Tin tức

Huyệt thừa tương: Vị trí giải phẫu, công dụng trị liệu và hướng dẫn bấm huyệt

Ngày 19/11/2026
Huyệt thừa tương là huyệt đạo vùng hàm mặt, thường được ứng dụng trong Y học cổ truyền để hỗ trợ cải thiện các tình trạng như đau nhức răng, liệt dây thần kinh mặt, chảy nước dãi không kiểm soát. Bài viết sẽ giúp bạn xác định vị trí, tìm hiểu công dụng và cách tác động huyệt đúng kỹ thuật, an toàn.

1. Huyệt thừa tương là gì và cách xác định vị trí chính xác trên khuôn mặt

Để hiểu rõ giá trị của huyệt thừa tương, các chuyên gia Y học cổ truyền từ các bệnh viện tuyến trung ương đầu ngành phân tích rằng trong hệ thống kinh lạc, "Thừa" có nghĩa là tiếp nhận, hứng lấy, còn "Tương" chỉ nước uống hoặc dịch tiết trong miệng. Do vị trí huyệt nằm ngay chỗ lõm phía dưới môi dưới - nơi hứng nước dãi nếu vô tình chảy ra khỏi miệng nên cổ nhân đặt tên là Thừa Tương (ngoài ra sách cổ còn gọi với các tên khác như Quỷ Thị, Huyền Tương hay Thiên Trì). 

Về mặt lý luận kinh lạc, đây là huyệt vị thứ 24 và cũng là huyệt cuối cùng thuộc Mạch Nhâm. Đặc biệt hơn, huyệt còn là điểm giao hội quan trọng của Mạch Nhâm, Kinh Túc Dương Minh Vị, Kinh Thủ Dương Minh Đại Trường và Mạch Đốc. Chính sự hội tụ đa kinh lạc này tạo nên khả năng điều hòa âm dương và lưu thông khí huyết toàn diện cho vùng đầu mặt cổ. 

Dưới góc độ giải phẫu học hiện đại:

  • Vị trí bên ngoài: Huyệt nằm tại điểm chính giữa của rãnh lõm ngang ngay phía dưới bờ môi dưới, trên đường trục dọc giữa vùng cằm. 
  • Cấu trúc mô bên dưới: Dưới da vùng huyệt là vị trí giữa hai cơ vuông cằm, nằm ngay phía dưới bờ dưới của cơ vòng môi và phía trên bờ trên cơ chòm râu - cằm. 
  • Chi phối thần kinh: Cảm giác da vùng huyệt do nhánh của dây thần kinh sọ não số V (dây thần kinh tam thoa) chi phối, trong khi vận động các cơ quanh huyệt được điều khiển bởi các nhánh cổ mặt của dây thần kinh sọ não số VII. 

Cách tự xác định tọa độ huyệt tại nhà vô cùng đơn giản:

  • Ngồi thẳng lưng trước gương, giữ cho khuôn mặt thả lỏng hoàn toàn, hai môi khép nhẹ tự nhiên.
  • Tìm điểm chính giữa của đường viền bờ dưới môi dưới. 
  • Từ điểm này kéo thẳng xuống phía cằm khoảng một đốt ngón tay nhỏ sẽ chạm vào một hõm trũng rõ rệt nằm ngay trên phần nhô của cằm, đó chính là tâm của huyệt.

Vị trí huyệt thừa tương

Vị trí huyệt thừa tương

2. Những tác dụng nổi bật của huyệt thừa tương trong trị liệu y khoa 

Nhờ tọa độ chiến lược ngay trung tâm vùng hàm dưới và sự kết nối với nhiều đường kinh lớn, việc tác động đúng kỹ thuật lên huyệt thừa tương mang lại nhiều lợi ích thiết thực trong phòng và hỗ trợ điều trị bệnh: 

Giảm nhanh cơn đau nhức răng, sưng lợi và viêm quanh miệng 

Kinh Vị và kinh Đại Trường đều có các nhánh chạy vòng qua vùng nướu răng và khoang miệng. Theo nguyên tắc "cận trị" (huyệt ở đâu trị bệnh tại chỗ và vùng lân cận đó), day bấm huyệt giúp thông kinh hoạt lạc, thanh nhiệt và tán phong hỏa ứ trệ tại vùng hàm dưới, từ đó làm dịu nhanh cảm giác đau buốt răng, sưng nướu lợi hoặc nhiệt miệng. 

Bấm huyệt thừa tương đúng cách giúp giảm cơn đau nhức răng

Bấm huyệt thừa tương đúng cách giúp giảm cơn đau nhức răng

Hỗ trợ phục hồi liệt dây thần kinh số VII ngoại biên (méo miệng) 

Trong phác đồ châm cứu và phục hồi chức năng cho bệnh nhân bị liệt mặt do lạnh hoặc di chứng tai biến mạch máu não, huyệt đạo này đóng vai trò kích thích các nhánh cơ vận động vùng môi dưới và cằm. Tăng lưu thông máu tại chỗ , cải thiện tình trạng nhân trung lệch, khóe miệng bị xệ và giúp người bệnh khép miệng kín hơn. 

Kiểm soát chứng chảy nước dãi và giảm co cứng khớp hàm 

Đối với trẻ nhỏ hay chảy dãi sinh lý kéo dài hoặc người lớn tuổi bị chảy nước bọt không tự chủ sau đột quỵ, tác động nhẹ nhàng vào huyệt phối hợp bài tập vận động miệng giúp tăng kiểm soát cơ quanh môi và hoạt động vùng khoang miệng. Đồng thời, huyệt còn giúp thư giãn các nhóm cơ nhai bị co thắt, hỗ trợ cải thiện tình trạng cứng hàm hoặc đau mỏi khớp thái dương hàm. 

Giảm đau đầu vùng trán và thư giãn căng thẳng vùng mặt 

Thông qua sự kết nối của Mạch Nhâm với các kinh dương vùng đầu mặt, việc khai thông huyệt vị dưới cằm giúp giải tỏa áp lực tuần hoàn khí huyết, hỗ trợ làm dịu các cơn đau đầu do căng cơ hoặc căng thẳng thần kinh kéo dài. 

3. Cách phối hợp huyệt thừa tương với các huyệt đạo khác để nâng cao hiệu quả 

Trong thực hành lâm sàng, các bác sĩ Y học cổ truyền thường không sử dụng đơn độc một huyệt mà kết hợp huyệt thừa tương cùng các huyệt vị khác nhằm tạo ra tác dụng cộng hưởng mạnh mẽ cho từng nhóm bệnh lý cụ thể:

  • Để cải thiện tình trạng đau nhức răng hàm dưới và sưng viêm nướu lợi: Phối hợp huyệt thừa tương cùng huyệt Giáp xa (nằm ở góc hàm dưới) và huyệt Hợp cốc (nằm ở mu bàn tay). Sự kết hợp này giúp thanh vị hỏa, tán phong nhiệt ứ trệ và giảm sưng đau tại chỗ hiệu quả.
  • Để hỗ trợ phục hồi chứng liệt mặt, méo miệng do tổn thương dây thần kinh số VII: Phối hợp huyệt thừa tương với huyệt Địa thương (nằm ở khóe miệng) và huyệt Nghinh hương (nằm ở rãnh mũi má). Phác đồ này giúp kích thích các nhánh cơ vận động vùng mặt, cân bằng trương lực cơ hai bên và cải thiện khả năng khép môi.
  • Để kiểm soát chứng chảy nước dãi kéo dài ở trẻ nhỏ hoặc người lớn tuổi sau đột quỵ: Phối hợp huyệt thừa tương với huyệt Liêm tuyền (nằm ở vùng hõm trên sụn giáp vùng cổ) và huyệt Địa thương. Cách phối hợp này giúp điều hòa vùng quanh miệng - hầu họng, tăng kiểm soát cơ vòng môi và hỗ trợ vận động vùng miệng.
  • Để làm dịu cơn đau đầu vùng trán và tình trạng đau cứng cổ gáy: Phối hợp huyệt thừa tương với huyệt Phong phủ và huyệt Thiên trụ (nằm ở vùng gáy). Sự liên kết giữa các huyệt vị giúp thông kinh hoạt lạc,và giảm căng cơ vùng đầu - mặt - cổ - gáy.

Kết hợp bấm huyệt thừa tương với các huyệt vị khác giúp hỗ trợ cải thiện một số bệnh lý

Kết hợp bấm huyệt thừa tương với các huyệt vị khác giúp hỗ trợ cải thiện một số bệnh lý

4. Hướng dẫn kỹ thuật day bấm huyệt thừa tương tại nhà đúng chuẩn

Phương pháp day bấm huyệt hoàn toàn có thể tự thực hiện tại nhà như một biện pháp sơ cứu giảm đau tạm thời hoặc chăm sóc sức khỏe hàng ngày. Để đạt hiệu quả tốt nhất với huyệt thừa tương, bạn nên thực hiện theo quy trình chuẩn sau đây: 

  • Bước chuẩn bị tư thế: Ngồi tựa lưng thoải mái trên ghế hoặc nằm ngửa thư giãn, giữ tinh thần bình tĩnh, hít thở sâu đều đặn. Rửa sạch hai bàn tay và cắt ngắn móng tay để tránh làm trầy xước vùng da nhạy cảm ở cằm.
  • Bước xác định và ấn giữ huyệt: Đặt đầu ngón tay trỏ hoặc ngón tay cái của bàn tay thuận vuông góc vào đúng chỗ lõm giữa rãnh môi cằm. Dùng một lực ấn từ nhẹ đến vừa phải cho đến khi cảm nhận được cảm giác hơi căng tức, tê nhẹ lan tỏa tại chỗ thì giữ nguyên áp lực trong khoảng 10 đến 15 giây. 
  • Bước day tròn khai thông kinh lạc: Giữ nguyên đầu ngón tay tại vị trí huyệt, thực hiện động tác day ấn theo chuyển động tròn thuận chiều kim đồng hồ khoảng 30 đến 50 vòng, sau đó xoay ngược chiều kim đồng hồ với số vòng tương tự.
  • Thời gian và tần suất thực hiện: Mỗi lần bấm huyệt nên kéo dài từ 2 đến 3 phút. Khi đang lên cơn đau răng hoặc mỏi cơ hàm, bạn có thể lặp lại thao tác này từ 2 đến 3 lần trong ngày để duy trì hiệu quả giảm đau. 

5. Những lưu ý an toàn và đối tượng chống chỉ định cần thận trọng

Dù bấm huyệt thừa tương là phương pháp trị liệu tự nhiên, lành tính và không dùng thuốc, nhưng nếu thực hiện sai kỹ thuật hoặc áp dụng cho đối tượng không phù hợp vẫn có thể gây ra những tác dụng không mong muốn:

  • Tuyệt đối không tác động lên vùng da đang tổn thương: Nếu vùng cằm dưới môi đang có mụn nhọt sưng mủ, vết thương hở, lở loét, viêm da nhiễm trùng hoặc bầm tím, không được day ấn vì có thể làm ổ viêm lan rộng.
  • Không dùng lực quá thô bạo: Vùng da dưới cằm khá mỏng và chứa nhiều đầu mút thần kinh nhạy cảm. Việc bấm quá mạnh hoặc dùng móng tay cào cấu có thể gây bầm dập mô mềm và đau nhức kéo dài.
  • Thận trọng với phụ nữ mang thai: Dù huyệt ở vùng mặt ít gây ảnh hưởng trực tiếp như huyệt Hợp cốc hay Tam âm giao, nhưng phụ nữ có thai vẫn nên tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa trước khi áp dụng các liệu pháp bấm huyệt chuyên sâu. 
  • Phân biệt rõ vai trò hỗ trợ và điều trị tận gốc: Bấm huyệt chỉ giúp làm dịu triệu chứng đau răng hoặc hỗ trợ phục hồi chức năng cơ mặt. Nếu cơn đau răng xuất phát từ sâu răng ăn vào tủy, áp-xe chân răng hay răng khôn mọc lệch, người bệnh bắt buộc phải đến cơ sở nha khoa để xử lý nguyên nhân thực thể. Tương tự, các kỹ thuật châm cứu hoặc cứu ngải trên huyệt này đòi hỏi độ sâu và góc châm chuẩn xác, tuyệt đối không tự thực hiện tại nhà mà phải do bác sĩ Y học cổ truyền có chứng chỉ hành nghề đảm nhiệm. 

Việc châm cứu, bấm huyệt cần được thực hiện đúng kỹ thuật để đảm bảo an toàn và đạt hiệu quả hỗ trợ điều trị. Nếu gặp các vấn đề sức khỏe vùng hàm mặt hoặc có nhu cầu chăm sóc sức khỏe bằng Y học cổ truyền, bạn nên thăm khám và tham khảo ý kiến bác sĩ chuyên khoa. Hệ thống Y tế MEDLATEC với đội ngũ chuyên gia, bác sĩ giàu kinh nghiệm luôn sẵn sàng tư vấn và hỗ trợ. Liên hệ tổng đài 1900 56 56 56 để được hướng dẫn đặt lịch thăm khám.

Bác sĩ duyệt bài:BS. Phạm Khánh Linh

Đã kiểm duyệt

Được đào tạo bài bản về Y học dự phòng tại Đại học Y Dược Hải Phòng, bác sĩ có kinh nghiệm trong môi trường bệnh viện quốc tế chuyên nghiệp, với định hướng phát triển chuyên môn và nâng cao chất lượng chăm sóc sức khỏe. Xem thêm thông tin chi tiết>>

Nội dung được kiểm duyệt chặt chẽ bởi đội ngũ chuyên gia y tế theo đúng Công bố quy trình duyệt bài MEDLATEC.

Từ khoá: đột quỵ

Bình luận ()

Ý kiến của bạn sẽ được xét duyệt trước khi đăng.

Lựa chọn dịch vụ

Quý khách hàng vui lòng lựa chọn dịch vụ y tế theo nhu cầu!

Lấy mẫu xét nghiệm tại nhà

Lấy mẫu xét nghiệm tại nhà giúp khách hàng chủ động tầm soát bệnh lý. Đồng thời tiết kiệm thời gian đi lại, chờ đợi kết quả với mức chi phí hợp lý.

Đặt lịch thăm khám tại MEDLATEC

Đặt lịch khám tại cơ sở khám chữa bệnh thuộc Hệ thống Y tế MEDLATEC giúp chủ động thời gian, hạn chế tiếp xúc đông người.
bác sĩ lựa chọn dịch vụ