Bệnh nấm phổi có chữa được không và giải pháp điều trị triệt để

1. Bệnh nấm phổi có chữa được không và những yếu tố quyết định?

Thắc mắc bệnh nấm phổi có chữa được không luôn là mối bận tâm hàng đầu của người bệnh. Nấm phổi thực chất không phải một bệnh đơn lẻ mà gồm nhiều thể bệnh khác nhau, phổ biến nhất là: nấm phổi xâm lấn cấp tính, nấm phổi mạn tính và nấm phổi phế quản dị ứng. Tùy từng thể bệnh sẽ có tiên lượng và cách điều trị khác nhau. Hiệu quả điều trị phụ thuộc rất lớn vào các yếu tố cốt lõi sau:

Giai đoạn phát hiện bệnh

Ở giai đoạn sớm, khi vi nấm mới khu trú và chưa gây tổn thương diện rộng hay phá hủy các mô phổi, việc sử dụng thuốc kháng nấm đáp ứng rất tốt. Ngược lại, nếu phát hiện muộn khi đã hình thành các khối u nấm (Aspergilloma), gây hang xơ hoặc biến chứng ho ra máu sét đánh, quá trình điều trị sẽ vô cùng khó khăn, kéo dài và tốn kém.

Chủng nấm gây bệnh

Mỗi chủng nấm có mức độ độc tính và độ nhạy cảm với thuốc khác nhau. Chủng nấm Aspergillus là nguyên nhân phổ biến nhất gây ra các hang nấm hoặc viêm phổi nấm xấm lấn. Ngoài ra, các chủng nấm khác như Candida, Cryptococcus, hay Histoplasma cũng yêu cầu những phác đồ kháng nấm đặc hiệu riêng biệt.

Thể trạng và bệnh lý nền của bệnh nhân

Nấm phổi thường tấn công những người có hệ miễn dịch suy giảm, người mắc bệnh phổi mạn tính (COPD, lao phổi cũ, giãn phế quản), người tiểu đường, ung thư hoặc sử dụng corticoid kéo dài.Thể xâm lấn cấp tính đặc biệt nguy hiểm ở nhóm bệnh nhân giảm bạch cầu hạt kéo dài, ghép tế bào gốc hoặc ghép tạng... Khả năng phục hồi của bệnh nhân phụ thuộc rất nhiều vào việc kiểm soát tốt các bệnh lý nền đi kèm này.

Bệnh nấm phổi do các chủng nấm gây nên

2. Vì sao nấm phổi lại dễ bị bỏ sót và có tỷ lệ tử vong cao?

Dù bệnh có thể chữa khỏi, nhưng thực tế y khoa ghi nhận nguy cơ tử vong khác nhau rõ rệt theo từng thể bệnh: 

-Thể xâm lấn cấp tính ở người suy giảm miễn dịch nặng có thể có tỷ lệ tử vong 30-80% nếu không điều trị kịp thời. 

-Thể mạn tính có tỷ lệ tử vong chung vào khoảng 27%.

-Thể dị ứng là bệnh lý dị ứng, hiếm khi đe dọa tính mạng trực tiếp. 

Nguyên nhân chính dẫn đến con số báo động này xuất phát từ các yếu tố sau:

Triệu chứng lâm sàng dễ gây nhầm lẫn

Tổn thương do nấm phổi không có biểu hiện quá đặc trưng mà rất giống với các bệnh lý hô hấp thông thường như lao phổi, viêm phổi do vi khuẩn, hay ung thư phổi. Người bệnh thường có các triệu chứng như ho kéo dài, ho ra máu, sốt nhẹ về chiều, đau ngực, sút cân và mệt mỏi. Sự trùng lặp này khiến nhiều trường hợp bị chẩn đoán nhầm thành lao phổi và điều trị bằng thuốc chống lao trong thời gian dài nhưng không hiệu quả.

Người bệnh thường có triệu chứng ho kéo dài, ho ra máu,...

Tỷ lệ chưa được phát hiện trong cộng đồng còn rất cao

Theo số liệu công bố gần đây từ các hội thảo chuyên khoa của Bệnh viện Phổi Trung ương, ước tính có tới 90% số ca nấm phổi trong cộng đồng chưa được phát hiện. Do triệu chứng mơ hồ và quy trình xét nghiệm chuyên sâu chưa phổ biến rộng. Việc bỏ qua thời điểm vàng điều trị khiến bào tử nấm âm thầm phát triển, ăn sâu vào các mạch máu phổi và dẫn đến biến chứng ho ra máu ồ ạt nguy hiểm đến tính mạng.

3. Các phương pháp chẩn đoán nấm phổi chính xác hiện nay

Để đưa ra phác đồ điều trị thành công và giải đáp câu hỏi bệnh nấm phổi có chữa được không đối với từng trường hợp cụ thể, việc chẩn đoán xác định chủng nấm là bước bắt buộc. Các cơ sở y tế chuyên khoa hiện đang áp dụng phối hợp các kỹ thuật hiện đại sau:

Chẩn đoán hình ảnh tiên tiến

– Chụp X-quang ngực thẳng: Giúp phát hiện các tổn thương dạng nốt, dạng hang hoặc hình ảnh khối mờ bất thường trong phổi.

Chụp X-quang ngực thẳng

– Chụp cắt lớp vi tính (CT scanner) lồng ngực: Đây là phương pháp có giá trị cao giúp quan sát rõ hình ảnh "liềm khí" đặc trưng của u nấm, đánh giá mức độ thâm nhiễm, xơ hóa và tổn thương mạch máu xung quanh.

Xét nghiệm vi sinh và hóa sinh

– Soi tươi và nuôi cấy bệnh phẩm: Lấy mẫu đờm, dịch rửa phế quản hoặc dịch màng phổi để soi dưới kính hiển vi và nuôi cấy tìm sự xuất hiện của sợi nấm hoặc bào tử nấm.

– Xét nghiệm huyết thanh học: Tìm các kháng nguyên đặc hiệu của nấm trong máu như Galactomannan (đối với nấm Aspergillus) hoặc Beta-D-Glucan.

– Kỹ thuật PCR nấm: Giúp phát hiện nhanh đoạn ADN đặc trưng của vi nấm với độ chính xác và nhạy rất cao.

Nội soi phế quản và sinh thiết

Bác sĩ đưa ống soi mềm vào đường hô hấp để quan sát trực tiếp các tổn thương, hút dịch phế quản hoặc tiến hành sinh thiết mô phổi bị tổn thương để làm giải phẫu bệnh, đưa ra kết luận chẩn đoán xác định.

Phác đồ điều trị nấm phổi chuẩn y khoa

Hiện nay, phác đồ điều trị nấm phổi được cá thể hóa tùy thuộc vào thể bệnh (thể xâm lấn, thể u nấm hay thể dị ứng) và tình trạng sức khỏe tổng thể của người bệnh. Các phương pháp can thiệp chủ yếu bao gồm:

Điều trị nội khoa bằng thuốc kháng nấm

Sử dụng các loại thuốc kháng nấm đặc hiệu là phương pháp điều trị nền tảng. Các nhóm thuốc thường được bác sĩ chỉ định bao gồm:

– Nhóm Azole (Itraconazole, Voriconazole, Posaconazole):Voriconazole và isavuconazole là lựa chọn hàng đầu cho thể xâm lấn cấp tính theo khuyến cáo IDSA. Itraconazole là lựa chọn hàng đầu cho thể mạn tính và thể dị ứng.

– Nhóm Amphotericin B: Dùng cho các trường hợp nhiễm nấm nặng, thể xâm lấn cấp tính, là lựa chọn thay thế khi không dùng được azole. Trong đó, dạng lipid được ưu tiên hơn do ít độc thận hơn.

– Nhóm Echinocandin (Caspofungin, Micafungin):Không khuyến cáo dùng đơn độc làm điều trị hàng đầu. Thường chỉ định khi bệnh nhân không đáp ứng hoặc có tác dụng phụ với các nhóm thuốc khác.

Thời gian dùng thuốc kháng nấm thường kéo dài từ vài tháng đến cả năm, đòi hỏi người bệnh phải kiên trì và tuân thủ nghiêm ngặt chỉ định của bác sĩ.

Can thiệp ngoại khoa phẫu thuật

Đối với các trường hợp xuất hiện khối u nấm (Aspergilloma) cô lập trong hang phổi cũ, hoặc bệnh nhân có biểu hiện ho ra máu tái phát nhiều lần nguy cơ đe dọa tính mạng, phẫu thuật cắt bỏ thùy phổi chứa khối nấm là giải pháp triệt để giúp loại bỏ hoàn toàn ổ bệnh.

Nút mạch cầm máu khẩn cấp

Trong trường hợp nấm ăn mòn mạch máu gây ra biến chứng ho ra máu dữ dội, kỹ thuật can thiệp nút tắc động mạch phế quản (BAE) sẽ được thực hiện ngay lập tức để cầm máu cấp cứu trước khi tiến hành các bước điều trị nấm tiếp theo.

4. Biện pháp phòng ngừa nấm phổi tái phát và bảo vệ đường hô hấp

Bào tử nấm tồn tại rất nhiều trong môi trường sống xung quanh như đất, đá, bụi bẩn, thực phẩm mốc và không khí ẩm ướt. Để ngăn ngừa nguy cơ mắc mới hoặc tái phát bệnh nấm phổi, bạn nên thực hiện tốt các biện pháp sau:

– Giữ gìn vệ sinh môi trường sống luôn khô ráo, thông thoáng, thường xuyên dọn dẹp nhà cửa và xử lý triệt để các khu vực ẩm mốc.

– Mang khẩu trang đạt chuẩn (như khẩu trang N95) khi làm việc trong môi trường nhiều bụi bẩn, dọn dẹp kho bãi, tiếp xúc với đất cát, phân gia cầm hoặc cây cối mục nát.

– Tránh xa và tuyệt đối không sử dụng các loại thực phẩm, hạt ngũ cốc hoặc trái cây đã bị bị mốc.

– Tăng cường sức đề kháng bằng chế độ ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, tập luyện thể dục đều đặn và nghỉ ngơi hợp lý.

– Thường xuyên kiểm tra sức khỏe định kỳ, đặc biệt là những người có bệnh lý phổi mạn tính hoặc đang sử dụng các thuốc chế phẩm suy giảm miễn dịch.

Tóm lại, câu hỏi bệnh nấm phổi có chữa được không đã có lời giải đáp rõ ràng. Đây là bệnh lý nhiễm trùng có thể nguy hiểm, với mức độ nghiêm trọng khác nhau tùy thể bệnh. Tuy nhiên nấm phổi hoàn toàn có thể kiểm soát tốt, thậm chí khỏi bệnh ở nhiều trường hợp, nếu được chẩn đoán sớm và can thiệp đúng phác đồ. Việc chủ động tầm soát sức khỏe hô hấp khi có các dấu hiệu bất thường là chìa khóa vàng giúp bạn bảo vệ lá phổi và sức khỏe.

Khi nghi ngờ các dấu hiệu mắc bệnh bạn có thể liên hệ đặt lịch khám cùng chuyên gia, bác sĩ chuyên khoa Hô hấp của Hệ thống Y tế MEDLATEC qua tổng đài 1900 56 56 56.