Bị dầu nóng bắn vào mắt phải làm sao? Hướng dẫn sơ cứu đúng cách

1. Bị dầu nóng bắn vào mắt phải làm sao?

Việc cần làm ngay là rửa mắt bằng nước sạch tại vòi nước gần nhất, sau đó đến khám chuyên khoa Mắt. Bạn không nên dành thời gian đi tìm nước muối sinh lý hay hỏi ý kiến người khác trước khi rửa, vì lượng dầu còn đọng trên bề mặt mắt vẫn tiếp tục truyền nhiệt vào giác mạc.

Khi bị dầu nóng bắn vào mắt việc cần làm ngay là rửa mắt và đến cơ sở y tế có chuyên khoa Mắt gần nhất

1.1. Rửa mắt liên tục ít nhất 15 - 20 phút

Thời gian rửa mắt cần thiết là ít nhất 15 - 20 phút liên tục, tính từ lúc nước bắt đầu chảy qua mắt. Bạn để mắt dưới dòng nước chảy nhẹ, dùng ngón tay mở nhẹ hai mi và chớp mắt liên tục để nước cuốn dầu ra khỏi khe mi và cùng đồ. Dòng nước nên đi từ góc trong của mắt ra phía ngoài để dầu không tràn sang mắt còn lại, và không xả nước mạnh trực tiếp vào nhãn cầu. Nước máy sạch ở nhiệt độ thường dùng được; nếu có sẵn nước muối sinh lý NaCl 0,9% thì dùng để rửa lại sau cùng.

1.2. Tháo kính áp tròng ngay khi bắt đầu rửa mắt

Trong mọi trường hợp bỏng nhiệt ở mắt, xả nước ngay lập tức là ưu tiên số 1. Việc cố gắng tháo kính áp tròng trước khi rửa sẽ làm lãng phí "thời gian vàng", khiến nhiệt độ và dầu nóng tiếp tục phá hủy giác mạc. Bên cạnh đó, tháo kính khi mắt đang bị bỏng khô có thể làm tróc lớp tế bào biểu mô giác mạc. Hãy tháo kính nhẹ nhàng ngày khi bắt đầu rửa mắt. Nếu kính dính chặt và việc tháo làm đau tăng, bạn nên ngừng cố gắng tháo kính và tiếp tục giữ mắt dưới dòng nước và đến ngay cơ sở y tế gần nhất có chuyên khoa Mắt để được Bác sĩ hỗ trợ. Cặp kính áp tròng đã tiếp xúc với dầu nóng không dùng lại được.

1.3. Cách rửa mắt cho trẻ nhỏ

Trẻ bị dầu nóng bắn vào mắt thường nhắm chặt mắt và giãy giụa, nên việc rửa mắt cần hai người: một người giữ đầu và thân trẻ, một người mở mi và dội nước. Bạn có thể cho trẻ nằm ngửa, đầu nghiêng về phía mắt bị thương, rồi dùng cốc nước sạch dội chậm và liên tục qua mắt. Không dùng thuốc nhỏ mắt của người lớn cho trẻ, và không nhỏ bất kỳ thuốc nào khi chưa có chỉ định của bác sĩ. Mọi trường hợp trẻ bị dầu nóng bắn vào mắt đều cần bác sĩ chuyên khoa Mắt khám, dù sau khi rửa trẻ đã bớt khóc.

2. Những việc không được làm khi mắt vừa bị bỏng dầu

Dụi mắt là việc gây hại nhanh nhất sau khi dầu nóng bắn vào mắt. Lớp biểu mô giác mạc chỉ dày khoảng 50 µm và đang bị nhiệt làm tổn thương, nên lực ma sát từ tay sẽ bóc lớp biểu mô đó thành vết trợt rộng, mở đường cho vi khuẩn và nấm.

Người bệnh không được tự ý dùng thuốc nhỏ mắt chứa corticoid trong những ngày đầu sau bỏng. Corticoid làm chậm quá trình biểu mô hóa và bị chống chỉ định khi giác mạc đang loét do virus herpes hoặc do nấm, hai tình trạng rất khó phân biệt bằng mắt thường. Tra corticoid kéo dài còn gây tăng nhãn áp và đục thủy tinh thể.

Bạn không được tự ý dùng thuốc nhỏ mắt có chứa corticoid 

Các cách truyền miệng như đắp lá giã nhuyễn, nhỏ sữa mẹ, nhỏ nước tiểu hay tra mật ong đều đưa vi khuẩn và bào tử nấm vào một bề mặt đang trợt, và những cách này không thay thế điều trị y tế. Chườm mát cũng không được làm bằng cách áp đá lạnh trực tiếp lên nhãn cầu; nếu muốn giảm sưng mi, bạn bọc túi mát trong khăn sạch và chỉ áp lên vùng da mi.

Không tự ý ngưng hoặc đổi liều thuốc đang điều trị bệnh nền, cũng như thuốc tra mắt đang dùng cho một bệnh mắt khác, khi gặp tai nạn này. Hãy trao đổi với bác sĩ đang điều trị để được cân nhắc điều chỉnh.

3. Phân biệt bỏng do dầu nóng với bỏng hóa chất và dị vật ở mắt

Bỏng do dầu nóng là bỏng nhiệt, xử trí bằng rửa nước sạch đủ lâu rồi đến khám. Bỏng do hóa chất kiềm như nước tẩy rửa bồn cầu, vôi hoặc xi măng lại phải rửa ít nhất 30 phút và tiếp tục rửa trên đường đến bệnh viện. Kiềm ngấm sâu qua giác mạc và vẫn phá hủy mô sau khi bề mặt mắt đã được rửa.

Đau rát, chảy nước mắt, sợ ánh sáng và nhìn mờ là triệu chứng chung của nhiều tổn thương bề mặt mắt. Các dấu hiệu này còn có thể do dị vật giác mạc, trợt giác mạc sau va chạm, bỏng hóa chất, hoặc viêm loét giác mạc do vi khuẩn và nấm. Riêng thị lực giảm nhanh, đốm trắng đục trên lòng đen và đau nhức lan lên nửa đầu luôn cần bác sĩ khám để loại trừ loét giác mạc sâu và vỡ nhãn cầu do dị vật bay vào cùng lúc.

Tại bệnh viện, bác sĩ nhuộm fluorescein và soi trên sinh hiển vi để đánh giá diện trợt biểu mô, đồng thời đo pH bề mặt mắt khi nghi có hóa chất kèm theo. Việc phân biệt này thay đổi hẳn hướng xử trí, nên bạn cần nói rõ mình bị dầu ăn, dầu gió, hóa chất hay vật lạ bắn vào.

4. Dấu hiệu cần đến bệnh viện mắt ngay

Sau khi rửa mắt, bạn cần đến cơ sở y tế có chuyên khoa Mắt ngay nếu xuất hiện các dấu hiệu sau: Đau nhức không giảm, nhìn mờ hoặc không mở được mắt vì sợ ánh sáng, chảy nước mắt liên tục không dứt và đốm trắng đục xuất hiện trên lòng đen cũng là dấu hiệu phải đi khám ngay hoặc mi mắt phồng nước hay da quanh mắt bị bỏng rộp cần được bác sĩ xử lý, và bạn không nên tự chọc vỡ các nốt phồng đó tại nhà.

Sau khi sơ cứu rửa mắt, bạn cần đến bệnh viện hoặc phòng khám chuyên khoa Mắt ngay nếu xuất hiện một trong các triệu chứng sau:

• Bất thường về thị lực và cảm giác: Đau nhức mắt kéo dài không giảm, nhìn mờ, hoặc nhạy cảm với ánh sáng (không thể mở được mắt vì sợ ánh sáng).
• Triệu chứng tổn thương giác mạc: Chảy nước mắt liên tục không dứt, hoặc xuất hiện đốm trắng đục trên lòng đen (giác mạc).
• Tổn thương da và mi mắt: Mi mắt phồng rộp nước hoặc vùng da quanh mắt bị bỏng rộp. (Lưu ý: Tuyệt đối không tự chọc vỡ các nốt phồng rộp này tại nhà để tránh nhiễm trùng).

Quá trình phục hồi và lưu ý quan trọng:

Thời gian phục hồi: Vết trợt biểu mô giác mạc (không nhiễm trùng) thường tự lành trong 24–72 giờ nếu được chăm sóc đúng cách. Tuy nhiên, các trường hợp bỏng sâu có thể để lại sẹo đục giác mạc và không thể đảm bảo phục hồi thị lực hoàn toàn như ban đầu.

Không tự ý ngưng theo dõi: Mắt hết đỏ không đồng nghĩa với việc tổn thương đã lành. Các vết trợt biểu mô vẫn có thể tồn tại kể cả khi mắt trông có vẻ bình thường, vì vậy bạn bắt buộc phải tái khám đúng hẹn theo chỉ định của bác sĩ.

Lưu ý khi sử dụng thuốc chỉ định:

Bác sĩ có thể kê đơn thuốc kháng sinh tra mắt nhằm ngăn ngừa nguy cơ nhiễm trùng trên vùng giác mạc đã bị tổn thương:

• Chống chỉ định: Người có tiền sử dị ứng với bất cứ thành phần nào của thuốc.
• Tác dụng phụ thường gặp: Cảm giác cộm rát hoặc đỏ mắt nhẹ thoáng qua ngay sau khi nhỏ/tra thuốc.

Đối tượng cần cẩn trọng: 

Phụ nữ mang thai, phụ nữ cho con bú, trẻ nhỏ, người cao tuổi và bệnh nhân đái tháo đường cần thông báo rõ tình trạng sức khỏe với bác sĩ. Tốc độ lành vết thương biểu mô ở các nhóm này thường chậm hơn bình thường, do đó bác sĩ sẽ cân nhắc lựa chọn loại thuốc phù hợp nhất.

5. Phòng ngừa dầu bắn vào mắt khi nấu ăn

Để đảm bảo an toàn cho mắt và cơ thể khi nấu nướng, bạn nên áp dụng các biện pháp sau:

• Chuẩn bị thực phẩm: Luôn dùng khăn sạch hoặc giấy thấm khô bề mặt thực phẩm trước khi cho vào chảo chiên rán.
• Kỹ thuật nấu nướng:

• Hạ nhỏ lửa trước khi cho thực phẩm vào chảo.
• Đứng lệch sang một bên, tránh đứng thẳng ngay phía trên mặt chảo đang sôi.
• Sử dụng nắp đậy hoặc tấm lưới chắn dầu chuyên dụng khi chiên ngập dầu.

• Sắp xếp khu vực bếp an toàn:

• Giữ không gian bếp đủ ánh sáng để quan sát rõ nhiệt độ và mức dầu trong chảo.
• Đặt chảo dầu lùi vào phía trong bếp, xoay tay cầm chảo vào phía trong để tránh vô tình va chạm làm sánh dầu nóng ra ngoài.
• Tránh để trẻ nhỏ chơi đùa hoặc đứng gần khu vực bếp trong lúc chiên rán.

Để phòng ngừa dầu ăn bắn vào mắt khi nấu ăn bạn cần sắp xếp khu vực bếp đứng nấu hợp lý

6. Một số câu hỏi được nhiều người quan tâm về bỏng mắt do dầu nóng

6.1. Dầu ăn đã nguội bắn vào mắt có cần rửa mắt không?

Có, vẫn cần rửa mắt bằng nước sạch dù dầu đã nguội. Dầu nguội không gây bỏng nhiệt nhưng vẫn phá vỡ màng phim nước mắt, gây mờ nhòe và cộm xốn, đồng thời có thể mang theo vụn thực phẩm cháy đóng vai trò dị vật. Nếu sau khi rửa mà mắt vẫn cộm như có cát, bạn nên đi khám để loại trừ dị vật còn kẹt dưới mi trên.

6.2. Bao lâu sau tai nạn mới đeo lại kính áp tròng được?

Chỉ đeo lại kính áp tròng khi bác sĩ xác nhận biểu mô giác mạc đã lành. Đeo kính lên bề mặt còn trợt sẽ làm giảm lượng oxy tới giác mạc và tăng nguy cơ viêm loét. Trong thời gian chờ, bạn nên dùng kính gọng thay thế.

6.3. Đeo kính cận hằng ngày có ngăn được dầu bắn vào mắt không?

Kính cận chỉ che được các tia dầu bay thẳng từ phía trước, không ngăn được dầu bắn chéo qua khe hở phía trên, phía dưới và hai bên gọng. Dầu sôi bật ra theo nhiều hướng nên vẫn có thể lọt vào mắt khi bạn đang đeo kính. Với công việc chiên rán liên tục, tấm che mặt hoặc kính bảo hộ ôm sát viền mắt là lựa chọn phù hợp hơn.

Trên đây là cách xử trí khi dầu nóng bắn vào mắt, những việc cần tránh và các dấu hiệu buộc phải đi khám. Nếu sau khi rửa mắt mà bạn còn đau nhức, tình trạng đỏ mắt không thuyên giảm sau khi rửa hoặc thấy đốm trắng đục trên lòng đen, bạn hãy đến cơ sở y tế có chuyên khoa Mắt ngay trong ngày. Mọi thắc mắc hoặc có nhu cầu đặt lịch khám chuyên khoa Mắt cùng bác sĩ của Hệ thống Y tế MEDLATEC, quý khách vui lòng liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 để được tư vấn cụ thể.