1. Vì sao cha mẹ cần quan tâm đến tư thế ngủ đúng cho trẻ sơ sinh? 

Trong giai đoạn sơ sinh, hệ hô hấp, cơ cổ và khả năng vận động của trẻ vẫn chưa hoàn thiện. Nếu được đặt ngủ ở tư thế không phù hợp, bé có thể gặp phải nhiều nguy cơ như:

• Khó thở hoặc ngạt thở.
• Trào ngược sữa gây sặc.
• Chất lượng giấc ngủ kém, dễ giật mình và quấy khóc.
• Tăng nguy cơ hội chứng đột tử ở trẻ sơ sinh.
• Biến dạng hộp sọ do nằm sai tư thế trong thời gian dài.

Tư thế nằm có ảnh hưởng không nhỏ đến chất lượng giấc ngủ của trẻ

2. Tư thế ngủ đúng cho trẻ sơ sinh và những điều cha mẹ nên lưu ý

Mỗi tư thế ngủ đều có những ưu điểm và hạn chế riêng. Dưới đây là những tư thế ngủ đúng cho trẻ sơ sinh được đánh giá là an toàn và phù hợp nhất:

2.1. Tư thế nằm ngửa

Đây là tư thế phù hợp nhất cho trẻ từ khi chào đời đến ít nhất 1 tuổi. Khi nằm ngửa, đường thở của trẻ luôn thông thoáng, cha mẹ dễ quan sát tình trạng hô hấp của bé, tình trạng ngạt thở do mặt bị úp xuống đệm cũng được hạn chế. Nhờ đó, nguy cơ đột tử ở trẻ sơ sinh được giảm thiểu đáng kể.

Nhiều cha mẹ lo ngại rằng trẻ nằm ngửa có thể bị sặc nếu nôn trớ. Tuy nhiên, cơ chế bảo vệ đường thở tự nhiên của cơ thể giúp trẻ có khả năng ho hoặc nuốt dịch hiệu quả hơn khi nằm ngửa so với các tư thế khác.

Để đảm bảo trẻ nằm thẳng đúng tư thế, cha mẹ nên đặt bé nằm ngửa hoàn toàn, mặt hướng lên trên, không kê gối cao, không đặt chăn, thú nhồi bông hoặc vật mềm quanh trẻ. 

Tuy nhiên, nếu bé luôn nằm thẳng một chỗ sẽ có thể làm tăng nguy cơ bẹp đầu. Cha mẹ nên thỉnh thoảng đổi hướng đầu của bé sang trái hoặc phải, thay đổi vị trí đặt cũi để bé tự xoay đầu theo hướng ánh sáng hoặc âm thanh. Khi trẻ thức và có người giám sát, nên đặt trẻ ở tư thế nằm sấp để hỗ trợ cơ cổ phát triển.

2.2. Tư thế nằm nghiêng

Trong một số trường hợp đặc biệt, nhân viên y tế có thể hướng dẫn trẻ nằm nghiêng tạm thời nhằm giúp thoát bớt dịch trong miệng, giảm khó chịu sau khi bú và thuận tiện cho quá trình theo dõi sức khỏe

Tuy nhiên, đây không phải là tư thế ngủ được khuyến khích duy trì cho trẻ sơ sinh trong thời gian dài vì bé dễ lăn từ nghiêng sang nằm sấp, tăng nguy cơ chèn ép đường thở và khó duy trì tư thế ổn định suốt giấc ngủ. Do đó, nếu không có chỉ định đặc biệt từ bác sĩ, cha mẹ nên ưu tiên cho trẻ ngủ ở tư thế nằm ngửa.

2.3. Tư thế nằm sấp

Nhiều trẻ sơ sinh ngủ ngon hơn khi nằm sấp vì cảm giác giống như được ôm ấp trong bụng mẹ. Tuy nhiên đây không phải là tư thế ngủ an toàn. Khi nằm sấp, mũi và miệng dễ bị che kín, trẻ hít lại khí CO2 đã thở ra làm tăng nguy cơ đột tử ở trẻ sơ sinh.

Đặc biệt, trẻ dưới 6 tháng tuổi chưa đủ khả năng tự xoay người hoặc nâng đầu khi gặp khó khăn về hô hấp. Tư thế nằm sấp rất khó quan sát dấu hiệu bất thường của trẻ nên cha mẹ cần thận trọng. 

Trẻ có thể nằm sấp trong lúc thức khi có người lớn quan sát. Hoạt động này thường được gọi là "tummy time", có tác dụng làm tăng sức mạnh cơ cổ, phát triển cơ vai và lưng đồng thời hạn chế bẹp đầu do nằm ngửa quá nhiều.

Trẻ nằm ngủ ở tư thế sấp rất khó quan sát, cần thận trọng trước nguy cơ ngạt thở

3. Cách đặt trẻ nằm ngủ đúng tư thế theo từng giai đoạn

Nhu cầu và khả năng vận động của trẻ thay đổi theo từng độ tuổi. Vì vậy, cha mẹ cần điều chỉnh tư thế ngủ đúng cho trẻ sơ sinh bằng cách:

• Ở giai đoạn 0 - 3 tháng tuổi:

Đây là giai đoạn trẻ chưa thể tự lật được nên cha mẹ nên đặt trẻ nằm ngửa khi ngủ, sử dụng nệm phẳng và chắc chắn, không quấn chăn quá chặt, không dùng gối chống trào ngược nếu chưa được bác sĩ tư vấn. 

Tuy nhiên cũng cần thay đổi tư thế ngủ cho trẻ trong ngày để trẻ tăng cảm giác thoải mái khi ngủ và tăng cường khả năng vận động nhóm cơ. Thay đổi tư thế và đặt nằm tư thế đúng sẽ không ảnh hưởng đến sự phát triển hình dáng trẻ sau này.

• Ở giai đoạn 4 - 6 tháng tuổi:

Đến giai đoạn này, bé bắt đầu biết lẫy và xoay người. Cha mẹ nên tiếp tục đặt trẻ nằm ngửa khi bắt đầu giấc ngủ, loại bỏ các vật mềm trong cũi và luôn đảm bảo không gian ngủ an toàn cho trẻ. Nếu trẻ tự lật sang tư thế khác trong lúc ngủ và có thể tự xoay đầu, cha mẹ không cần liên tục chỉnh lại.

• Trẻ trên 6 tháng tuổi:

Ở giai đoạn này, khả năng vận động của trẻ đã tốt hơn. Cha mẹ vẫn nên đặt bé nằm ngửa lúc bắt đầu ngủ, duy trì môi trường ngủ an toàn và có thể để trẻ tự do thay đổi tư thế khi ngủ.

4. Cách tạo môi trường ngủ an toàn cho trẻ sơ sinh

Bên cạnh việc lựa chọn tư thế ngủ đúng cho trẻ sơ sinh, cha mẹ cũng cần chú ý đến môi trường ngủ để trẻ có giấc ngủ sâu, an toàn bằng cách:

• Chọn cho con nằm nệm phẳng, có độ cứng vừa phải vì nệm quá mềm sẽ khiến cơ thể trẻ bị lún xuống, làm tăng nguy cơ ngạt thở.
• Giữ nhiệt độ phòng phù hợp khoảng 24 - 26 độ C.
• Ít nhất trong 6 tháng đầu, trẻ nên được ngủ trong cũi riêng đặt cạnh giường cha mẹ để dễ quan sát bé, giảm nguy cơ tai nạn khi ngủ chung giường.
• Khi trẻ đi ngủ nên cho trẻ mặc quần áo có chất liệu mềm mại, thấm mồ hôi tốt, không mặc quá nhiều lớp quần áo vì có thể làm trẻ bị nóng.

Trẻ cần được ngủ trong môi trường yên tĩnh, an toàn

Lựa chọn tư thế ngủ đúng cho trẻ sơ sinh sẽ giúp trẻ có giấc ngủ ngon và an toàn. Tuy nhiên, cha mẹ cũng cần xây dựng môi trường ngủ an toàn, tránh các vật dụng có nguy cơ gây ngạt thở và thường xuyên theo dõi tình trạng của trẻ trong lúc ngủ. 

Trường hợp trẻ có dấu hiệu sức khỏe bất thường như: thở khò khè nhiều ngày, da môi hoặc đầu ngón tay tím tái, ngủ li bì bất thường, thường xuyên nôn trớ,... cha mẹ có thể liên hệ đặt lịch khám cho con cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56.