1. Bị đẹn là gì?

Bị đẹn (hay còn gọi nhiệt miệng- loét miệng) là tình trạng xuất hiện một hoặc nhiều vết loét nhỏ, nông, có màu trắng hoặc vàng nhạt ở bên trong miệng như: môi trong, má trong, dưới lưỡi hoặc lợi. Những vết loét này gây đau rát khi ăn uống, đặc biệt khi ăn đồ cay, mặn hoặc chua. Người bệnh có thể khỏi đẹn miệng sau 7 - 10 ngày mà không lây cho những người xung quanh.

2. Nguyên nhân và dấu hiệu đặc trưng của đẹn miệng

Bệnh đẹn thường xuất hiện do các nguyên nhân và xuất hiện những dấu hiệu đặc trưng sau:

2.1. Nguyên nhân nào khiến bạn bị đẹn?

Nếu bạn đang băn khoăn không biết nguyên nhân khiến mình bị đẹn là gì thì có thể xem xét các yếu tố sau:

• Nấm Candida:

Khoang miệng có sự tồn tại tự nhiên của nấm Candida. Nếu mất cân bằng hệ vi sinh khoang miệng hoặc suy yếu miễn dịch, vi nấm sẽ triển mạnh và gây tổn thương niêm mạc lưỡi. Đây là lý do trẻ nhỏ dễ bị đẹn miệng. 

• Căng thẳng, thiếu ngủ:

Stress hoặc thiếu ngủ trong thời gian dài làm suy giảm miễn dịch, niêm mạc miệng dễ bị tổn thương hơn và hình thành vết đẹn.

• Thiếu vitamin và khoáng chất:

Thiếu sắt, vitamin B12, axit folic khiến lớp niêm mạc miệng trở nên nhạy cảm và dễ loét hơn.

• Tổn thương cơ học:

Cắn phải má trong, đánh răng quá mạnh, niềng răng hoặc răng sắc cạnh cũng có thể gây tổn thương và dẫn đến bị đẹn.

• Rối loạn nội tiết:

Phụ nữ trong giai đoạn kinh nguyệt, mang thai hoặc thay đổi nội tiết tố có nguy cơ cao bị đẹn.

Sự phát triển quá mức của nấm Candida có thể gây đẹn miệng

2.2. Dấu hiệu nhận diện khi bị đẹn

Người bị đẹn thường có những dấu hiệu điển hình sau:

• Xuất hiện vết loét nhỏ khoảng 2 - 10mm ở niêm mạc.
• Vết loét có màu trắng hoặc vàng nhạt ở trung tâm, xung quanh có viền đỏ.
• Cảm giác đau rát trong miệng khi ăn uống, nói chuyện.

3. Cách xử trí khi bị đẹn

Sau khi đã hiểu rõ nguyên nhân bị đẹn là gì, bạn có thể khắc phục bằng những cách như: 

3.1. Khắc phục tại nhà

Nếu phát hiện các tổn thương do đẹn miệng, bạn hãy dùng nước muối sinh lý súc miệng 2 - 3 lần/ngày và tránh ăn đồ cay, nóng hoặc chua. Hàng ngày bạn cần uống ít nhất 2 lít nước, ăn đồ ăn mềm và nguội. Những việc làm này sẽ giúp giảm kích thích cơ học và hóa học giúp giảm đau rõ rệt và không làm vết loét lan rộng.

3.2. Khi nào cần thăm khám?

Bạn nên đến cơ sở y tế để được thăm khám nếu tổn thương do vết đẹn kéo dài trên 2 tuần hoặc kèm theo tình trạng sưng hạch, sốt, mệt mỏi. Đây là cách tốt nhất để loại trừ các bệnh lý toàn thân có thể liên quan đến tình trạng này. 

3.3. Điều trị đẹn miệng

Mục tiêu điều trị đẹn miệng nhằm: giảm đau và ngứa rát, ngăn không cho tình trạng viêm lan rộng và giúp niêm mạc hồi phục nhanh hơn. Các phương pháp điều trị sẽ được lựa chọn tùy theo mức độ nặng nhẹ của vết loét, như:

• Thuốc bôi giảm đau tại chỗ:

Đây là loại thuốc chứa hoạt chất gây tê nhẹ như lidocain nồng độ thấp, có tác dụng giảm cảm giác đau rát khi ăn uống để người bệnh dễ chịu hơn. Thuốc nên bôi trực tiếp lên vết loét sau khi vệ sinh miệng sạch, 2 - 3 lần/ngày. Không nên lạm dụng quá nhiều lần loại thuốc bôi này vì có thể khiến cảm giác tê lan rộng hoặc kích ứng.

• Kem bôi làm lành vết loét:

Đây là loại kem có tác dụng tạo ra lớp màng che phủ vết loét để giảm ma sát khi ăn uống và hạn chế kích thích từ thức ăn cay, mặn. 

• Thuốc chống viêm tại chỗ chứa corticosteroid:

Trong trường hợp vết loét lớn, đau nhiều hoặc tái phát thường xuyên, bác sĩ có thể kê thuốc bôi chứa corticosteroid nồng độ thấp nhằm giảm phản ứng viêm, rút ngắn thời gian lành vết loét và giảm thiểu nguy cơ tái phát. 

• Dung dịch súc miệng kháng viêm, sát khuẩn:

Ngoài thuốc, người bệnh cũng sẽ được bác sĩ tư vấn sử dụng dung dịch súc miệng giúp làm sạch khoang miệng, giảm nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn và hỗ trợ làm lành tổn thương. Dung dịch này cần được dùng 2 - 3 lần/ngày, không nên nuốt.

Phần lớn trường hợp bị đẹn chỉ cần điều trị tại chỗ. Tuy nhiên, nếu người bệnh bị loét nhiều ổ cùng lúc gây đau dữ dội, tái phát thường xuyên, bác sĩ có thể cân nhắc thuốc uống chống viêm, bổ sung vitamin nhóm B, sắt hoặc kẽm.

Sử dụng dung dịch súc họng giúp sát khuẩn, tăng khả năng làm lành vết loét do đẹn miệng

4. Phòng ngừa nguy cơ tái phát đẹn miệng bằng cách nào?

Đẹn miệng có xu hướng tái phát khi niêm mạc miệng bị kích thích hoặc khi hệ miễn dịch suy giảm. Để hạn chế tình trạng này, bạn nên thực hiện tốt các biện pháp như:

• Đánh răng mỗi ngày 2 lần bằng bằng bàn chải lông mềm, thực hiện thao tác nhẹ nhàng để tránh gây trầy xước và luôn súc miệng sau khi ăn xong.
• Xây dựng chế độ dinh dưỡng cân đối, đảm bảo đủ vitamin nhóm B, sắt và kẽm - những vi chất liên quan mật thiết đến sức khỏe niêm mạc miệng. Với người bị tái phát thường xuyên nên xét nghiệm để đánh giá thiếu hụt vi chất.
• Kiểm soát để giảm thiểu các yếu tố gây căng thẳng, đảm bảo ngủ đủ giấc và hạn chế thức ăn cay nóng, chua gắt để giảm nguy cơ kích hoạt đợt loét mới. 
• Người dễ tái phát các vết loét do đẹn miệng cần tránh dùng kem đánh răng có tính tẩy trắng mạnh. Ngoài ra cần loại trừ loét miệng tái diễn trong bệnh trào ngược dạ dày, do dịch dạ dày có tính acid cao dễ làm tổn thương niêm mạc miệng họng.

Bệnh nhân khám bác sĩ chuyên khoa để chẩn đoán đúng tình trạng đẹn miệng

Những chia sẻ trên đây hy vọng đã giúp bạn hiểu rõ bị đẹn là gì, nguyên nhân hình thành cũng như cách nhận diện để sớm khắc phục tình trạng này.

Quý khách hàng nếu nghi ngờ dấu hiệu đẹn miệng cần thăm khám có thể liên hệ đặt lịch cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56.