1. Thế nào là viêm phế quản khó thở?

viêm phế quản khó thở là tình trạng viêm phế quản khiến đường thở bị hẹp và tăng tiết đờm, làm người bệnh cảm thấy hụt hơi hoặc khó thở. Bệnh được chia thành hai thể chính: 

• Viêm phế quản cấp tính: Thường do virus, kéo dài vài tuần.
• Viêm phế quản mạn tính: Ho có đờm kéo dài ít nhất 3 tháng/năm trong 2 năm liên tiếp, thường liên quan đến hút thuốc lá hoặc ô nhiễm mạn tính. 

Mức độ khó thở và cách điều trị của hai thể này khác nhau đáng kể.

Khi lớp niêm mạc này bị viêm, chúng sẽ sưng nề và tăng tiết dịch nhầy, làm hẹp đường thở. Kết quả là người bệnh xuất hiện tình trạng viêm phế quản khó thở, kèm theo ho khan, ho có đờm, khò khè, thở rít, tức ngực, mệt mỏi, hụt hơi khi vận động,...

Hình ảnh mô phỏng đường thở bị phù nề, thu hẹp do viêm

2. Nguyên nhân nào dẫn đến viêm phế quản gây khó thở?

Các yếu tố sau có thể góp phần thúc đẩy dẫn đến viêm phế quản khó thở và khiến triệu chứng bệnh trở nên nặng hơn:

• Phế quản bị sưng và co thắt do viêm nên lòng ống hẹp lại, không khí đi qua khó hơn bình thường.
• Phản ứng tăng tiết đờm nhầy của cơ thể khi viêm khiến cho quá trình lưu thông không khí bị cản trở nên người bệnh xuất hiện dấu hiệu khó thở.
• Cơ địa dị ứng hoặc hen khiến phế quản bị co thắt, lòng ống thở hẹp lại đột ngột.
• Yếu tố môi trường như: ô nhiễm không khí, khói thuốc lá, bụi mịn, hóa chất, thời tiết lạnh,... 

3. Bị viêm phế quản khó thở cần làm gì?

Khi xuất hiện tình trạng viêm phế quản khó thở, người bệnh không nên quá hoảng loạn mà cần bình tĩnh để thực hiện các biện pháp sau:

3.1. Đánh giá nhanh mức độ khó thở

Người bệnh hoặc người nhà cần xác định mức độ nặng của tình trạng khó thở để có biện pháp khắc phục phù hợp:

• Mức độ nhẹ: Khó thở khi gắng sức, vẫn nói chuyện bình thường.
• Mức độ trung bình: Thở nhanh, phải ngồi nghỉ, nói câu ngắn.
• Mức độ nặng: Thở gấp, rút lõm lồng ngực, tím môi, không nói trọn câu.

Nếu thuộc nhóm trung bình - nặng thì người bệnh cần được tới cơ sở y tế sớm để được đo SpO2 và đánh giá chức năng hô hấp.

3.2. Nghỉ ngơi và thực hiện các biện pháp cải thiện khả năng thở

Khi bị khó thở, cơ thể cần có thêm năng lượng để chống lại tình trạng viêm. Vì vậy bạn hãy dừng mọi việc để nghỉ ngơi, giữ đường thở được thông thoáng. Bạn hãy ngồi thẳng, cúi nhẹ người ra trước, hai tay chống lên bàn hoặc đầu gối cho cơ hô hấp hoạt động hiệu quả hơn.

Tiếp sau đó, bạn thực hiện kỹ thuật thở chúm môi: hít vào bằng mũi 2 giây rồi thở ra chậm bằng cách chúm môi lại trong 4 giây. Nên tập 5 - 10 phút mỗi lần, ngày 2 - 3 lần. Cách thở này tạo áp lực dương trong đường thở, giúp ngăn đường thở nhỏ bị xẹp sớm, từ đó cải thiện trao đổi khí và giảm cảm giác hụt hơi. Kỹ thuật này đặc biệt có hiệu quả ở người bệnh viêm phế quản mạn tính. Nếu triệu chứng khó thở không cải thiện sau khi nghỉ ngơi và tập thở, người bệnh cần đến cơ sở y tế thay vì tiếp tục tự xử trí tại nhà.

Tập hít thở đúng cách có thể giúp triệu chứng viêm phế quản khó thở được cải thiện

3.3. Uống đủ nước 

Nước có thể làm loãng dịch nhầy trong phế quản để đờm dễ được tống đẩy ra ngoài. Người bị viêm phế quản khó thở nên uống đủ nước theo nhu cầu cơ thể, thông thường khoảng 1.5 - 2 lít/ngày với người bình thường, tốt nhất nên dùng nước ấm, không uống nước lạnh. Người có bệnh nền tim mạch, suy thận hoặc được chỉ định hạn chế dịch cần tham khảo ý kiến bác sĩ về lượng nước phù hợp.

3.4. Thăm khám và điều trị theo chỉ định bác sĩ

Không phải mọi trường hợp viêm phế quản khó thở đều có thể điều trị tại nhà. Người bệnh cần đến cơ sở y tế ngay khi có dấu hiệu: khó thở tăng nhanh, tím đầu ngón tay, tím môi, sốt cao kéo dài, đau tức ngực nhiều, ho ra máu,... Đây có thể là dấu hiệu của biến chứng như viêm phổi hoặc suy hô hấp, cần được xử trí kịp thời.

Tùy vào mức độ bệnh của từng bệnh nhân, bác sĩ có thể chỉ định dùng thuốc giãn phế quản giúp mở rộng đường thở, thuốc long đờm, thuốc kháng viêm, kháng sinh (nếu có nhiễm khuẩn). Người bệnh không tự ý mua thuốc khi bác sĩ chưa đưa ra chỉ định vì điều này dễ dẫn đến kháng thuốc và tác dụng phụ không mong muốn.

Trường hợp được bác sĩ chỉ định xông hơi hoặc dùng khí dung, người bệnh cần thực hiện đúng hướng dẫn để làm ẩm đường thở, giảm co thắt phế quản, hỗ trợ long đờm. Biện pháp này đặc biệt hữu ích với trẻ nhỏ và người cao tuổi bị viêm phế quản khó thở.

Bệnh nhân có chỉ số SpO2 thấp dưới mức an toàn thường sẽ được bác sĩ cho thở oxy đường mũi hoặc dùng mặt nạ oxy để cải thiện tình trạng tím tái, mệt mỏi, bảo vệ tim và não trước nguy cơ thiếu oxy.

Bệnh nhân có dấu hiệu khó thở nghiêm trọng do viêm phế quản cần được bác sĩ thăm khám, điều trị đúng cách

3.5. Lưu ý khi chăm sóc người bị viêm phế quản khó thở

Trong quá trình điều trị viêm phế quản gây khó thở, người nhà và bệnh nhân nên lưu ý:

• Không tự ý dừng dùng thuốc khi thấy triệu chứng đã cải thiện.
• Không dùng thuốc ức chế ho khi đang có nhiều đờm.
• Tránh nằm điều hòa quá lạnh.
• Giữ không khí trong phòng sạch và ẩm vừa phải, tránh khói thuốc và bụi, nên dùng máy tạo ẩm trong trường hợp không khí quá khô.

Đối với trẻ nhỏ và người cao tuổi, tình trạng viêm phế quản khó thở có thể diễn tiến nhanh, vì vậy gia đình cần theo dõi sát sao.

4. Biện pháp phòng ngừa giảm nguy cơ viêm phế quản khó thở tái phát

Sau khi đã điều trị ổn định, người bệnh vẫn cần duy trì các biện pháp sau để giảm nguy cơ tái phát:

• Tránh các yếu tố là nguyên nhân gây kích thích đường thở như khói thuốc lá, hóa chất, bụi,...
• Giữ ấm cổ và ngực để tránh bị ảnh hưởng trước sự thay đổi nhiệt độ đột ngột của thời tiết.
• Ăn uống đầy đủ dưỡng chất và ngủ đủ giấc, tập thể dục đều đặn để cơ thể được tăng cường đề kháng, giảm nguy cơ nhiễm trùng hô hấp.
• Kiểm soát tốt bệnh nền để giảm các đợt bùng phát khó thở.
• Tiêm phòng vắc xin cúm hằng năm và vắc xin phế cầu để giảm nguy cơ nhiễm trùng hô hấp – đây là biện pháp phòng ngừa được CDC và các hướng dẫn lâm sàng quốc tế khuyến nghị.

Người bệnh không nên chủ quan với các triệu chứng của bệnh viêm phế quản khó thở. Nếu triệu chứng kéo dài hoặc nặng lên, bạn cần nhanh chóng đến cơ sở y tế để được thăm khám và điều trị. 

Khi gặp phải các triệu chứng bất thường đường hô hấp, quý khách hàng có thể liên hệ đặt lịch khám cùng bác sĩ chuyên khoa của Hệ thống Y tế MEDLATEC qua Hotline 1900 56 56 56 để được chẩn đoán đúng nguyên nhân và có phương án khắc phục kịp thời.