1. Tìm hiểu cắt buồng trứng là gì và khi nào cần thực hiện

Để hiểu rõ ảnh hưởng của phẫu thuật cắt buồng trứng, trước hết phụ nữ cần nắm rõ chức năng của cơ quan này và các trường hợp được chỉ định can thiệp ngoại khoa.

Buồng trứng là cơ quan sinh sản quan trọng của nữ giới, đảm nhận hai chức năng chính: phát triển và phóng noãn, đồng thời sản xuất ra các hormone sinh dục nữ gồm estrogen và progesterone. Những hormone này đóng vai trò quyết định đến sự phát triển giới tính, chu kỳ kinh nguyệt, khả năng sinh sản, mật độ xương và sức khỏe tim mạch.

Phẫu thuật can thiệp loại bỏ buồng trứng thường được bác sĩ chỉ định trong các trường hợp sau:

– Khối u buồng trứng: Có thể cân nhắc cắt buồng trứng khi khối u có kích thước lớn, chiếm phần lớn buồng trứng, có đặc điểm nghi ngờ ác tính hoặc không thể bóc tách mà vẫn bảo tồn được mô buồng trứng lành.

– Xoắn buồng trứng: Xoắn làm giảm hoặc ngừng dòng máu đến buồng trứng và có thể gây tổn thương, hoại tử mô. Khi buồng trứng đã hoại tử không còn khả năng bảo tồn, phẫu thuật cắt buồng trứng có thể được chỉ định .

Xoắn buồng trứng có thể được chỉ định phẫu thuật 

– Ung thư buồng trứng hoặc nguy cơ ung thư cao :Cắt buồng trứng có thể là một phần của phẫu thuật điều trị ung thư buồng trứng hoặc một số bệnh lý ung thư khác tùy loại bệnh và giai đoạn. Ngoài ra, phụ nữ mang đột biến BRCA1 hoặc BRCA2 có nguy cơ cao mắc ung thư buồng trứng và có thể được tư vấn phẫu thuật cắt hai vòi trứng - buồng trứng để giảm nguy cơ sau khi đã hoàn tất kế hoạch sinh con, tùy tuổi và nguy cơ cá nhân.

– Lạc nội mạc tử cung trong một số trường hợp bệnh nặng, tái phát, đau kéo dài hoặc buồng trứng bị tổn thương nghiêm trọng, phẫu thuật có thể được cân nhắc.

2. Các phương pháp phẫu thuật cắt buồng trứng phổ biến hiện nay

2.1. Cắt buồng trứng một bên 

– Phạm vi thực hiện: Bác sĩ chỉ tiến hành loại bỏ một bên buồng trứng bị tổn thương (trái hoặc phải) và giữ lại nguyên vẹn buồng trứng còn lại cùng tử cung.

– Ảnh hưởng: Buồng trứng còn lại sẽ đảm nhận toàn bộ nhiệm vụ sản xuất hormon và phóng noãn. Chị em vẫn duy trì chu kỳ kinh nguyệt đều đặn và hoàn toàn có thể mang thai tự nhiên.

Phẫu thuật cắt buồng trứng

2.2. Cắt buồng trứng hai bên 

– Phạm vi thực hiện: Cả hai bên buồng trứng đều bị loại bỏ hoàn toàn khỏi cơ thể.

– Ảnh hưởng: Cơ thể ngừng sản xuất hoàn toàn estrogen và progesterone tự nhiên. Người bệnh sẽ rơi vào trạng thái mãn kinh nhân tạo (mãn kinh do phẫu thuật), chấm dứt khả năng mang thai tự nhiên và chu kỳ kinh nguyệt.

2.3. Cắt buồng trứng kết hợp cắt tử cung

– Phạm vi thực hiện: Tùy bệnh lý, bác sĩ có thể thực hiện cắt tử cung đồng thời với cắt một hoặc cả hai buồng trứng. Hai phẫu thuật này không nhất thiết phải được thực hiện cùng nhau.

– Ảnh hưởng: Sau khi cắt tử cung, người bệnh không còn khả năng mang thai và không còn kinh nguyệt. Tuy nhiên, nếu vẫn còn một buồng trứng, buồng trứng vẫn có thể tiếp tục hoạt động nội tiết và phóng noãn cho đến khi mãn kinh tự nhiên.

3. Ảnh hưởng của cắt buồng trứng đối với sức khỏe nữ giới

Mức độ ảnh hưởng của cắt buồng trứng phụ thuộc vào việc phẫu thuật một hay cả hai bên, cũng như độ tuổi và tình trạng sức khỏe của người bệnh.

3.1. Khả năng sinh sản và mãn kinh

• Cắt một bên buồng trứng: Khả năng sinh sản vẫn được duy trì nếu bên còn lại hoạt động bình thường, dù dự trữ buồng trứng có thể giảm.
• Cắt cả hai bên:Ở phụ nữ chưa mãn kinh, việc loại bỏ cả hai buồng trứng làm mất khả năng phóng noãn và không thể mang thai tự nhiên bằng noãn của chính mình. Nếu có kế hoạch sinh con, vấn đề bảo tồn khả năng sinh sản nên được trao đổi với bác sĩ chuyên khoa trước phẫu thuật khi điều kiện cho phép. Tùy từng trường hợp, các phương án hỗ trợ sinh sản có thể được cân nhắc.
• Mãn kinh phẫu thuật: Cắt cả hai buồng trứng khiến hormone sinh dục, đặc biệt là estrogen, giảm đột ngột. Người bệnh có thể gặp bốc hỏa, đổ mồ hôi đêm, rối loạn giấc ngủ, thay đổi tâm trạng và khô âm đạo.

3.2. Ảnh hưởng đến sức khỏe lâu dài

Suy giảm estrogen sớm có thể làm tăng tốc độ mất xương, từ đó gia tăng nguy cơ loãng xương và gãy xương. Ngoài ra, việc thiếu hụt hormone trong thời gian dài có thể liên quan đến nguy cơ tim mạch, đặc biệt ở phụ nữ cắt cả hai buồng trứng khi còn trẻ.

3.3. Đời sống tình dục và tâm lý

Sau khi cắt cả hai buồng trứng, tình trạng khô âm đạo và thay đổi hormone có thể làm giảm ham muốn hoặc gây khó chịu khi quan hệ. Một số phụ nữ cũng có thể cảm thấy lo lắng, tự ti hoặc thay đổi tâm lý do những biến đổi về cơ thể và khả năng sinh sản.

Với trường hợp cắt một bên, buồng trứng còn lại thường tiếp tục hoạt động và sản xuất hormone. Những ảnh hưởng về nội tiết, tình dục và tâm lý vì thế thường ít rõ rệt hơn so với cắt cả hai bên.

4. Hướng dẫn chăm sóc và hồi phục sau phẫu thuật cắt buồng trứng

Sau phẫu thuật cắt buồng trứng, người bệnh cần chăm sóc đúng cách và tái khám theo lịch để cơ thể hồi phục tốt, đồng thời kiểm soát các thay đổi nội tiết nếu cắt cả hai bên.

Chăm sóc vết mổ

• Giữ vết mổ sạch, khô và thay băng theo hướng dẫn của nhân viên y tế.
• Theo dõi các dấu hiệu bất thường như sưng đỏ, đau tăng, chảy dịch hoặc mủ, sốt. Khi xuất hiện những triệu chứng này, cần liên hệ cơ sở y tế để được kiểm tra.

Dinh dưỡng và vận động

• Ưu tiên thực phẩm giàu protein, vitamin, canxi và vitamin D như thịt nạc, cá, trứng, đậu, sữa, rau xanh và các loại hạt để hỗ trợ hồi phục và sức khỏe xương.

Sau phẫu thuật buồng trứng, người bệnh cần bổ sung đầy đủ chất dinh dưỡng

• Uống đủ nước, ăn nhiều rau và chất xơ để hạn chế táo bón.
• Có thể đi bộ nhẹ nhàng khi sức khỏe cho phép để tăng cường lưu thông máu. Tránh mang vác nặng và vận động cường độ cao trong thời gian đầu; thời gian trở lại sinh hoạt bình thường cần theo hướng dẫn của bác sĩ.
• Kiêng quan hệ tình dục cho đến khi vết mổ và các tổn thương bên trong hồi phục, thường khoảng 6 - 8 tuần hoặc theo chỉ định riêng.

Điều trị thay đổi nội tiết

Trường hợp cắt cả hai buồng trứng, đặc biệt ở phụ nữ còn trẻ, có thể xuất hiện mãn kinh phẫu thuật do hormone giảm đột ngột. Bác sĩ có thể cân nhắc liệu pháp hormone thay thế (HRT) nhằm kiểm soát triệu chứng và giảm một số ảnh hưởng của tình trạng thiếu hụt estrogen sớm.

HRT có nhiều dạng như viên uống, miếng dán, gel hoặc thuốc dùng tại chỗ. Tuy nhiên, phương pháp này không phù hợp với tất cả mọi người và cần được bác sĩ đánh giá trước khi sử dụng, đặc biệt khi có tiền sử Ung thư, bệnh gan hoặc nguy cơ huyết khối.

Với tình trạng khô âm đạo, có thể sử dụng gel bôi trơn hoặc sản phẩm dưỡng ẩm âm đạo phù hợp để giảm khó chịu khi quan hệ theo tư vấn chuyên môn.

5. Lời khuyên sau phẫu thuật cắt buồng trứng

Cắt buồng trứng có thể gây thay đổi về nội tiết và khả năng sinh sản, đặc biệt khi cắt cả hai bên. Mức độ ảnh hưởng phụ thuộc vào số bên buồng trứng được cắt, độ tuổi và quá trình chăm sóc sau mổ.

Để hồi phục an toàn, người bệnh nên:

• Tuân thủ lịch tái khám: Theo dõi sức khỏe, mật độ xương, các chỉ số liên quan và điều chỉnh hormone nếu được chỉ định.
• Chăm sóc sức khỏe tinh thần: Chia sẻ với người thân, bạn đời và tìm hỗ trợ chuyên môn khi cần.

Nếu xuất hiện đau vùng chậu dữ dội, chảy máu âm đạo bất thường hoặc nhiều, sốt cao hoặc có các triệu chứng bất thường khác như khó thở, đau ngực, chị em cần đến cơ sở y tế để được kiểm tra kịp thời.

Để đặt lịch khám chuyên khoa Sản phụ khoa tại MEDLATEC, quý khách hàng liên hệ Tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ nhanh nhất