bay an toàn

Đối với những người có cơ địa cực kỳ nhạy cảm, sử dụng thuốc chống say tàu xe là giải pháp hữu hiệu. Tuy nhiên, việc dùng thuốc cần tuân thủ đúng chỉ định y khoa:

– Thuốc uống chống say (Nhóm kháng Histamine H1 & Nhóm chẹn kênh Canxi): Hầu hết các loại thuốc chống say dạng uống (như Dimenhydrinate, Cinnarizine) cần được uống trước khi máy bay cất cánh từ 30 đến 60 phút để dược chất kịp phát huy tác dụng.

– Sử dụng miếng dán chống say (Scopolamine): Miếng dán thường được dán vào vùng da sau tai trước chuyến bay khoảng 4 tiếng. Cần lưu ý không dán lên vùng da bị trầy xước và rửa sạch tay sau khi dán.

– Lưu ý tác dụng phụ: Thuốc chống say có thể gây ra một số tác dụng phụ như buồn ngủ, khô miệng, nhìn mờ nhẹ hoặc hoa mắt.

– Thận trọng với đối tượng đặc biệt: Phụ nữ mang thai, người đang cho con bú, trẻ em dưới 2 tuổi, bệnh nhân Glôcôm góc đóng và người mắc các bệnh mạn tính cần tham khảo ý kiến bác sĩ hoặc dược sĩ chuyên môn trước khi dùng thuốc.

5. Cách xử trí tại chỗ khi bắt đầu có cảm giác say trên máy bay

Nếu chẳng may xuất hiện các triệu chứng choáng váng, nôn nao ngay trên chuyến bay, bạn hãy bình tĩnh áp dụng các bước xử trí sau:

– Điều chỉnh tư thế ngồi: Ngả tựa lưng ghế ra sau ở mức cho phép, giữ đầu cố định tựa vào gối kê cổ, tránh quay xoay đầu liên tục.

– Mở hệ thống thông gió: Điều chỉnh cửa gió điều hòa ngay phía trên đầu hướng thẳng vào mặt để không khí mát lưu thông, giúp dễ thở hơn.

– Nhắm mắt và tập hít thở sâu: Nhắm mắt lại để loại bỏ hoàn toàn các kích thích thị giác. Hít vào chậm rãi bằng mũi và thở ra từ từ bằng miệng để xoa dịu hệ thần kinh thực vật.

– Đeo tai nghe chống ồn và bấm huyệt can thiệp bổ trợ. Nghe những bản nhạc nhẹ nhàng giúp phân tán sự chú ý khỏi cảm giác khó chịu và tiếng ồn của động cơ máy bay. Đồng thời thực hiện bấm huyệt Nội quan để điều hòa nhịp co bóp dạ dày. 

Tóm lại, câu hỏi đi máy bay có say không đã được giải đáp rõ ràng. Dù say máy bay là phản ứng sinh lý thường gặp nhưng hoàn toàn có thể kiểm soát và phòng ngừa được nếu bạn chuẩn bị kỹ lưỡng về thể trạng, lựa chọn chỗ ngồi phù hợp và áp dụng đúng các cách phòng chống say 

Khi có dấu hiệu bất thường hoặc cần kiểm tra sức khỏe, bạn nên chủ động thăm khám để được bác sĩ đánh giá và tư vấn phù hợp. MEDLATEC cung cấp dịch vụ khám chữa bệnh với đội ngũ chuyên gia, bác sĩ và hệ thống trang thiết bị hiện đại. Để được tư vấn và đặt lịch, quý khách hàng vui lòng liên hệ Tổng đài 1900 56 56 56.