1. Hàm duy trì là gì? Vì sao cần sử dụng?

Hàm duy trì có tác dụng giữ răng nằm đúng vị trí, bảo vệ kết quả quá trình chỉnh nha lâu dài. Hiện nay có nhiều loại hàm duy trì khác nhau, bao gồm: 

• Hàm duy trì cố định: Được gắn vào mặt trong của răng bởi dây kim loại mảnh. Loại hàm này được đeo liên tục 24/7, người dùng không tự tháo ra.
• Hàm duy trì tháo lắp: Được làm từ nhựa hoặc có thể kết hợp từ dây kim loại. Khi ăn uống và vệ sinh răng miệng, bạn có thể tháo ra rất dễ dàng. 
• Hàm duy trì trong suốt: Loại hàm duy trì này ôm sát răng và đảm bảo tính thẩm mỹ.

Hàm duy trì đóng vai trò thiết yếu trong việc bảo vệ thành quả niềng răng lâu dài. 

Sau khi tháo niềng, xương hàm và dây chằng cũng như các mô mềm quanh răng sẽ cần một thời gian nhất định để thích nghi với vị trí mới. Đó là lý do khiến răng không thể ổn định ngay sau khi tháo niềng. 

Nếu không đeo hàm duy trì, răng có thể di chuyển lại vị trí cũ, khó bảo vệ được kết quả niềng răng, thậm chí còn có thể dẫn đến sai lệch khớp cắn, ảnh hưởng đến chức năng nhai. 

2. Có phải đeo hàm duy trì cả đời không?

Một thắc mắc chung của rất nhiều người sau khi tháo niềng răng là “có phải đeo hàm duy trì cả đời không”. Theo khuyến cáo của Hiệp hội Chỉnh nha Hoa Kỳ (AAO), hầu hết bệnh nhân cần đeo hàm duy trì trong thời gian dài, thậm chí vô thời hạn, để duy trì kết quả niềng răng bền vững. Tần suất đeo sẽ giảm dần theo thời gian và chỉ định của bác sĩ. 

 Thông thường, phác đồ đeo hàm duy trì tháo lắp được chia thành 3 giai đoạn:

- Giai đoạn 1 (khoảng 6 đến 12 tháng đầu sau tháo niềng): Đeo hàm duy trì toàn thời gian, khoảng 20 đến 22 giờ/ngày. Đây là giai đoạn quan trọng nhất vì răng còn chưa ổn định hoàn toàn.

- Giai đoạn 2 (khoảng 6 đến 12 tháng tiếp theo): Khi răng đã có xu hướng ổn định hơn, bác sĩ có thể chỉ định chuyển sang đeo hàm duy trì vào ban đêm.

- Giai đoạn 3 (dài hạn): Phần lớn bệnh nhân được khuyến cáo tiếp tục đeo hàm ban đêm vô thời hạn để ngăn ngừa tái phát lâu dài.

Đối với hàm duy trì cố định, hàm được gắn liên tục và bác sĩ sẽ kiểm tra định kỳ, người dùng không tự ý tháo ra. Nếu muốn biết chính xác thời gian đeo hàm duy trì của mình, bạn nên trao đổi trực tiếp với bác sĩ để có được câu trả lời chi tiết. 

Thông thường, thời gian đeo hàm duy trì có thể bị ảnh hưởng bởi các yếu tố sau: 

- Độ tuổi của người niềng: Những trường hợp trẻ tuổi, xương và mô mềm thường chưa ổn định khiến răng dễ dịch chuyển. Chính vì thế, để bảo vệ kết quả niềng một cách tốt nhất, trẻ em thường được chỉ định sử dụng hàm duy trì trong một thời gian khá dài. 

Trẻ em cần đeo hàm duy trì lâu hơn so với người trưởng thành

- Tùy vào tình trạng của răng: Với những trường hợp tình trạng ban đầu của răng phức tạp hơn, chẳng hạn như móm, lệch lạc nghiêm trọng, răng mọc chen chúc,.... thời gian đeo hàm duy trì sẽ lâu hơn để hạn chế tối đa nguy cơ răng lệch về vị trí ban đầu. 

- Tình trạng xương hàm và nướu: Nếu tình trạng nướu ổn định và cấu trúc xương hàm chắc khỏe, người niềng răng không cần quá lo ngại về thời gian đeo hàm duy trì. Tuy nhiên, đây không phải lý do để tự ý rút ngắn thời gian đeo hàm mà không có chỉ định của bác sĩ.

- Tùy thuộc vào thói quen ăn uống, chăm sóc răng miệng: Với những trường hợp ăn uống điều độ, hạn chế ăn thức ăn cứng và kết hợp với chăm sóc răng miệng tốt,... răng sẽ nhanh ổn định hơn và thời gian đeo hàm duy trì có thể được rút ngắn. 

3. Những lưu ý quan trọng khi đeo hàm duy trì 

Để việc đeo hàm duy trì có được hiệu quả tối đa và rút ngắn thời gian đeo, người niềng răng cần tuân thủ theo đúng hướng dẫn của bác sĩ và cần lưu ý một số vấn đề sau:

- Đeo hàm liên tục theo đúng hướng dẫn của bác sĩ, không tự ý bỏ hay rút ngắn thời gian đeo. 

- Vệ sinh răng miệng sạch sẽ. Đối với những trường hợp dùng hàm tháo lắp, cần vệ sinh hàm đều đặn theo đúng chỉ dẫn của bác sĩ. 

- Tái khám để được bác sĩ kiểm tra tình trạng răng. 

Không nên ăn thức ăn dính hay đồ ăn quá cứng khi đeo hàm duy trì

- Trong thời gian đeo hàm duy trì, bạn cần tránh ăn các loại thức ăn cứng và dính. Đối với hàm cố định, cần tránh thức ăn quá cứng và vệ sinh kỹ vùng dây lưu giữ. 

- Trường hợp bị nứt, gãy hàm hoặc mất hàm duy trì,... bạn cần đến cơ sở y tế để được thay hàm mới kịp thời. Không để tình trạng thiếu hàm duy trì kéo dài vì răng có thể dịch chuyển nhanh chóng, đặc biệt trong giai đoạn mới tháo niềng.

4. Giải đáp một số thắc mắc 

Dưới đây là một số thắc mắc về việc đeo hàm duy trì cùng với lời giải đáp chi tiết của bác sĩ chuyên khoa để giúp bạn hiểu rõ hơn về vấn đề này: 

- Đeo hàm duy trì có đau không?

Việc đeo hàm duy trì thường không gây đau và không làm ảnh hưởng đến sinh hoạt thường ngày. Người đeo niềng chỉ có cảm giác hơi vướng hoặc căng tức nhẹ. Sau vài ngày, bạn sẽ quen dần. 

- Quên đeo hàm duy trì có sao không?

Nếu bạn chỉ quên đeo hàm duy trì một vài lần, bạn không cần quá lo lắng. Tuy nhiên, nếu thường xuyên quên đeo hàm duy trì, răng có thể di chuyển vị trí và khó bảo vệ được thành quả niềng răng. Trường hợp đã bỏ đeo lâu ngày và cảm thấy hàm không còn vừa khít, không nên tự ép hàm vào mà cần đến gặp bác sĩ để được kiểm tra và điều chỉnh.

- Nên dùng hàm duy trì tháo lắp hay hàm duy trì cố định?

Mỗi loại hàm duy trì đều có những ưu điểm và mặt hạn chế. Chẳng hạn, hàm duy trì cố định có ưu điểm là bền, chắc và người dùng không cần quá lo lắng về việc quên đeo hàm. Tuy nhiên, hàm tháo lắp lại tiện lợi hơn khi vệ sinh răng miệng. Một số bác sĩ có thể chỉ định kết hợp cả hai loại để tối ưu hiệu quả duy trì. Bác sĩ sẽ đánh giá về tình trạng răng miệng và đưa ra gợi ý về loại hàm duy trì phù hợp với bạn. 

Trên đây là những thông tin giải đáp thắc mắc “có phải đeo hàm duy trì cả đời không”. Theo khuyến cáo của các tổ chức chỉnh nha uy tín như AAO, phần lớn bệnh nhân cần đeo hàm duy trì ban đêm trong thời gian dài, thậm chí vô thời hạn. Điều này không có nghĩa là phải đeo suốt cả ngày mãi mãi, nhưng việc duy trì thói quen đeo hàm ban đêm theo chỉ định của bác sĩ là chìa khóa để bảo vệ kết quả niềng răng lâu bền. 

Mọi thắc mắc hoặc có nhu cầu đặt lịch khám với các bác sĩ chuyên khoa Răng hàm mặt tại Hệ thống Y tế MEDLATEC, mời bạn liên hệ đến tổng đài 1900 56 56 56 để được hỗ trợ nhanh nhất.